ءالىپبيدى جۇيەلەگەن ۇلت ۇستازى تۋعان كۇن

212
Adyrna.kz Telegram
https://adyrna.kz/storage/uploads/CYAs8FaE2Mvh6HlrKnGLYoYHX3E9RZn0yywhxg2r.webp

بۇگىن – الاش قوزعالىسىنىڭ كورنەكتى قايراتكەرى احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ تۋعان كۇنى، دەپ حابارلايدى “ادىرنا”.

عالىم، تۇركىتانۋشى، پۋبليتسيست، پەداگوگ، اۋدارماشى، قازاق ءتىل ءبىلىمى مەن ادەبيەتتانۋ عىلىمدارىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى احمەت بايتۇرسىنۇلى 1872 جىلعى 5 قىركۇيەكتە قازىرگى قوستاناي وبلىسى جانگەلدى اۋدانىنداعى سارىتۇبەك اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن.

احمەت بايتۇرسىنۇلى قازاق ءتىل ءبىلىمى مەن ادەبيەتتانۋ عىلىمدارىنىڭ قالىپتاسۋىنا زور ۇلەس قوستى. ول ۇلتتىق جازۋدى رەفورمالاپ، قازاق ءالىپبيىن جۇيەلەۋگە، ءتىل ءبىلىمىنىڭ عىلىمي نەگىزدەرىن قالىپتاستىرۋعا ەڭبەك ءسىڭىردى. سونىمەن قاتار اعارتۋشىلىق قىزمەتپەن اينالىسىپ، قازاق قوعامىنىڭ ءبىلىم مەن عىلىمعا ۇمتىلۋىنا ىقپال ەتتى.

1921-1925 جىلدارى ورىنبورداعى، 1926-1928 جىلدارى تاشكەنتتەگى قازاق حالىق اعارتۋ ينستيتۋتتارىندا قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى، مادەنيەت تاريحى پاندەرىنەن ساباق بەردى. 1928 جىلى الماتىداعى قازاق مەملەكەتتىك پەداگوگيكا ينستيتۋتىنا پروفەسسور بولىپ قىزمەتكە اۋىستى.

1929 جىلى احمەت بايتۇرسىنۇلى الاش قوزعالىسىنىڭ وزگە دە قايراتكەرلەرىمەن بىرگە تۇتقىندالىپ، ماسكەۋدەگى بۋتىركا تۇرمەسىنە جونەلتىلدى. كەيىن وعان بىرنەشە مارتە جازا تاعايىندالىپ، ارحانگەلسك پەن باتىس سىبىرگە جەر اۋدارىلدى.

1934 جىلى مەرزىمىنەن بۇرىن بوساتىلىپ، الماتىعا ورالدى. الايدا تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاسا الماي، ءتۇرلى مەكەمەلەردە قىزمەت اتقاردى.

1937 جىلى 8 تامىزدا احمەت بايتۇرسىنۇلى قايتا قاماۋعا الىندى. سول جىلدىڭ 8 جەلتوقسانىندا اتىلدى.

پىكىرلەر