ازاتتىقتى كوكسەپ قامالعان كۇيشى. سەيتەكتىڭ 165 جىلى

252
Adyrna.kz Telegram
https://adyrna.kz/storage/uploads/in6LrfHcjvkdyg1qx9Xf6HUS2ep7nVjRZ3G2T2vn.jpg

بۇگىن – قازاقتىڭ حالىق كومپوزيتورى، كۇيشى سەيتەك ورازالىۇلىنىڭ تۋعانىنا 165 جىل، دەپ حابارلايدى “ادىرنا”.

سەيتەك ورازالىۇلى 1861 جىلى باتىس قازاقستان وڭىرىندە دۇنيەگە كەلگەن. ول – قازاقتىڭ دومبىرا ونەرىن دامىتۋعا ۇلەس قوسقان، وزىندىك كۇيشىلىك مەكتەبى قالىپتاسقان تۇلعالاردىڭ ءبىرى.

سەيتەك دومبىرا تارتۋدى اعاسى سۇلتانعاليدەن ۇيرەنىپ، كۇي ونەرىنىڭ قىر-سىرىن داۋلەتكەرەيدىڭ شاكىرتتەرىنەن مەڭگەرگەن. ونىڭ «ارپالىس»، «ورعىتپا»، ء«شاريپا»، «بەس قىز»، «جانتازا»، «قاراشاش»، «قاناتىم»، «كوكالا ات»، شىعارمالارىنىڭ شىڭۆ سانالاتانى “زامان-اي” كۇيى بار.

كۇيشى ەركىندىك يدەيالارىن قولداعانى ءۇشىن بىرنەشە رەت قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىرادى. وردا، يركۋتسك، قارابايلى، استراحان جانە ماسكەۋ تۇرمەلەرىندە قامالدى. كەيىن رەۆوليۋتسياشىل ورىس جۇمىسشىلارىمەن بايلانىسى بار دەگەن ايىپ تاعىلىپ، ساياسي سەنىمسىز ادام رەتىندە سىبىرگە جەر اۋدارىلدى.

ايداۋدا جۇرگەن كەزىندە ونىڭ «ايداۋ»، ء«تۇڭىلدىم»، «ارمان» كۇيلەرى دۇنيەگە كەلدى.

1905 جىلى ەلگە ورالعاننان كەيىن «جوقتاۋ»، «عازيز»، «مەڭ-زەڭ»، «سارى دالا» كۇيلەرىن شىعاردى. ال 1905 جىلعى رەۆوليۋتسيا وقيعالارىنا ارنالعان «جىگەر»، 1916 جىلعى ۇلت-ازاتتىق قوزعالىسقا ارنالعان «16 جىل» كۇيلەرى سەيتەكتىڭ زامان تىنىسىن شىعارماشىلىعى ارقىلى جەتكىزگەنىن كورسەتەدى.
سونداي-اق «17 جىل»، «ەركىندىك»، «پارتسەزد» اتتى كۇيلەرى بار.

سەيتەك ورازالىۇلىنىڭ شىعارمالارى قازاق كۇي ونەرىنىڭ تاريحىندا ماڭىزدى ورىن الادى. مۋزىكا زەرتتەۋشىسى الەكساندر زاتاەۆيچ ونىڭ كۇيلەرىن «قازاق حالقىنىڭ 1000 ءانى» جيناعىنا ەنگىزگەن.

سەيتەكتىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى جازۋشى تاكەن الىمقۇلوۆتىڭ «سەيتەك سارىنى» پوۆەسىنە ارقاۋ بولدى. ال ونىڭ كوپتەگەن كۇيلەرى بۇگىندە قۇرمانعازى اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق حالىق اسپاپتارى وركەسترىنىڭ رەپەرتۋارىندا ورىندالادى. 

پىكىرلەر