ۇلت مادەنيەتىنىڭ مۇزدا جانعان الاۋى. وزبەكالى جانىبەكوۆتىڭ تۋعانىنا – 95 جىل

166
Adyrna.kz Telegram
https://adyrna.kz/storage/uploads/LZPjgCOPaMyoQkn8S5DWzaImjAk3xmaJKvpURcDK.jpg

بۇگىن، 28 تامىز – كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى، ەتنوگراف، تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى وزبەكالى جانىبەكوۆتىڭ تۋعان كۇنى. قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق مادەنيەتى مەن رۋحاني مۇراسىن جاڭعىرتۋعا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان تۇلعانىڭ ەسىمى ەل تاريحىندا ايرىقشا ورىن الادى.

وزبەكالى جانىبەكوۆ 1931 جىلى قازىرگى تۇركىستان وبلىسى، وتىرار اۋدانىنداعى سارىقامىس اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. ول عۇمىرىن ەلدىڭ مادەنيەتى مەن تاريحىن زەرتتەۋگە، ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ساقتاۋعا جانە كەيىنگى ۇرپاققا جەتكىزۋگە ارنادى.

وزبەكالى جانىبەكوۆ كەڭەستىك كەزەڭنىڭ وزىندە قازاقتىڭ ۇلتتىق مادەنيەتى مەن تاريحي مۇراسىنا ەرەكشە ءمان بەردى. 1970-جىلدارى ونىڭ باستاماسىمەن قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى.

سونىمەن قاتار، قازاقستاننىڭ كوپتەگەن قالالارىندا ەتنوگرافيالىق مۇراجايلاردىڭ اشىلۋىنا ۇيىتقى بولدى. تاريحي-مادەني ەسكەرتكىشتەردى قورعاۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ باعىتىندا جۇمىس جۇرگىزگەن «ارقاس» قوعامىنىڭ قۇرىلۋىنا دا باستاماشى بولدى.

قايراتكەر ۇلتتىق ونەردى جاڭعىرتۋعا دا ايرىقشا ۇلەس قوستى. ونىڭ قولداۋىمەن «شەرتەر»، «ادىرنا»، «التىناي» سەكىلدى فولكلورلىق ونەر انسامبلدەرى ۇيىمداستىرىلدى. وسى ارقىلى حالقىمىزدىڭ ءداستۇرلى ءان-كۇيى مەن ونەرىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋعا جول اشىلدى.

وزبەكالى جانىبەكوۆتىڭ ەسىمى ناۋرىز مەرەكەسىنىڭ قايتا جاڭعىرۋىمەن، سونداي-اق قازاقتىڭ ءبىرتۋار تۇلعالارىنىڭ تاريحي مۇراسىن حالقىنا قايتارۋ ىسىمەن تىعىز بايلانىستى.

ول مىرجاقىپ دۋلاتوۆ، جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ، ماعجان جۇماباەۆ، شاكارىم قۇدايبەرديەۆ سىندى ارىستاردىڭ ەسىمدەرىن ۇلىقتاۋعا جانە شىعارماشىلىق مۇراسىن ەل يگىلىگىنە قايتا ۇسىنۋعا بەلسەنە اتسالىستى.

مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ باعىتىندا دا ەڭبەك ەتىپ، انا ءتىلىن دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ مەملەكەتتىك تۇجىرىمداماسىن جاساۋعا قاتىستى.

وزبەكالى جانىبەكوۆ ۇلتتىق مادەنيەت پەن تاريحتىڭ سان قىرىن زەرتتەپ، ارتىنا مول عىلىمي-تانىمدىق مۇرا قالدىردى. ونىڭ قالامىنان «قازاقتىڭ ۇلتتىق قول ونەرى»، «جاڭعىرىق»، «ۋاقىت كەرۋەنى»، «جولايرىقتا»، «قازاق كيىمى»، «ەجەلگى وتىرار»، «تاعدىر تاعىلىمى» سياقتى ەڭبەكتەر دۇنيەگە كەلدى.

بۇل شىعارمالاردا حالقىمىزدىڭ سالت-ءداستۇرى، ۇلتتىق قولونەرى، كيىم ۇلگىلەرى، تاريحي-مادەني مۇراسى مەن رۋحاني قۇندىلىقتارى كەڭىنەن قامتىلعان.

ەڭبەگى ەلەنىپ، وزبەكالى جانىبەكوۆ بىرنەشە رەت ەڭبەك قىزىل تۋ وردەنىمەن جانە مەدالدارمەن ماراپاتتالدى.

1998 جىلى دۇنيەدەن وتكەن كورنەكتى قايراتكەردىڭ ونەگەلى جولى مەن ۇلت مادەنيەتىن دامىتۋداعى ەڭبەگى بۇگىندە دە ءوز ماڭىزىن جوعالتقان جوق. ونىڭ ءومىرى – ۇلتتىق مۇراعا ادال قىزمەت ەتۋدىڭ، تاريحي جادىنى ساقتاۋدىڭ جانە ەل رۋحانياتىن جاڭعىرتۋدىڭ جارقىن ۇلگىسى.

پىكىرلەر