الاش ۇلدارى
05.05.2020
الاش ۇلدارى
ب.مومىشۇلىنا "حالىق قاھارمانى" اتاعىن بەرۋگە بولمايدى! نەگە؟
مەن باۋكەڭدى بۇل اتاققا لايىق ەمەس دەپ وتىرعان جوقپىن. كەرىسىنشە، ول اتاق باۋكەڭنىڭ اتىنا لايىق ەمەس! باۋكەڭە "قازاقتىڭ ۇلتتىق باتىرى" دەگەن ارنايى، ەرەكشە اتاق بەرىلۋى كەرەك! جانە ونى كەيىنگە قالدىرماي، جەڭىستىڭ 75-جىلدىعىنىڭ الدىندا بەرسەك ءتىپتى دۇرىس بولار ەدى. فرانتسۋزدار جاننا د اركتەن كەيىن شارل دە گوللدى "فرانتسۋزدىڭ ۇلتتىق باتىرى" دەپ رەسمي تانىدى. ءدال سول سەكىلدى باۋىرجان مومىشۇلى - ۇلتتىڭ سيمۆولى! ۇلتتىڭ ار-نامىسى! ۇلتتىڭ ۇياتى! ورىسش..
30.04.2020
تاريح
ماعجاندى ۇستاتقان ءسابيت مۇقانوۆ پا؟
الاش ازاماتتارىنىڭ اقتالعانىنا بيىل وتىز ەكى جىل! ءسابيت مۇقانوۆ كىنالى بولسا، وتىز ەكى جىلدىڭ ىشىندە «جەتى قابات جەر استىنداعى قۇپيانى» الىپ شىعار ۋاقىت بولدى. سابەڭدى «ۇرلىق» ۇستىندە ۇستاپ الۋعا ەكى بىلەگىن سىبانىپ كىم كىرىسپەدى؟ بىراق سولاردىڭ بىردە-بىرەۋى «ولجالى» قايتقان جوق. ونداي ولجا، ونداي قۇجات قايدان تابىلسىن، شىن مانىندە ءسابيت مۇقانوۆ ەشكىمدى ساتپاسا، «سەنى ۇستاتقان ءسابيت» دەپ، ەشكىمدى اتپاسا. 1957 جىلى ساكەندەر اقتال­عاندا..
30.04.2020
الاش ۇلدارى
ماعجاندى ۇستاتقان ءسابيت مۇقانوۆ پا؟
الاش ازاماتتارىنىڭ اقتالعانىنا بيىل وتىز ەكى جىل! ءسابيت مۇقانوۆ كىنالى بولسا، وتىز ەكى جىلدىڭ ىشىندە «جەتى قابات جەر استىنداعى قۇپيانى» الىپ شىعار ۋاقىت بولدى. سابەڭدى «ۇرلىق» ۇستىندە ۇستاپ الۋعا ەكى بىلەگىن سىبانىپ كىم كىرىسپەدى؟ بىراق سولاردىڭ بىردە-بىرەۋى «ولجالى» قايتقان جوق. ونداي ولجا، ونداي قۇجات قايدان تابىلسىن، شىن مانىندە ءسابيت مۇقانوۆ ەشكىمدى ساتپاسا، «سەنى ۇستاتقان ءسابيت» دەپ، ەشكىمدى اتپاسا. 1957 جىلى ساكەندەر اقتال­عاندا، حالىق ا..
28.04.2020
تاريح
وسى جۇرت كارىبايدى بىلە مە ەكەن؟
ازاتتىقتىڭ اق تاڭى  بىزگە  وزبىر، قيتۇرقى  ساياسات، قياناتتىڭ قۇربانى  بولعان الاش قايراتكەرلەرىنىڭ  ەسىمىن ەل ەسىندە جاڭعىرتىپ، تاريحتىڭ اقتاڭداق بەتتەرىن ايقارا اشىپ بەردى. ۇلت ارىستارىنىڭ  قۇندى ەڭبەكتەرى   ۇرپاققا ەلدىكتىڭ، ۇلت بوپ ۇيىسۋدىڭ، عىلىم مەن بىلىمگە ۇمتىلۋدىڭ جارقىن جولىن كورسەتىپ، ۇلى مۇراتتارعا جەتەلەدى. سونداي الاش ارىستارىمەن پىكىرلەس، نيەتتەس  بولعان جارقىن تۇلعالارىمىزدىڭ ءبىرى – ارتىنا مول مۇرا، رۋحاني قازىنا  قالدىرعان،  ءبى..
25.04.2020
الاش ۇلدارى
ءتول تۋىندىعا اينالعان «قىرىق مىسال»
«قىرىق مىسال – ءتول تۋىندى». احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ ۇشان-تەڭىز تاعىلىمدى ەڭبەكتەرىنىڭ اراسىندا «قىرىق مىسال» جيناعىنىڭ ورىنى ەرەك. 1909 جىلى جارىق كورگەن «قىرىق مىسال» اۋدارمالار جيناعىن ا.بايتۇرسىنۇلى ورىس حالقىنىڭ اقىنى كرىلوۆ يۆان اندرەەۆيچتىڭ مىسالدارى نەگىزىندە اۋدارعاندىعىن بىلەمىز. ايتسە دە، ۇلت ۇستازىنىڭ اۋدارعان قىرىق مىسالىن وقىپ وتىرساڭىز، قازاق تىلىندەگى سوزدىك قوردىڭ مولدىعى مەن تازالىعىنا كوز جەتكىزەسىز. ا.بايتۇرسىنۇلى مىسالداردى قاز..
20.04.2020
الاش ۇلدارى
قازاق حالقى تاريحي اتاۋىن قالاي قايتاردى؟
رەسەي يمپەرياسىنىڭ كەزىندە «كيرگيز-كايساك» اتانعان قازاق حالقى وسىدان 95 جىل بۇرىن ءوزىنىڭ تاريحي اتاۋىن رەسمي تۇردە قايتارىپ الدى. تاريحي ماڭىزى وراسان زور بولىپ تابىلاتىن وسىنداي شەشىم قالاي قابىلداندى؟ وسىعان ءبىر ءسات كوز جۇگىرتەيىك. قازاق رەسپۋبليكاسى 1919 جىلى 19 شىلدەدە (وسى ۋاقىتقا دەيىن تاريحشىلاردىڭ كوپشىلىگى 10 شىلدە دەپ قاتە جازىپ كەلەدى - س.ش.) قۇرىلعان قىرعىز (قازاق) ولكەسىن باسقارۋ جونىندەگى رەۆوليۋتسيالىق كوميتەتىنىڭ (قازرەۆكوم) 1..
19.04.2020
الاش ۇلدارى
قازاق، "قازاق" بولعان كۇن
بۇگىن - 19 ءساۋىر. قازاقتىڭ «قازاق» دەگەن اتاۋىن قايتارىپ العان كۇنى. مۇنى بۇگىنگى جۇرتتىڭ ءبىرى بىلسە، ءبىرى بىلمەيدى. ايتا وتىرايىق. پاتشالىق رەسەي قازاقستاندى وزىنە كۇشتەپ قوسىپ العان سوڭ، قازاقتى قورلاپ «قىرعىز-قايساق»، نەمەسە «قىرعىز» دەپ اتاعانى بەلگىلى. رەسەي پاتشالىق ۇكىمەتىنىڭ بارلىق جازبالارىندا، قۇجاتتارىندا وسىلاي جازىلدى. كەم دەگەندە ەكى ءجۇز جىل قازاقتى وسىلاي قورلادى. پاتشالىق رەسەي تۇرماق سوۆەت وكىمەتىنىڭ العاشقى كەزەڭىندە دە وسى..
تاعى جۇكتەۋ