اسىل قازىنا
19.06.2019
اسىل قازىنا
سەمەيدە 1885 جىلعى قۇندى قۇجات تانىستىرىلدى
ابايدىڭ مەملەكەتتىك قورىق-مۇراجايى عىلىمي ساپارىمەن تاتارستاندا بولىپ قايتتى. عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىسى بارىسىندا ن.ي.لوبوچاۆسكي اتىنداعى قازان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى كىتاپحاناسىنان اباي قۇنانباەۆتىڭ شىعارماشىلىعى مەن قوعامدىق قىزمەتىنە قاتىستى بىرقاتار باسىلىمدار تابىلدى. زەرتتەۋدەگى باستى  ولجا 1885 جىلى قارامولا جەرىندەگى سەزدە قابىلدانعان اراب تىلىندەگى "قاراپايىم قازاقتارعا ارنالعان كودەكس" ءبىرىنشى قۇقىقتىق قۇجاتتىڭ تۇپنۇسقاسى بولدى. - وسى كە..
14.05.2019
اسىل قازىنا
كوشپەندىنىڭ ۇرپاعى اتتىڭ اتىن بىلمەيدى
ءبىر جەردە ارعىماقتى «تۇلپار» دەپ بەرىپتى. جەر شارىندا جىلقىنىڭ 250-دەن استام ءتۇرى بار ەكەن. سونىڭ ىشىندەگى ەڭ اسىل تۇقىمدىسى 7 تۇرگە بولىنەدى – پىراق، ءدۇلدۇل، سۇيگۇلىك، كۇلىك، تۇلپار، ارعىماق، قازانات بولىپ. ءبىز قازىر كەزىندە قازاق دالاسىنىڭ ءسانى بولعان وسىلاردان تۇگەل ايىرىلىپ قالدىق. رەپرەسسيا، كامپەسكەلەۋ، ازاماتتىق سوعىس كەزىندە وسىنىڭ ءبارىنىڭ كوزىن قۇرتىپ، قالعانىن ەتكە وتكىزىپ جىبەرگەن. ءبىزدىڭ قازىرگى ءمىنىپ جۇرگەنىمىزدىڭ ءبارى جامان..
04.10.2018
اسىل قازىنا
ەسىمدەر ماقال-ماتەلدەردە
قازاق حالقىنىڭ بۇكىل تۇرمىس-تىرشىلىگى ماقال -ماتەلدەردە كورىنىس تاپقان. ونىڭ ىشىندە ادام ەسىمدەرى اتالاتىن ماقال-ماتەلدەر بارشىلىق. بۇنداي ماقال-ماتەلدەردىڭ كەيبىرەۋلەرىنىڭ قالاي پايدا بولعانى تۋرالى حالىق ەسىندە ءتۇرلى اڭىز-اڭگىمەلەر ساقتالعان. سولاردىڭ ءبىرى ەسىم حان تۋرالى: «ەلىنە جاقىنداعاندا ەستىدى، تۇرسىن حان مۇنى الداپ، قاڭعىتىپ جىبەرىپ، تۇركىستاندى شاۋىپ، تالاپ، ولجالاپ الىپ قويعانىن. مۇنى ەستىگەن سوڭ، ەسىم جىنداندى دەيدى. قاسىنداعى جولدا..
03.10.2018
اسىل قازىنا
"تاقيالى پەرىشتە" فيلمىنە 50 جىل
تاقيالى پەرىشتەنىڭ ايشاسىمەن اڭگىمە انىعىراعى، اتاقتى رەجيسسەر شاكەن ايمانوۆتىڭ «تاقيالى پەرىشتە» فيلمىندە باس كەيىپكەر تايلاقتىڭ قالىڭدىعى ايشانىڭ ءرولىن كەسكىندەگەن شولپان التايباەۆامەن سويلەسىپ وتىرمىز. اكتريسادان اتالعان كينو توڭىرەگىندە كوپشىلىككە بەلگىسىز كەيبىر قالتارىس جايتتەردى دە سۇراعىمىز كەلەدى.ايتپاقشى، بيىل وسىناۋ دۇنيەنىڭ تۇسىرىلگەنىنە ەلۋ جىل تولدى. ­ – بۇل كينونى ءتۇسىرۋ تۋرالى وي العاش قالاي تۋدى ەكەن؟ – الدەبىر ەستەلىكتە حالىق ..
25.09.2018
اسىل قازىنا
بەلگىلى عالىم امانقوس مەكتەپ-تەگىمەن كەزدەسۋ قىزىقتى بولدى
الماتى قالاسى ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ قولداۋىمەن «ادىرنا» ۇلتتىق بىرلەستىگى بىرنەشە كەزدەسۋلەر وتكىزدى. جاقىندا ۇلتتىق ۇلان گۆاردياسىنىڭ №75/52 اسكەري بولىمشەسىندە عالىم امانقوس مەكتەپپەن كەزدەسۋ ءوتتى. ساربازدار مەن ساردارلار بۇل كەزدەسۋدە قازاق ءتىلىنىڭ، جازۋىنىڭ  تاعدىرى تۋرالى عالىمنىڭ اڭگىمەسىن قىزىعا تىڭدادى. امانقوس مەكتەپ بايىرعى تۇركىلەردىڭ جازۋى تۋرالى ءوز زەرتتەۋلەرىنىڭ ناتيجەسىمەن ءبولىستى. ءار ءارىپ تاڭباسىنىڭ پايدا بولۋىنىڭ وزىن..
25.09.2018
اسىل قازىنا
قازاقتىڭ بولاشاعىن جاقىنداتقان ازامات
وتكەن كوكتەم مەنىڭ ەسىمدە جىلىعان كۇنىمەن، جاڭادان تۋىپ قالانى جاسىل جەلەككە وراعان جاپىراقتارىمەن قاتار وزبەكالى اعانى ەسكە الۋمەن دە ەسىمدە قالدى. الماتىنىڭ كىتاپ دۇكەندەرىنىڭ بىرىنە كىرىپ سورەلەردى قاراپ تۇرعانمىن. ءبىر كىتاپتىڭ قىرىنداعى «رۋح ساربازى» دەگەن جازۋعا كوزىم ءتۇستى. بۇل قانداي كىتاپ بولدى ەكەن دەسەم وزبەكالى جانىبەكۇلى تۋرالى جازىلعان ەستەلىكتەر مەن ماقالالار جيناعى ەكەن. قۇراستىرۋشى ءوزىمىزدىڭ بەلگىلى عالىم اعامىز قۇلبەك ەرگوبەك ..
23.09.2018
اسىل قازىنا
ءتاڭىردى اباي جانە باسقا دا قازاق اقىندارى مويىنداعان
قۇرمەتتى باۋىرار! سوڭعى كەزدە ءتاڭىر تۋرالى ءتۇرلى اڭگىمەلەر كوپتەپ ايتىلۋدا.   قازاقتار كەڭ دالادا ءومىر ءسۇرىپ ەشكىمدى ءبولىپ-جارماعان. كەيبىر قازاقتار  اتا-بابالارىنىڭ "اداممەن ادام تەڭ" دەگەن دەگەن ۇلى كوزقاراسىن نەگە ۇمىتىپ بارا جاتىر؟ الدە سىرتتان كەلگەن بەلگىسىز كۇشتەر اسەر ەتىپ جاتىر ما؟ كەيبىرەۋلەر جاراتۋشىعا سەنۋشى ادامنىڭ باسقا سەنىمدى عايباتتاۋعا قۇقى جوق ەكەنىن ۇمىتىپ كەتكەن سىڭايلى. "دىندە زورلىق جوق" دەگەن قۇراننىڭ باقارا سۇرەسىندە..
22.09.2018
اسىل قازىنا
بەسىك قۇدالار دەپ كىمدەردى اتايدى؟
قازاق حالقىنىڭ سالت-داستۇرلەرى، ادەت-عۇرىپتارى ىشىندە وتە ءبىر ەرەكشەلەرى جانە بۇگىندە قولدانىلمايتىندارى دا بار. ەرجەتكەن ۇلدى ۇيلەندىرۋ مەن بويجەتكەن قىزدى تۇرمىسقا بەرۋ ماقساتىندا جاسالىناتىن «قۇدا ءتۇسۋ» اتتى بەلگىلى ءارى ءداستۇرلى سالتتىڭ  بۇگىندە كەيىندە قالىپ، تەك كىتاپتاردان عانا وقىپ-بىلۋگە بولاتىن ءبىر ءتۇرى «بەسىك قۇدا» بولۋ. سوندىقتان بەسىك تۋرالى قىسقاشا ايتا كەتەيىن. بەسىك نارەستەگە ارنالىپ جاسالعان اعاش توسەك. بالانى بولەيتىن بەسىك..
18.08.2018
اسىل قازىنا
ءاسانالى ءاشىمۇلىنىڭ جاس كەزىندەگى ءازىل ولەڭى
اتاقتى ءانشى مۇحيت (شىن ەسىمى – مۇحامبەتكەرەي – ب.و.) مەرالىۇلىنىڭ نەمەرە ءىنىسى شىنتاس قاراتايۇلى 1913 جىلى قازاق جانە ورىس سوزدەرىن ارالاستىرىپ شىعارعان ءاندى بۇگىندەرى قازاقتىڭ ءبارى بىلەدى. بۇل ءاندى شىنتاستىڭ وزىنەن ۇيرەنگەن، عاريفوللا قۇرمانعاليۇلى كەرەمەت شىرقايتىن. كەزىندە «دوس-مۇقاسان» توبىنىڭ مۋزىكالىق وڭدەۋىندە تاعى ءبىر رەت كەڭىنەن تانىمال بولعان «ون التى قىز» انىندە ەكى حالىقتىڭ ەسىمدەرى اتالادى. ون التى قىز استىما مىنگەن اتىم گەنادۋ..
31.07.2018
اسىل قازىنا
«اباي تۋرالى ەستەلىكتەر» كىتابى بەس مىڭ دانامەن جارىق كوردى
 Adebiportal.kz پورتالى جاقسى جاڭالىق تۋرالى جازدى. جاقىندا ابايدىڭ «جيدەباي-ءبورىلى» مەملەكەتتىك قورىق-مۋزەيىنىڭ اسىل قورىندا ساقتالعان قولجازبالاردىڭ نەگىزىندە «اباي تۋرالى ەستەلىكتەر» كىتابى «ادەبيەتتىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزدى تۇرلەرىن ساتىپ الۋ، باسىپ شىعارۋ جانە تاراتۋ» باعدارلاماسى اياسىندا 5000 تارالىممەن جارىق كوردى. كىتاپتىڭ جالپى رەداكتسياسىن باسقارعان – جازۋشى، ابايدىڭ «جيدەباي-ءبورىلى» قورىق مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى بولات جۇنىسبەكوۆ. وقىرماندار..
11.07.2018
اسىل قازىنا
قىپشاق بابالار جازباسى ارمەنيادا قايدان ءجۇر؟
ارميان قارپىمەن حاتقا تۇسكەن قىپشاق تىلىندەگى قولجازبالاردى زەرتتەۋگە سانالى عۇمىرىن ارناعان تۇركولوگ عالىم، حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتى تۇركولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى قۇداسوۆ سەيسەنباي جولايۇلىمەن تىلدەسۋدىڭ ورايى كەلگەنىن ايتقان ەدىك. بۇعان دەيىنگى اڭگىمەمىزدە گۇرجىستاننىڭ قالىپتاسۋىنا قىپشاقتاردىڭ ىقپالى ءسوز ەتىلگەن بولاتىن. – قىپشاقتار وڭتۇستىك كاۆكازعا تابان تىرەگەندە گۇرجىلەر قاۋىمداسىپ قالعان ەل سياق..
25.06.2018
اسىل قازىنا
ۇلى قازاقتار ازىلدەيدى
ونەر الدى قىزىل ءتىل» دەپ بىلەتىن قازاق حالقى ءازىل ارقىلى كوڭىل كوتەرىپ قانا قويماي، اشەيىندە ايتىلا بەرمەيتىن، قوعامعا وي سالاتىن پىكىر بىلدىرەتىن بولعان. حالقىمىزدىڭ ۇلى پەرزەنتتەرىنىڭ ازىلدەرى حالىقتىڭ رۋحاني بايلىعى رەتىندە ساقتالىپ كەلەدى. كوپشىلىك ۇلى ادامداردىڭ ازىلدەرىن جاتتاپ الىپ ەلگە تاراتىپ وتىرعان. ادەبيەت زەرتتەۋشىلەرى بۇل رۋحاني بايلىقتاردى جيناپ بۇگىنگە جەتكىزدى. بۇكىل عۇمىرىن قاراتاۋ اتىرابىنىڭ اقىندارىن زەرتتەۋگە ارناعان عالىم ..
12.06.2018
اسىل قازىنا
"قارا جورعا" ءبيى كىمدىكى؟
قازاق بيلەرىنىڭ بۇگىنگى تاڭداعى ەڭ تانىمالى «قارا جورعا». وسى ءبيدى تاريحي وتانى قازاقستانعا شەت ەلدەردەن قايتىپ كەلگەن باۋىرلار الىپ كەلدى دەگەن پىكىر بار. بۇل ءسوز كەزىندە ءبىراز اڭگىمە ارقاۋى بولىپ ءبىر تەلەحابار تۇگەلىمەن وسى بيگە ارنالدى. مادەنيەتتانۋشى رەتىندە بۇل حابارعا مەن دە قاتىسىپ ءوز پىكىرىمدى ءبىلدىردىم. ەگەر مۇقيات زەرتتەلسە بۇل ءبيدىڭ قازاق جەرىندە باياعىدان بار ەكەنى ناقتى دالەلدەنەدى. 1934 جىلى ماۋسىم ايىندا قازاق حالقى شىعارماس..
19.03.2018
اسىل قازىنا
اتىراۋدان تابىلعان البارەللونىڭ سىرى
اتىراۋ وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قورىن  تولىقتىرعان قۇندى جادىگەرلەردىڭ ءبىرى سارايشىق قالاسىنىڭ قازباسىنان تابىلعان قىش ىدىس – البارەللو. قازبا جۇمىسى كەزىندە (2017ج.) تاندىر پەشتىڭ ءتۇتىن جۇرەتىن ارناسىنان ءبۇتىن كۇيىندە تابىلعان بولاتىن. قىش ىدىستىڭ تۇلعاسى تسيليندر ءپىشىندى، ءتۇبى ساقينالى تۇعىرلى كەلگەن، ايىرىقشا كەڭ مويىندى. ىدىس سارعىش توپىراق تۇستەس سىرمەن سىرلانعان. سىرلى ىدىستىڭ تۇلعاسى ويۋلى كومپوزيتسيامەن كوركەمدەلگەن. تىك..
13.01.2018
اسىل قازىنا
نۇرعالي باقسىنىڭ قوبىزى
قوستاناي ساپارىمىزدا قوستاناي وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە ولكەدەگى تانىمال باقسى بولعان نۇرعالي كۇزەمباەۆتىڭ نارقوبىزىن ءوز كوزىمىزبەن كورىپ، تاماشالاعان ەدىك. بۇل جادىگەردىڭ جاقسى ساقتالۋىنا ۇرپاقتارىنىڭ اتامۇرا الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگى سەبەپشى بولعان ەكەن.  مۋزەيدىڭ عىلىمي ادىستەمەلىك جۇمىستارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ءنازيما قۋانىشبايقىزى ايتۋىنشا، بۇل نارقوبىز قاراعاشتان، كەي بولىكتەرى توبىلعىدان جاسالعان. الدىڭعى بولىگ..
13.01.2018
اسىل قازىنا
امانكەلدى يمانوۆتىڭ دومبىراسى
1916 جىلعى تورعايداعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىستىڭ باسشىسى امانكەلدى يمانوۆتىڭ دومبىراسى قوستاناي وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە تۇر ەكەن. جۋىردا قوستاناي قالاسىنا بارعان ساپارىمىزدا جادىگەردى ءوز كوزىمىزبەن كورۋگە مۇمكىندىك تۋعان ەدى. اسپاپتىڭ كوركەمدىگى ەرەكشە. سۇيەكتەرمەن ويۋ-ورنەكتەر جاپسىرىلىپ، وتە اسەم بەزەندىرىلگەن. جادىگەر قوستاناي وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنە 1964 ج. 21 تامىزدا كەلىپ تۇسكەن. مۋزەيدىڭ عىلىمي ادىستەمەلىك جۇمىستارمەن ق..
20.11.2017
اسىل قازىنا
ەر جانىبەكتىڭ جورىق ساپتاياعى
قازاقتىڭ جاۋىنگەرلىك تاريحىنا تولى ءXVىىى عاسىردا (ش.ءۋاليحانوۆ) جانىبەك بەرداۋلەتۇلى دەيتىن باتىر وتكەن. باتىرلىق جىرلاردا نەمەسە ەل اۋزىندا بۇل ادام «ەر جانىبەك» دەگەن اتىمەن تانىمال. اتاقتى قانجىعالى بوگەنباي دۇنيەدەن وتكەندە ۇمبەتاي جىراۋ باتىردىڭ قازاسىن حان ابىلايعا ەستىرتكەن تولعاۋىندا: ارۋاعىڭا بولىسقان، ءادىل بيلىك قىلىسقان، قاشپاعان قانداي ۇرىستان كەرەيدە باتىر جانىبەك، قاز داۋىستى قازىبەك، قۋ داۋىستى قۇتتىباي، قاراكەرەي قابانباي، قانجى..
07.01.2017
اسىل قازىنا
ءيمانجۇسىپتىڭ ءوز قولىمەن جاساعان ەرى - تۇرمانى مەن جۇگەنى مۋزەيدە ساقتاۋلى تۇر
 قازاقتىڭ بەلگىلى ءانشىسى ءيمانجۇسىپ قۇتپانۇلىنىڭ ءوز قولىمەن بالاسى نۇر­حانعا جاساعان ەرتوقىمى، اتى­نىڭ جۇگەنى، جابۋى بار، اقمولا وبلىسى ارشالى اۋدانى جىبەك جولى اۋىلىنداعى مۋزەيدە تۇر، دەپ جازادى «استانا اقشامى» گازەتى. بۇگىنگى تاڭدا اقمولا وبلىسى ارشالى اۋدانى جىبەك جولى اۋىلىندا ءيمانجۇسىپ قۇتپان­ۇلى اتىنداعى ورتا مەكتەپ بار. اتالعان وقۋ ورداسىندا دارابوز تۇلعا اتىندا شاعىن مۋزەي جۇمىس ىستەيدى. وعان راۋشان نۇرحانقىزى جەتەك­شىلىك ەتەدى. - اكە..
24.08.2016
اسىل قازىنا
كەنەسارىنىڭ تاباعى مەن ابىلايدىڭ التى اعاشى
اقسۋ-ايۋلىداعى تۇراتىن ءۇيى بىرتە-بىرتە مۇراجايعا اينالىپ بارا جاتقان جازۋشى كəمەل جۇنىستەگىنىڭ جەكە قورىنداعى قولونەر تۋىندىلارى سىرتقى سىمباتىمەن عانا كوز تارتىپ قويمايدى، سونىمەن قاتار، ولاردىڭ əرقايسىسىنىڭ تاريحىندا تۇنىپ تۇرعان عاجاپ سىر بار شورتانبايدىڭ اسا تاياعى Əر ادامنىڭ ءوزى قۇمارتاتىن، əۋەستەنەتىن، جانى قالاعان كəسى- بىمەن شۇعىلدانعانى قانداي جاقسى. ءبىزدىڭ ارتىنان ارنايى ىزدەپ بارىپ سəلەم بەرۋىمىزگە قولونەر تۋىندى..
26.03.2016
اسىل قازىنا
اقىندار ايتىسى – ۇلتتىق قازىنامىز
قازاق ءسوز ونەرى تاريحىنداعى اۆتورلارى بەلگىلى ايتىس ولەڭدەرى – ۇلتتىق ادەبيەتىمىزدىڭ ءداستۇرلى مۇراسى، حالقىمىزدىڭ رۋحاني مادەنيەت قازىناسى. ايتىستارعا قاتىناسۋشى اقىنداردىڭ ارقايسىسىنىڭ الەۋمەتتىك-قوعامدىق، ەستەتيكالىق-گۋمانيستىك دۇنيەتانىم كوزقاراستارى شىعارمالارىنىڭ حالىققا جاعىمدى ىقپالىن ايقىندايدى. وسى ىقپال ارقىلى اقىنداردىڭ شىعارماشىلىق دەڭگەيىن باعالايتىن حالىقتىڭ سىنشىل تالعامى دا تانىلادى. ايتىستاردىڭ اۆتورلىق نۇسقالارى – ادەبيەت ۇعىم..
14.03.2016
اسىل قازىنا
مۋزەي – تاريحتىڭ كوزى
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى ورداباسى اۋدانىندا 2005 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا اۋداننىڭ قۇرىلۋىنا 45 جىل تولۋىنا وراي «مادەني مۇرا» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى اشىلدى. مۋزەيدىڭ قۇرىلۋىنداعى نەگىزگى ماقسات – وسكەلەڭ ۇرپاققا تاريحي مۇرالاردىڭ قادىر-قاسيەتىن ناسيحاتتاۋ، ەل مەن جەردى قۇرمەت تۇتۋ سەزىمىن قالىپتاستىرۋ. جاستارىمىزدىڭ رۋحاني بايلىعىن دامىتىپ، مادەنيەتتىلىگىن ارتتىرۋ. مۋزەيگە قويىلعان جادىگەرلەر قازاق حالقىنىڭ سالت-داستۇرىنە..
10.03.2016
اسىل قازىنا
ەسىكتەن تابىلعان ەسكى ىدىس...
العىستى قازان با، قارعىستى قازان با؟    مىڭ جىلدىعىن اتاپ وتكەلى وتىر­عان الماتى توڭىرەگى سىرى اشىلماعان تاريحي-ارحەولوگيالىق تىلسىمعا تولى. مەگاپوليس اۋما­عىندا رەسمي تىركەۋگە الىنعان 17 ارحەولوگيالىق كەشەن بار. ونىڭ جارتىسىنا جۋىعى ءالى كۇنگە «جابۋ­لى قازان…» كۇيىندە جاتىر. دەگەنمەن تاريحتىڭ ءوز ەسەبى  وزىندە. مىڭ جىلدىق مەرەكە قار­ساڭىندا الماتى توڭىرەگى بىرتىندەپ ەجەلگى قۇندىلىقتارىن تانىم اي­دىنىنا شىعارا ب..
01.02.2016
اسىل قازىنا
حان كەنەنىڭ قىلىشى
كەنەسارى ورداسىنداعى سىيلى ادامدار مەن اسكەرباسىلار قىزىل قىناپتى قىلىش اسىنعان. ەندەشە، كەنەسارىنىڭ قىزىل قىناپتى قىلىش ۇستاۋى تاريحي شىندىققا ءبىر تابان جاقىنداي تۇسەتىن سياقتى كەيىنگى جىلدارى «قازاق ادەبيەتى» گازەتىندە كەنەسارى حان تۋرالى از جازىلعان جوق. «حان سۇيەگىن ىزدەستىرۋ» جورىعى اياسىندا جاريالانعان ماقالا-ماتەريالداردى ايتپاعاننىڭ وزىندە، حان كەنەنىڭ مىلتىعى مەن ساۋىتى جونىندە كەلەلى اڭگىمەلەر قوزعالعان-دى. بەلگىلى اقىن ۇلىقبەك ەس..
09.01.2016
اسىل قازىنا
جار باسىنداعى جادiگەردiڭ جانايقايىن كiم ەستيدi?
سارايشىق! سالتاناتى اسقان، مەيماناسى تاسقان شىرايلى شاھار. تۋعان حالقىنىڭ وتكەنىنە بەيجاي قارامايتىن ءاربىر قازاق ءۇشىن بۇل قالا ءوزىنىڭ تاعىلىمدى تاريحىمەن، ورەلى وركەنيەتىمەن، ءساندى ساۋلەتىمەن باعالى، تالاي مارعاسقا حاندار مەن ءاپايتوس باتىرلاردىڭ تۇلپارىنىڭ تۇياعىنىڭ ءدۇبىرى تيۋىمەن قاستەرلى. كيەلى ولكەنىڭ قاسيەتىنە ءتاۋ ەتىپ، كونە قالانى ءبىر كورسەك دەگەن تىلەگىمىز قابىل بولىپ، جاقىندا اتىراۋ قالاسىنا تابانىمىز ءتيدى. ءساتى ءتۇسىپ، سارايشىقق..
09.01.2016
اسىل قازىنا
تاڭبالى تاستارعا جويىلۋ قاۋپى ءتونىپ تۇر
اتا-بالالارىمىز تاعىلىمىن، دۇنيەتانىمىن تاسقا قاشاپ جازىپ قالدىرعان ەمەس پە؟! ارعى اتالارىمىزدىڭ قولىنىڭ تاڭباسى قالعان الماتى وبلىسىنداعى تاڭبالى تاسقا بارىپ قايتۋدى كوپتەن بەرى ويعا الىپ جۇرگەن ەدىك. جۋىردا سونىڭ ءساتى ءتۇستى. ۆيتالي جانە يرينا حرومەتس ەسىمدى ەرلى-زايىپتى ءدىنتانۋشى (كيەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دارىسكەرلەرى) عالىمداردى جەكە كولىگىمىزبەن تاڭبالى تاسقا الىپ بارىپ قايتۋعا ۇسىنىس جاسالعاندا ويلانىپ-تولعانىپ جاتپاستان-اق بىردەن كەلىسىمىمىز..
09.01.2016
اسىل قازىنا
كونە قازىنالارىمىز كورىنگەننىڭ ۋىسىندا كەتكەنى مە؟!
قالىڭ قاتپارلى تاريحتىڭ قىر-سىرىنا قانىق عالىمدار سىردىڭ بويىنداعى ءاربىر توبەنىڭ استىندا جاتقان ءبىر سىر بار ەكەنىن تىلگە تيەك ەتەدى. راسىندا، بۇل اڭگىمە بەكەردەن-بەكەر ايتىلعان جوق. كەزىندە داريا بويىندا مىڭعا تارتا شاھار بولعان دەسەدى. سىر جەرىندە 555 ەسكەرتكىش مەملەكەت قورعاۋىنا الىنعان. ونىڭ ىشىندە 21-ءىنىڭ رەسپۋبليكالىق، 274-ءىنىڭ جەرگىلىكتى ماڭىزى بار. قالعان بولىگى الدىن الا ەسەپكە ەنگىزىلگەن. بۇل قۇندى قازىنانىڭ قورعالۋىن وبلىستىق تاريحي..
08.01.2016
اسىل قازىنا
ءبىزدىڭ ەسكەرتكىشتەر نەگە «سويلەمەيدى»؟
تاريحشى ماناش قوزىباەۆ تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا: «حالىقتىڭ تاريحي ساناسىن وياتۋ – ءبىزدىڭ پارىزىمىز. بىراق، ءبىز وسى باعىتتا حالىقتان تىم ۇزاپ، اسىعىس كەتىپ بارا جاتقان سياقتىمىز»، – دەپ ەدى. ال، بۇگىندە تاريحشى، ارحەولوگتار مىڭداعان تاريحي-مادەني ەسكەرتكىشتەردى تاپتى، زەرتتەدى. ءالى تابىلماي، نە زەرتتەلمەي جاتقانى قانشاما؟! قازىر دە مادەنيەتىمىزدى تاريحي ەسكەرتكىشتەر نەگىزىندە تانۋدىڭ مۇمكىندىگى تۋدى. ەسكى جادىگەرلەردى سويلەتە بىلسەك، ر..
08.01.2016
اسىل قازىنا
ەلدىڭ برەندىنە اينالاتىن دۇنيە ءالى تۋعان جوق
ماسەلە  ەسكەرتكىشتەر تۋرالى. قولادان قۇيىلىپ، تاستان ءورىلىپ جاسالعان الەمدىك ءمۇسىن ونەرىنىڭ  عاجايىپ تۋىندىلارى  قاي ەلدىڭ  دە تولقۇجاتى ىسپەتتى. «مەن ءمارمار كەسەگىن قولىما الىپ وتىرىپ، ارتىق جەرىن سىلىپ تاستايمىن»، دەپ فرانتسۋزدىڭ اتاقتى ءمۇسىنشىسى وگيۋست رودەن ايتپاقشى، تاستاردى سويلەتۋ — ونەر قۇدىرەتىنىڭ بەلگىسى. ەۋروپانىڭ ەجەلگى قالالارىنىڭ قايسىسىن الساڭىز دا ەرتەدەن كەلە جاتقان تاس مۇسىندەر ساۋلەتتى سارايلاردىڭ، عاجاي..
08.01.2016
اسىل قازىنا
ارىستانباب كەسەنەسi قۇلاۋ الدىندا تۇر
 تاريحي قۇندىلىعى اسا جوعارى، ەلiمiزدە رەسپۋبليكالىق دارەجەدەگi ەسكەرتكiشتەر قاتارىنا جاتاتىن ارىستانباب كەسەنەسiنiڭ جاعدايى سوڭعى بiر-ەكi جىلدا كۇرت تومەندەپ كەتتi. اقپان ايىنىڭ 3-i كۇنi عيماراتتى ارالاپ كورگەن سوڭ، ەسكەرتكiشتi ساقتاۋ شارالارى جاسالماسا، ونىڭ بۇزىلۋ الدىندا تۇرعانىنا كوزiم تولىق جەتتi. قۇرىلىستىڭ ەسiك پەن تەرەزە ويىقتارى ۇستiندەگi قابىرعا بولiكتەرiنە سىزاتتار، جارىقشالار تۇسكەن، كەيبiر قىشتار ورىندارىنان بوساعان. ..
08.01.2016
اسىل قازىنا
جۇمباعى كوپ جۋانتوبەدە التىن ادام جاتۋى مۇمكىن بە؟
الماتىنىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىنان 250 شاقىرىمداي، رايىمبەك اۋدانى توعىزبۇلاق اۋىلىنا جاقىن جەردە جۋانتوبە دەگەن مەكەن بار. اتى ايتىپ تۇرعانداي، قالىڭ قابىرعالارى الىستان مەنمۇندالاعان ەڭسەلى توبە ەكپىندى جازىعىنىڭ ءدال تورىندە، تاۋمەن ۇلاسا جوندانىپ كورىنەدى. بيىكتىگى  – 16-17 مەترگە جۋىق، راديۋسى – 50 مەتردەي، سىرتىنان شىر اينالدىرا ور قازىلعان توبەنىڭ ورتا تۇسى وپىرىلىپ، تومەن ءتۇسىپ كەتكەن. اۋىل زيالىلارى بۇل توبەنى وتكەن عاسىرلاردا ورىستىڭ قا..
08.01.2016
اسىل قازىنا
بابالار سۇيەگىنىڭ سۇراۋى قايدا؟
وتكەنگە سالاۋات، بولاشاققا عيبادات ايتپاي، بۇگىنمەن عانا ءومىر ءسۇرۋ ءبىزدىڭ سالتىمىزدان بولماسا كەرەك-ءتى. بىراق ازىرگە عاسىرلار قۇنداعىندا قالعان قاسيەتتى قازىنالارىمىزعا وڭ كوزقاراس تانىتقان سىڭايىمىز بولعانىمەن، سىنىمىز كەلىسپەي تۇر. اتا-بابامىز ءجۇرىپ وتكەن جولداردى قانشالىقتى زەرتتەپ-زەردەلەي الدىق؟ ءبىزدىڭ زامانىمىزدان بۇرىنعى وركەنيەتتى تانۋعا ورەمىز جەتتى مە؟ باسقا ايماقتاردى قايدام، اسپانمەن تالاسقان تاۋى مەن سىلدىراي اققان بۇلاعى جوق ا..
29.12.2015
اسىل قازىنا
توستاعانداعى جازۋدىڭ سىرى قاشان اشىلادى؟
العاشقى «التىن ادام» الماتى قالاسىنان 50 كم شاقىرىم جەردەگى ەسىك وزەنىنىڭ بويىنان 1970 جىلى ارحەولوگيالىق قازبا كەزىندە (ك.اقىشەۆ، ب.نۇرمۇحانبەتوۆ) كونە قورىمنان تابىلعانىن بىلەمىز. قازىر «التىن ادامداردىڭ» سانى التاۋعا جەتىپتى. قۇداي، قازاققا اماندىعىن بەرسە، ءالى «التىن ادامداردىڭ» سانى 16-عا جەتە مە، 26-عا جەتە مە، بەلگىسىز؟ ويتكەنى، ءبىز – جەر-دۇنيەنى ات تۇياعىمەن دۇبىرلەتكەن، تاريحى التىن ارىپتەرمەن جازىلعان ۇلى كوشپەندىلەردىڭ ۇرپاعىمىز. ەسى..
29.12.2015
اسىل قازىنا
دالانى كۇزەتكەن تاس جاۋىنگەرلەر...
ولاردى ارقالاي اتايدى. ەجەلگى كونەتۇرىك اتاۋى - «ءبادىز» («badiz»), كەيبىر اۋدانداردا – «ءمۇسىن» («musin»), بىراق ەڭ تانىمالى – بالبالتاس. قاسيەتتى موڭعول وزەنى ورحوننان كاسپيگە دەيىن بۇل تاستى باتىرلاردى، جاۋىنگەرلەر مەن الىپتاردى كەزدەستەرۋگە بولادى. ساياساتتانۋشى ەرلان قارين بەس جىل بويى ءار ەلدە – مونعوليا، رەسەي، قىرعىزستان، قىتايدا بالبالداردى زەرتتەۋمەن اينالىسقان.جاپون بىرلەستىگى Mitsubishi Corporation-نىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا بۇل زەرتتەۋ..
26.12.2015
اسىل قازىنا
تايقازان
تۇركىستانداعى قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ قازاندىق بولمەسىندە كورەگەن ءامىر تەمىر زامانىنان قالعان قۇندى جادىگەرلەردىڭ بىرەگەيى – قاسيەتتى تايقازان تۇر. بۇل قازان 1399 جىلى 25 ماۋسىمدا (حيجرا 801 جىل، 20-شاۋال) تۇركىستان قالاسىنىڭ باتىسىندا، 27 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان قارناق ەلدى مەكەنىندە، سيرەك كەزدەسەتىن جەتى ءتۇرلى اسىل مەتالدىڭ (مىس، مىرىش، التىن، كۇمىس، قولا، قورعاسىن، تەمىر) قوسپاسىنان قۇيىلعان. قازاننىڭ سالماعى – 2 توننا، سىيىمدىلىعى –..
تاعى جۇكتەۋ