ولكەتانۋ
01.03.2018
ولكەتانۋ
اقىرتاس ساراي كەشەنى  ء(Vىىى-ءحىى عع.)
اقىرتاس كەشەنى ءVىىى-ءحىى ع.ع. ۇلكەن بىتەۋ تاستاردان تۇرعىزىلعان ورتاعاسىرلىق سارايى كەشەنى. بۇل تاريحي كەشەن – كۇردەلى قۇپياعا تولى الىپ نىسان. تىپتەن مۇنىڭ قۇرىلىسىنا قاراپ ەرىكسىز تاڭ قالماسقا امالىڭ جوق. ونىڭ 70-كە جۋىق بولمەلەرى بار بولعان. 15 كولوننا گالەرەياسى مەن ورتادا جارتى گەكتار اشىق الاڭى بار،سىرت قابىرعالارىنىڭ ەنى 5 مەتر بولىپ، ىرگە تاسى 2 مەتر تەرەڭدىككە قازىپ ورناتىلعان ءىرى تاس بلوكتارمەن قالانعان. اقىرتاس كەشەنى - كۇردەلى قۇپيا..
26.02.2018
ولكەتانۋ
ورال قانداي قالا؟
جولجازبا ۇشاقتىڭ تەكپەشەگىنەن تۇسە بەرە جولاۋشىلاردى ۇلكەن اۆتوبۋس كۇتىپ تۇردى. وپىر-توپىر ءتۇسىپ، سىيعانىمىزشا ءمىنىپ الدىق. 20-30 مەتردەن كەيىن اۆتوبۋس توقتاپ، ەسىگىن ايقارا اشتى. ءبارىمىز قايتادان ءتۇسىپ قالدىق. اۆتوبۋس كەرى بۇرىلىپ، قول سوزىم جەردە تۇرعان ۇشاقتاعى باسقا جولاۋشىلاردى الىپ كەلۋگە قايتادان كەتتى. قۇداي بىلەدى، ەگەر ۇشاقتاعىلار بەرى قاراي جاياۋ اياڭداسا، ءبىز اۆتوبۋستان ءتۇسىپ بولعانشا ولار دا كەلىپ ۇلگەرەر ەدى. مەيلى عوي، بۇل دا..
21.02.2018
ولكەتانۋ
بابادجا حاتۋن كەسەنەسى ء(حى ع.)
كەسەنە – ايشا ءبيبىنىڭ كۇتۋشىسى بولعان ادامعا تۇرعىزىلعان. كەسەنە ءوزىنىڭ كومپوزيتسياسى مەن قۇرىلىمى جاعىنان وتە قاراپايىم دا قاتاڭ. قۇرىلىس كۇيدىرىلگەن كىرپىشتەن سالىنعان. قابىرعالارىندا ساندىك بەزەندىرۋلەر جوق، بىراق ساۋلەتتىك قۇرىلىستىڭ  جيناقى ءارى قاراپايىم  ويۋ-ورنەكتەرى  ۇيلەسىم تاپقان. كەسەنەنىڭ كوركەمدىك پەن سىمباتتىلىق بەرەتىن پريزمالىق بارابانعا ورنالاسقان 16 قىرلى كونۋس جابىنى - قازاقستان كۇمبەزدەرىنىڭ ىشىندەگى ەڭ ەرەكشەسى. قاسبەتىندە..
19.02.2018
ولكەتانۋ
شەتەلدەگى ستۋدەنت: كارىستەر اعىلشىن ءتىلىن بىلمەگەنى ءۇشىن ۇيالادى
"شەتەلدەگى ستۋدەنت" – ءار دۇيسەنبى سايىن جارىق كورەتىن جاڭا جوبا. بۇل جەردە شەتەلدە ءبىلىم الىپ جاتقان قازاق جاستارى وزدەرىنىڭ ويلارىمەن ءبولىسىپ، ەستەلىكتەرىن ايتادى. بۇگىنگى ءبىزدىڭ قوناعىمىز – قاراعاندىلىق تەمىرلان. مىرزاحمەتوۆ تەمىرلان KAIST ۋنيۆەرسيتەتى، وڭتۇستىك كورەيا Materials Science and Engineering سالاسى مەن قازاقستاندا جۇرگەندە... مەنىڭ بار ويىم KAIST ۋنيۆەرسيتەتىنە ۋاقىتىنان كەشىكپەي تاپسىرۋ عانا بولدى. قاتارلاستارىم نۋ-عا ءتۇسۋدى ج..
19.02.2018
ولكەتانۋ
«ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الۋ» مۇراجايى
  قاراعاندى جەكە ەڭبەكپەن تۇزەتۋ لاگەرى (قارلاگ) 1931 جىلى 19 جەلتوقساندا قۇرىلعان. لاگەردىڭ ورتالىعى اباي اۋدانى، دولينكا كەنتىندە ورنالاسقان. قارلاگ اۋماعىنىڭ ۇزاقتىعى سولتۇستىكتەن وڭتۇستىككە قاراي – 300 كم، شىعىستان باتىسقا قاراي– 200 كم. سونىمەن قاتار، وسى اۋماقتان تىس جەردە: ورتالىق لاگەردەن 350 كم قاشىقتىقتا ورنالاسقان اقمولا، ورتالىق لاگەردەن 650 كم قاشىقتىقتا ورنالاسقان بالقاش بولىمشەلەرى بولعان. دولينكا كەنتى قاراعاندىدان وڭتۇستىك-ب..
19.02.2018
ولكەتانۋ
ايشا ءبيبى كەسەنەسى (XI-XII عع.)
ايشا ءبيبى كەسەنەسى ءحى-ءحىى عاسىرلاردا تۇرعىزىلعان ورتاعاسىرلىق ارحيتەكتۋرانىڭ ەڭ ۇزدىك نۇسقاسى. ءبىزدىڭ عاجاپ ولكەمىزگە اياق باسقان ءاربىر ادام مۇسىلمان الەمى قۇرمەت تۇتاتىن، «اۋليە ورىن» دەپ اتالعان ورتاعاسىرلىق ساۋلەت ونەرىنىڭ ءىنجۋ-مارجانى. كەسەنە قابىرعالارىنىڭ سىرتقى جاعى قولدان ويىلعان ويۋ-ورنەكتەرى بار 62 ءتۇرلى تەرراكوت قىش تاقتالارمەن كومكەرىلگەن. ءار قيلى ۇيلەسىم مەن نۇسقالاردان تۇراتىن، ءتۇرلى وسىمدىك گۇلدەرى مەن گەومەتريالىق تۇرلەر ..
16.02.2018
ولكەتانۋ
قاراحان كەسەنەسى ء(حى-ءحىى عع.)
كەسەنە قاراحانيدتەر اۋلەتىنىڭ كورنەكتى تۇلعاسىنىڭ ءبىرى – شاح ماحمۋد قاراحانعا ارنالىپ سالىنعان. كەسەنەنى سالۋشى شەبەردىڭ اتى-ءجونى تاريحتا ساقتالماعان. كەسەنەنىڭ العاشقى نۇسقاسى ءبىزدىڭ زامانىمىزعا جەتپەدى. 1906 جىلى جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ كۇشىمەن العاشقى كەسەنەنىڭ ورنىنا قايتا سالىنعان، الايدا ونىڭ ساندىك ورنەكتەرى جويىلعان. كەسەنەنىڭ العاشقى كەلبەتى مەن ساۋلەتتىك قۇندىلىعىن  تەك 1902 جىلى تۇسىرىلگەن فوتوسۋرەتتەن عانا كورە الامىز. سۋرەتتە كەسە..
14.02.2018
ولكەتانۋ
"تەرەكتى اۋليە" پەتروگليفتەرى
"تەرەكتى اۋليە" پەتروگليفتەرى ۇلىتاۋ اۋدانى، تەرەكتى اۋليە تەرەكتى تەمىر جول ستانساسىنان سولتۇستىك-شىعىسقا قاراي 20 كم جەردە ورنالاسقان.  بۇل ورتالىق قازاكستانداعى تاسقا بەينەلەۋ ونەرىنىڭ كونە ەسكەرتكىشى نەوليت، ەنوليت، قولا داۋىرلەرىنىڭ قولتاڭباسى بار، ەرتە تەمىر داۋىرىندە باعالى مەتالداردى وندىرگەن ورىندار مەن ءتۇرلى قورعانداردىڭ ءىزى قالعان كيەلى مەكەن. XX عاسىردىڭ 40-شى جىلدارى وقاە-نڭ جەتەكشىسى اكادەميك ءا.X.مارعۇلان وسى ەسكەرتكىشكە العاش نا..
14.02.2018
ولكەتانۋ
ارالىم - ايدىن شالقارىم!
قوعام بولعان سوڭ، تانىسىپ-ءبىلىسىپ، ارالاسۋ قالىپتى جاعداي. الدىمەن اتى-ءجونىڭ، ومىرلىك ستاتۋسىڭ، جاسىڭنان باستالعان سۇراۋلار البەتتە تۋىپ-وسكەن جەرىڭە دە جەتەدى. مەنىڭ دۇنيەگە كەلگەن جەرىم – قىزىلوردا وبلىسىنا قاراستى ارال دەگەن قالا. وسى تىركەس اۋزىمنان شىققان بەتتە ەستيتىندەرىم – «ەە، ەكولوگيالىق  قالا ما؟»، «وندا قالاي تۇرىپ جاتىرسىڭدار؟»، «جازدا ساحارا،قىستا انتراكتيدا؟» دەپ باستالادى. مەنىڭشە، بۇل جالعىز مەنىڭ باسىمداعى جاي ەمەس، — بارشا تۇ..
13.02.2018
ولكەتانۋ
بايان-ولگيدەگى «ەڭ جاس بۇركىتشى قىز»
ايگەرىم اسكەر، موڭعوليادا تۇراتىن بۇركىتشى قىز قىران قۇسىمەن. موڭعوليانىڭ بايان-ولگي ايماعىندا بۇركىت سالىپ، سايات قۇراتىن ءجاسوسپىرىم قازاق قىزدار كوبەيە باستادى. سولاردىڭ ءبىرى ايگەرىم اسكەردى اكە-شەشەسى «ەڭ جاس بۇركىتشى» دەپ اتايدى. موڭعوليانىڭ بايان-ولگي ولكەسىندەگى التاي ايماعىندا تۇراتىن 12 جاستاعى ايگەرىم اسكەر بۇركىتپەن اڭ اۋلاۋ ىسىنە ءبۇلدىرشىن كەزىنەن باستاپ قىزىعا باستاعان. كىشكەنتايىنان اتقا ءمىنىپ، اكەسىمەن ەر..
09.02.2018
ولكەتانۋ
التىن شوقى
  التىن شوقى ۇلىتاۋ اۋدانى، ۇلىتاۋ شوقىسى ماڭىندا ورنالاسقان. XV ع. جاتاتىن بۇل تاريحي ورىننىڭ تاريحىنا كەلەر بولساق،  ۇلىتاۋ جوتاسىندا (قاراعاندى وبلىسى ) ءامىر تەمىر (1336 - 1405) بەلگى قالدىرعان تاۋ. التىن وردا حانى توقتامىسقا قارسى جورىققا شىققان ءامىر تەمىر ۇلىتاۋعا كەلگەندە التىن شوقىنىڭ باسىنا ۇلكەن قۇلپىتاس ورناتۋعا بۇيرىق بەرگەن. ول تاسقا شەبەرلەر مىناداي سوزدەردى قاشاپ جازعان:  "تاريحتىڭ جەتى ءجۇز توقسان ەكىنشى قوي جىلى، جازدىڭ ارا..
09.02.2018
ولكەتانۋ
تەكتۇرماس كەسەنەسى ( ءحىV ع.)
تەكتۇرماس كەسەنەسى ءحىV عاسىردا تالاس  وزەنىنىڭ وڭ جاعالاۋىندا سالىنعان. بۇل قالاداعى وتە كونە ءدىني ورىنداردىڭ ءبىرى. وسى توبەنىڭ باسىندا زوراستريزم، حريستياندىق، مۇسىلماندىق راسىمدەگى زيراتتار ورنالاسقان. توبەنىڭ ەتەك جاعىندا ەجەلگى جەراستى جولى  جانە تالاس وزەنى ارقىلى وتەتىن تاس كوپىر بولعان. حح عاسىردىڭ 30 جىلدارىنداعى اتەيستەردىڭ دىنگە قارسى ساياساتى كەزىندە جارتىلاي قيراعان. ءحىح ع. 80 جىلدارى تۇسىرىلگەن كەسەنە فورماسىنىڭ قاراپايىم فوتوسۋر..
08.02.2018
ولكەتانۋ
«ەجەلگى تاراز» قالاشىعى (I-حىحعع.)
تاراز قالاسى ب.د.د 40-36 جىلدارى تۇرعىزىلعان. ۇلى جىبەك جولىنداعى تاريحي-مادەني ورتالىقتاردىڭ ءبىرى. قالا العاش رەت ۆيزانتيا دەرەكتەرىندە 568 جىلدارى اتالادى. ال 630 جىلدارى وسى وڭىرگە ساياحاتتاپ كەلگەن قىتاي ساياحاتشىسى سيۋان-تسزيان: «تارازدىڭ اۋماعى 8-9 لي. بۇل قالادا كوپتەگەن ەلدەردىڭ ساۋداگەرلەرى ايالداپ، تۇرلىشە زاتتار əكەلىپ ساتادى» دەپ جازعان. اراب ساياحاتشىسى يبن حاۋكال دا قالانى دəل وسىلاي: «تاراز – مۇسىلمانداردىڭ تۇرىكتەرمەن ساۋدا جاساي..
08.02.2018
ولكەتانۋ
ماڭعىستاۋلىق قۇسبەگىلەر سونارعا شىقتى
                                                 قانسوناردا بۇركىتشى شىعادى اڭعا،                                     تاستان تۇلكى تابىلار اڭدىعانعا.                                                     جاقسى ات پەن تاتۋ جولداس — ءبىر عانيبەت،   ىڭعايلى ىقشام كيىم اڭشى ادامعا.  اباي  وسى جەكسەنبىدە ايراقتى تاۋىنىڭ ەتەگىندە «اتا كاسىپ – اڭشىلىق» اتتى قۇسبەگىلىك پەن ساياتشىلىقتى ناسيحاتتاۋعا ارنالعان شارا ءوتتى. «وتپان» مەملەكەتتىك كاسىپورنى ۇجىمىنى..
08.02.2018
ولكەتانۋ
بۇلانتى ەسكەرتكىشى
بۇلانتى  شايقاسى بولعان جەرگە قويىلعان ەسكەرتكىش ۇلىتاۋ وڭىرىندەگى بۇلانتى جانە بىلەۋتى وزەندەرى ارالىعىندا ورنالاسقان  XVIII ع. سالىنعان ەسكەرتكىش. سالتاناتتى شەرۋ ءساندى دە كورىكتى رەڭىمەن كوز قىزىقتىرادى.  ەڭ اۋەلى بۇلانتى-بىلەۋتى وزەندەرى اراسىنداعى ءۇيتاس قويناۋىندا  بولعان بۇلانتى شايقاسى قاھارماندارى قۇرمەتىنە ورناتىلعان ەسكەرتكىش. تاريحشىلاردىڭ زەرتتەۋىنشە، ون سەگىزىنشى عاسىر­دا حالقىمىزدىڭ  باسىنا تۇسكەن ءىرى ناۋبەت  – «اق­تابان شۇبىرىند..
06.02.2018
ولكەتانۋ
قاسيەتتى اۋليە تاۋ 
 قاسيەتتى ءۇش ءجۇزدىڭ باسىن قوسقان  - ۇلىتاۋ. «ۇلى» ءسوزىنىڭ ماعىناسى تۇركى تىلىندە «جاراتۋشى»، «قۇداي»، «ءتاڭىر» دەگەن ۇعىمداردى بىلدىرەدى. ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز ءۇشىن ۇلىتاۋ تاۋلارى باتىس سارىارقانىڭ ەڭ بيىك نۇكتەسى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار، ونىڭ كىندىگى بارشا جاراتىلىس اتاۋلى ءوز باستاۋىن الاتىن تامىرى، «دۇنيەنىڭ وزەگى»رەتىندە تانىلادى. ساناعا سىڭگەن سەنىم بويىنشا ونىڭ شىڭى كوك زەڭگىرگە بارىنەن دە جاقىن، ءدال سول ارادا اسپان مەن جەر قاۋىشادى..
03.02.2018
ولكەتانۋ
باقتيار قوجاحمەتوۆ: ۇلىتاۋ قازاقستان ءتۋريزمىنىڭ كۇرەتامىرىنا اينالاتىن بولادى
ۇلت كوشباسشىسىنىڭ ءوزى «ۇلت ۇياسى – ۇلىتاۋ» اتاعان ۇلىق مەكەن الىس-جاقىننان ات باسىن بۇرار تۋريستەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن ەرتەدەن وياتقان ولكە. ەلىمىزدىڭ تاريحي كىندىگىنە اينالعان ۇلىتاۋ وڭىرىنە قاتىستى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە ءتۇرلى باعدارلامالار دا قابىلدانعان بولاتىن. ەلباسى سوڭعى جولداۋىندا دا ۇلىتاۋ سەكىلدى ەلىمىزدىڭ تاريحي ورىندارىن پەرسپەكتيۆالىق تابىس كوزدەرىنىڭ بىرىنە اينالدىرۋ تۋرالى ايتتى. وسىعان وراي «ۇلىتاۋ» ۇلتتىق تاريحي-مادەني جانە تابيع..
25.01.2018
ولكەتانۋ
بۇحار جىراۋ كەسەنەسى
بۇحار جىراۋ كەسەنەسى بۇحار جىراۋ اۋدانى، دالبا تاۋىنىڭ ەتەگىندە ورنالاسقان. بۇقار جىراۋ قالقامانۇلى (1668—1781) — قازاقتىڭ ۇلى جىراۋى، 18 ع. جوڭعار باسقىنشىلارىنا قارسى قازاق-جوڭعار سوعىسىنىڭ باستاۋشىسى ءارى ۇيىمداستىرۋشىسى اتاقتى ابىلاي حاننىڭ اقىلشىسى. شىققان تەگى ارعىن تايپاسىنىڭ قارجاس رۋىنان. زامانىنداعى سىنشىلار ونى «كومەكەي اۋليە» دەپ اتاعان. سويلەگەندە كومەكەيى بۇلكىلدەپ، اۋزىنان تەك ولەڭ ءسوز توگىلەدى ەكەن. بۇقار جىراۋ قازاق حالقىنىڭ  جو..
24.01.2018
ولكەتانۋ
بەردىقوجا باتىر كەسەنەسى
بەردىقوجا باتىر كەسەنەسى - داعاندەلى وزەنىنىڭ جاعالاۋىنداعى (70 مەترلىك قاشىقتىقتا) توبەدە ورنالاسقان. قارا جولدار كەسىپ وتەتىن وسى دالالىق لاندشافتتاعى كەسەنە كەڭ دالانىڭ بيىك جەرىندە ورنالاسقاندىعىنا بايلانىستى بىرنەشە شاقىرىمنان كورىنىپ تۇراتىن بولعان. كەسەنە بالشىق ەرىتىندىسىنەن جاسالعان ساز كىرپىشتەن (8-9 ح 23 ح35 سم) كوتەرىلگەن، كىرپىشتى جاساۋعا ارنالعان ساز دا ءدال وسى جەردەن الىنعان. سازدى كەرەكتى ەرىتىندى دارەجەسىندە دايىنداعان شۇڭقىردىڭ..
24.01.2018
ولكەتانۋ
اعىباي باتىر كەسەنەسى
 اعىباي باتىر كەسەنەسى — ءحىح عاسىردان ساقتالعان ساۋلەت ونەرى ەسكەرتكىشى. شەت اۋدانى، كيىك تەمىرجول بەكەتىنەن وب-قا 45 شم جەردە، مويىنتىدا ورنالاسقان. كەسەنە ءحىح عاسىردىڭ 80-جىلدارىندا بەتپاقدالانىڭ سولتۇستىك-شىعىسىنداعى تاياتقان-شۇناق تاۋىنىڭ ماڭايىندا، بوساعا وزەنىنىڭ اڭعارىندا تۇرعىزىلعان. ۇلىتاۋ وڭىرىندە كىندىك قانى تامعان باتىرلاردىڭ ەڭ كورنەكتىلەرىنىڭ ءبىرى — اعىباي قوڭىربايۇلى. 1802 جىلى ۇلىتاۋ وڭىرىندە تۋعان اعىباي باتىر — كەنەسارى حاننى..
22.01.2018
ولكەتانۋ
تاريحتىڭ ءمورى باسىلعان ءاربىر تاسىندا،ۇڭگىرتاس دەگەن اۋىل بار قوزىباسىندا!
ۋاقىت جانە كەڭىستىك تۇرعىسىنان قارايتىن بولساق، ادام ءومىرى تىم قىسقا.ال، زاۋ بيىكتەر مەن قۇلا دالا ءۇشىن ءبىزدىڭ عۇمىر ءبىر ساتتىك قانا.ءتىپتى بۇل كەڭىستىك ءۇشىن جەر قايىستىرار اسكەرى بولعان حان شىڭعىستىڭ دا ءومىرى تۇككە تۇرعىسىز.ال،ادامي تۇرعىدان ءوز زامانىندا كەلەشەك كەڭىستىگىنىڭ تارىلماۋىن تىرشىلىك ەتۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى ساناعان تاريحي تۇلعالاردىڭ ومىرىنەن ۇلاعات تۇيۋ–ەش جەردە جازىلماعان پارىز بولسا كەرەك.قوزىباسى توبەسىنە شىققاندا ماعان وس..
20.01.2018
ولكەتانۋ
سارىارقانىڭ تاعدىرى شەشىلگەن جەر
ماي اۋدانىنىڭ اۋماعىنداعى «قالماققىرىلعان» تاۋىنىڭ قازاق تاريحىندا الار ورنى ەرەكشە. جەرگىلىكتى ازاماتتار اتالعان تاريحي ورىندى «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرى گەوگرافياسىنىڭ» رەسپۋبليكالىق تىزىمىنە ەنگىزۋدى ۇسىنىپ وتىر.   بۇل – قازاق جەرىنىڭ بوستاندىعى جولىن­داعى بابالار كۇرەسىنىڭ كۋاسى بولعان مەكەن. جاسىباي، ولجاباي، مالاي­سارى، بايان، ەدىگە، ساتەن، شوقپار سىندى قازاق باتىرلارى قالماق قولىن ويسىراتا جەڭىپ، قازاق دالاسىن جوڭعار باس­قىن­شىلىعىنان قۇت..
14.01.2018
ولكەتانۋ
سەمەي قازاقتىڭ سانك-پەتەربۋرگى ەدى
ءيا، سەمەي – قازاقتىڭ سانكت-پەتەربۋرگى، ۇلىلار مەكەنىنىڭ، ۇلى باستامالاردىڭ كۇرە تامىرى. كازىرگى تاڭدا شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى ەكىنشى ورىندى الىپ جاتقان ەرتىستىڭ ەكى جاعاسىندا ورنالاسقان ءىرى قالا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۋريستىك ساياحات نۇكتەسىنە اينالار رۋحاني ورتالىعى بولۋعا ابدەن لايىق. ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ باعىتى بويىنشا: «قازىرگى مەديامادەنيەتتى سۋىرىلا سويلەيتىن «شەشەندەر» ەمەس، ءومىردىڭ وزىنەن الىنعان شىنايى وقيعا..
29.10.2017
ولكەتانۋ
قوراعا اينالعان مازار
اڭعارىپ زەردەلەگەن ادامعا بۇل جەردە كوپتەگەن كەسەنەلەر مەن كۇمبەزدەر بولعانىن بىلۋگە بولادى. وكىنىشكە قاراي، سول تاريحي ەسكەرتكىشتەر جايىلىمداعى جىلقىنىڭ قوراسىنا اينالعان. ولاردىڭ اراسىندا بولعان انا مازارى دا تۇر.  بۇل مازار جانە وندا رۋحى ماڭگى سايا تاپقان انا تۋرالى ناقتى دەرەك تە، اڭىز دا كوپ ايتىلعان، جازىلعان. ورىس ساياحاتشىسى نيكولاي رىچكوۆتىڭ 1771 جىلى جازۋىنشا، ودان كەيىن شو­قان ءۋاليحانوۆتىڭ، اقسەلەۋ سەيدىم­بەكوۆ­تىڭ، باقتيار ءاب­دىل­..
18.10.2017
ولكەتانۋ
تۇبەكتە ءتۋريزمدى تۇلەتۋگە مۇمكىندىك مول
قازاقستان ءتۋريزمى دەگەندە «اشىق اسپان استىنداعى مۇراجاي» اتانعان ماڭعىستاۋ ءتۋريزمى تاسادا قالا المايدى. وڭىردە قازىر بۇل باعىتتا ءبىراز جۇمىستار جاسالىنىپ، بىرقاتار باعىتتار باعامدالدى. ايتسە دە «ءتۋريزمدى تۇگەندەي الدىق» دەپ توقمەيىلسۋگە ءالى ەرتە. «سىرت كوز – سىنشى» دەگەندەي، بولاشاعىنان ۇلكەن ءۇمىت كۇتتىرەر ورەلى جاستاردىڭ ءبىرى، تۇركىتانۋشى، ولكەتانۋشى بەكبولات تولەگەنۇلىمەن ماڭعىستاۋ ءتۋريزمى باعىتىندا سۇحباتتاسقان ەدىك.  – بەكبولات، ءسىز ..
08.11.2016
ولكەتانۋ
بورىتاستاعاننىڭ جۇمباعىن كىم شەشەدى؟
تابيعاتتىڭ ايالى قولىمەن جاراتىلعان  تاڭعاجايىپ قۇبىلىستاردىڭ ءبىرى – تارباعاتايداعى بورىتاستاعان. ولكەنىڭ تابيعات جاراتقان قۇپيا سىرلارىنىڭ ءالى دە اشىلماعان، زەرتتەلمەگەن قۇبىلىستارى كەزدەسەدى. تابيعاتتىڭ ايالى قولىمەن جاراتىلعان سونداي تاڭعاجايىپ قۇبىلىستارىنىنىڭ ءبىرى – تارباعاتايداعى بورىتاستاعان. ەرەكشە ءبىتىمدى تاستىڭ اتاۋىنا قاتىستى بىرنەشە نۇسقا بار: بىرەۋلەر «بورىتوستاعان» دەسە، كەيبىرى «بورىتاستاعان» دەيدى. وتىنشى جازعان وي ول تۋرالى ە..
04.11.2016
ولكەتانۋ
جىلقى – قازاقتان، قازاق – جىلقىدان جەرiپ كەتكەن جوق پا ەكەن؟
“قازاق مالدىڭ جايىن جەتiك بiلەدi”، “مال باقسا، قازاق باقسىن!” دەگەن قولپاش سوزدەردi جيi ەستيتiنiمiز دە راس. بiراق... كەڭەس زامانى كەزiندە ەرiك بەرiلمەگەنi دە راس، ال ەندi قازiر قانشا قوي، قانشا جىلقى، قانشا سيىر وسiرسەڭ دە – ءوز ەركiڭ ەمەس پە؟! سولاي بولا تۇرسا دا، مىڭعىرتىپ مال ايداپ جۇرگەن قازاقتى كورمەدiم.  “قارابايدىڭ 90 مىڭ جىلقىسى...” بۇرىن مەن مۇنى “قوزى كورپەش – بايان سۇلۋدا”، ياعني حالىق ەپوستارىندا كوبەيتiپ، شامادان تىس ءوسiرiپ ايتاتىن ..
01.11.2016
ولكەتانۋ
شوقايتەرەك
شىڭعىرلاۋ اۋدانىنداعى جەتپىس ءتۇتىندى شوقتىباي اۋىلىنان ەكى-ءۇش شاقىرىم قاشىقتىقتا بەس ادامنىڭ قۇشاعى زورعا جەتەتىن الىپ تەرەك ءوسىپ تۇر. جەرگىلىكتى جۇرت ونى شوقايتەرەك دەيدى ەكەن. بىراق، نەگە بۇلاي اتالعاندىعى جونىندە ەشكىم ناقتى ماعلۇمات ايتا المادى. بىرەۋلەر شىڭعىرلاۋ وڭىرىندە بۇرىندارى شوقاي دەگەن باتىر بولعان ەكەن دەسە، ەندى ءبىرى الىستان شوقايىپ كورىنەتىندىكتەن «شوقايتەرەك» اتانىپ كەتكەن دەستى. الايدا، تابان تىرەر تياناقتى دەرەك جوق. ەلباسى..
20.08.2016
ولكەتانۋ
سۇگىر جىراۋدىڭ قۇلپىتاسى تابىلدى
XVIII-XIX عاسىرداعى كونە قورىمدارداعى اراب جازۋلى ەپيگرافيكالىق ەسكەرتكىشتەردى زەرتتەپ جاتقان اقجايىق اۋدانىنداعى «ءوز ولكەڭدى وزگەدەن بۇرىن تانى!» عىلىمي-ولكەتانۋ ەكسپەديتسياسى سۇگىر جىراۋدىڭ قۇلپىتاسى ەكەنىن انىقتادى.  ەكسپەديتسيا جەتەكشىسى، ولكەتانۋشى، المالى اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اتامەكەن اۋىلىندا تۇراتىن ۇستاز جانىبەك ابىلپەيىسوۆتىڭ ايتۋىنشا، بىلتىر باستاعان جۇمىستاردى اياعىنا دەيىن جەتكىزۋ، ياعني كونە قۇلپىتاستاردىڭ ورنىن انىقتاپ، كارتاعا ..
09.08.2016
ولكەتانۋ
ارقارلار اۋىپ كەتپەسىن
سوناۋ قيىن-قىستاۋ، اشتىق زامانىن­دا ءبىر اڭشى ارقار اۋلاپ، بۇكىل اۋىلدى امان ساقتاپ قالعان كەزدەر دە بولعان. وسىعان بايلانىس­تى اڭىز-ءاپسانالار قازاق فولكلورىندا كوپتەپ كەزدەسەدى. ءور مىنەزدى، تاۋدىڭ رۋحى بولىپ تابىلاتىن اي ءمۇيىزدى ارقارىمىز تۋرالى ءسوز قوزعاماي تۇرىپ، الدىمەن، ادام مەن ارقارعا بايلانىستى مىنا ءبىر اڭىزدى ەسكە سالايىق. اقتابان شۇبىرىندى زامانىندا قازاقتار قالماقتان جەڭىلىپ جەر اۋىپ بارا جاتادى. ەڭبەكتەگەن بالاسىنان قارتا..
31.07.2016
ولكەتانۋ
يۋنەسكو-نىڭ ءتىزىمى تيان-شانمەن تولىقتى
يۋنەسكو-نىڭ دۇنيە­جۇزىلىك مۇرا­لارىنىڭ ءتىزىمى جىل سايىن جاڭارىپ، وعان الەمنىڭ ءار تۇكپىرىنەن تابيعي نەمەسە ادام قولىمەن جاسالعان نىساندار ەنەتىنى بەلگىلى. تاياۋدا ۇيىمنىڭ ىستانبۇلدا وتكەن ۇكىمەتارالىق كوميتەتىنىڭ سەس­سياسىندا تيان-شان تاۋ­لارىنىڭ قازاقستان مەن قىر­عىزستان اۋماعىنداعى سىلەمدەرى وسى تىزىمگە قوسىلدى. بۇعان دەيىن تۇركىستانداعى قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى، الماتى وبلىسىندا ورنالاسقان تامعالى پەتروگليف تاس كەشەنى، س..
31.07.2016
ولكەتانۋ
كونە قالالار كۇمبىرى
جاقىندا ەكسپەديتسيا قازاق دالاسىندا ەرتە زاماندا تىرشىلىك ەتكەن بالاساعۇن قالاسىنىڭ ورنىنا بارىپ قايتتى. بۇل شاھار ءVى – ءحىىى عاسىردىڭ ارالىعىندا باتىس تۇرىك قاعاناتىنىڭ ورداسى بولعان. ول 600 جىلدان كەيىن شىڭعىسحاننىڭ ۇلكەن ۇلى – جوشى حاننىڭ باسشىلىعىمەن جاسالعان شاپقىنشىلىقتان كۇيرەگەن. قازىرگى كەزدە وسى جەردە ءال-فارابي اتىنداعى قازۇمۋ تاريح فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى ارحەولوگيالىق تاجىريبەلەرىن وتكىزۋدە. قازاق گەو­گرافيالىق قوعامىنىڭ مۇشەلە..
11.03.2016
ولكەتانۋ
ەكوتۋريزم اسەم تابيعاتىمىزبەن قاتار تاريحىمىزدى تانىتۋدىڭ ءبىر جولى
ءا.مارعۇلان اتىنداعى ارحەولوگيا ينستيتۋتىنىڭ «تۇركىلەر مۇراسى» ءبولىمىنىڭ عالىمدارى ۇزاق جىلدار بويى جامبىل وبلىسى، مەركە اۋدانى اۋماعىندا ورنالاسقان ەجەلگى ەسكەرتكىشتى زەرتتەۋمەن اينالىسىپ كەلەدى. وسى قاجىرلى ەڭبەكتىڭ ناتيجەسىندا اۋدانداعى ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەردىڭ كارتاسى جاسالدى. «مەركە» تاريحي ەسكەرتكىشتەر جەلىسى ەلىمىز اۋماعىندا سيرەك كەزدەسەتىن ەسكەرتكىشتەر تىزىمىنە ەنگىزىلدى. تۇركىستان، تامعالى، وتىرار ت.ب الەمدىك ماڭىزعا يە ەسكەرتكىشت..
01.02.2016
ولكەتانۋ
قادىمنان قالعان قولتاڭبا
«تاريحتى بىلمەي، وتكەندى، قازىرگى جاعدايدى ءبىلۋ، كەلەشەكتى بولجاۋ قيىن» دەگەن ءابۋ ناسىر ءال-فارابي بابامىز. وتكەن جىلى «التىن قازىنا» اقپاراتتىق-كوركەم البومىنا مالىمەت جيناۋ بارىسىندا قىزىلوردا وبلىسى شيەلى اۋدانىندا «ساۋىسقاندىق» اتالاتىن پەتروگليفتەردىڭ بار ەكەنىن اسحات ەسىمدى مۇراجاي قىزمەتكەرىنەن تەلەفون ارقىلى ەستىگەنمىن. قىزىلوردا وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە قىزمەت اتقاراتىن اسحات سايلاۋعا ارنايى جولىعىپ، ساۋىسقاندىقتى زەرتتەۋ ءۇش..
26.01.2016
ولكەتانۋ
جيدەبايعا بارعاندا...
استانا قالاسىنداعى «ابايتانۋ» ورتالىعى (ديرەكتورى الماحان مۇحامەتقاليقىزى) ۇيىتقى بولىپ، «التىن قىران» حالىقارالىق قايىرىمدىلىق قورىنىڭ (پرەزيدەنتى يسلامبەك سالجانوۆ) دەمەۋشىلىگىمەن وتىز شاقتى ادام «ۇلىلار مەكەنىنە ساياحات» باعدارلاماسى اياسىندا اباي ەلىنە ساپار جاسادىق. كوزىڭ تۇسكەن ءار عيمارات، تابانىڭ تيگەن ءار قىر، كوڭىلىڭ جەتكەن ءار ادىر، تاريحقا اينالعان مەكەننىڭ اسەرى دە بولەك بولدى. ۇيىمداستىرۋشى مەن دەمەۋشىلەرگە زور العىس ايتىپ، كورگەن، ..
21.10.2015
ولكەتانۋ
تۇيىقسۋ
ايعا شاعىلعان مۇزدىقتار كوز قارىقتىرعان كۇيi وزگەشە جۇمباقتى سۋىرتپاقتايتىنداي، ايتسە دە كەربەز شىڭدار سۋىق قالپى بiر سىردى iشكە بۇككەندەي اسقاقتايدى. مۇزدىقتار دا وزگەشە بiر سىرلى الەم. عىلىمدا 1902 جىلدان بەلگiلi تۇيىقسۋ مۇزدىعىنا جول تارتقان سان ەكسپەديتسيانىڭ ساپارى نەنi ايعاقتايدى؟! ادەمi سۇلۋ كەيپiمەن كوز ارباعان مۇزدىقتار ماشينانىڭ تەرەزەسiنەن تەلمiرە قاراعان بiزگە ەركەلەگەنi مە، بiردە الدىمىزدان شىعىپ، بiردە بۇيiردەن قاتارلاسىپ ىنتىقتىرا ..
21.10.2015
ولكەتانۋ
جابايى جاعاجاي كىمدى جارىلقايدى؟!
اسان قايعى اعات ايتقان ەمەس. جاراتقان قازاققا جەرۇيىقتاي جەر بەرىپ جارىلقادى. اتىراۋدان التايعا دەيىنگى ايماقتى ارالاساڭىز، كۇللى دۇنيەنىڭ كوركەمدىگىنە ايىرباستاماس تابيعاتتىڭ كەرەمەتتەرىنە كەزىگەسىز. جيىپ قانا قويماي ءۇيىپ، ءۇيىپ قانا قويماي كوزى قيىپ بەرە سالعان با دەرسىز؟! دەي تۇرعانمەن، جاز شىقسا بولدى، ەلدەگى اقشالىلار انتاليانى الىس كورمەيدى، شاماسى جەتكەندەر شۆەيتساريادان ءبىر-اق شىعادى. ال ءسىز شە؟ كۇرمەۋگە كەلمەيتىن قىسقا ءجىپ سەكىلدى ەڭ..
21.10.2015
ولكەتانۋ
تاستان ورiلگەن مىڭ باسپالداق…
تاستان ورiلگەن مىڭ باسپالداق… العاشقى iرگەتاستى قالاعاندا سۇلۋلىققا ىنتىققان باس شەبەردiڭ كوڭiلiندەگi سەزiمدi عاجايىپ عيماراتتىڭ ءاربiر قالانعان قىش، ايشىقتالعان ورنەگiمەن جەتكiزۋدi ارمانداعان حاسان ۇستانىڭ تاستان ورگەن باسپالداعى مىڭ بiرگە جەتپەگەنi نەسi? قارا شال ويۋلى ەسiكتەن iشكە ەندi دە قالت تۇرا قالدى. سوسىن كۇبiرلەگەن كۇيi ۇزاق ايالدادى. كۇبiر-كۇبiر ادەمi اۋەن كiمدi دە بولسا ەلiتە تۇسەتiندەي. الدەن ۋاقىتتان كەيiن قارسى الدىنداعى جوعارىعا ك..
21.10.2015
ولكەتانۋ
ايقايقۇم
ءانشi تاۋ… شاعىل توبەنiڭ بەيمالiم ءۇنi. قالقان تاۋىنىڭ قويناۋىنداعى قۇم توبە ءان سالادى، سەنەسiز بە، بiردە گۇرiلدەپ، بiردە ايقايلاپ، بiردە ادەمi اۋەننiڭ قايىرىمىن قايتالاعانداي… ءانشi تاۋ… ايقايقۇم جۇمباق سىرىن iشكە بۇگە تۇسەدi, قىزىق-اي، شاعىل توبە ءان سالىپ جاتىر… قارا جەلدەن بۇتاقتارى دiرiل قاققان ءتورت ءتۇپ سەكسەۋiلدiڭ جانىنا جەتكەندە ءسال كiدiردiم. ارى قاراي قۇم توبەنiڭ ەتەگiن قىمتاعان قالىڭ قار. قاراۋىتا تۇنەرگەندەي ءوڭiردiڭ كەسپiرi ەرتە ك..
21.10.2015
ولكەتانۋ
شارىن
الەمگە ايگiلi كانوندار… وسى ءسات قيىر شەتتەگi كولورادو ەسiڭiزگە تۇسەر. سول كولورادونىڭ اينىماس بولشەگiندەي جەر شارىنىڭ وزگە جارتىسىندا شارىن جاتىر. شىن مانiندە شارىن اڭعارى دا تابيعاتتىڭ سۇلۋلىعى رەتiندە وزiنە قىزىعۋشىلاردى ىنتىقتىرادى. وزگەشە تىلسىم ورنەگiمەن تامسانتار شارىننىڭ قىزعىلت قامالدارى جۇمباق دۇنيەنiڭ ەسiگiن اشارداي مەن مۇندالاپ اڭسارىڭدى اۋدارا بەرەدi. بۇل وڭiردە الىپ تاۋلاردىڭ كەرiم كەلبەتi كوز قارىقتىرادى. اق باس شىڭداردىڭ سۇلۋ سۋرە..
21.10.2015
ولكەتانۋ
جيدەبايدىڭ قادىرىنە جەتتىك پە؟
اباي، شاكەرىم، مۇحتار… ۇلتىمىزدىڭ تولقۇجاتىنا بالانعان وسىناۋ ۇلى ەسىمدەرىمەن ۇنەمى قاتار اتالاتىن، ەگىز ۇعىمعا اينالعان قاسيەتتى مەكەن بار. ول  ۇلىلاردىڭ ولكەسى جيدەباي. جيدەباي قانداي جەر؟ جيدەبايدى ءبىز قالاي تۇسىنەمىز؟ قاسيەتتى جەردىڭ قادىرىنە جەتىپ ءجۇرمىز بە؟ الدە جيدەباي الدەكىمدەر ويلاعانداي اباي وقۋلارىن وتكىزىپ، كەسەنەلەردى ارالاپ، مۇراجايدى جاعالاپ، سەيىل-سەرۋەن قۇرىپ قايتاتىن جەر مە؟ ۇلىلار تۋعان ولكەنى ۇلىقتاساق… تاريحي دەرەكتەرگە جۇ..
21.10.2015
ولكەتانۋ
ءۇش ءجۇز الپىس ەكi اۋليەلi ماڭعىستاۋ
سوڭعى كەزدە ء“ۇش ءجۇز الپىس ەكi اۋليەلi ماڭعىستاۋ” دەگەن ءسوز قايدان شىققان؟ سوندا ماڭعىستاۋدا سونشاما كوپ اۋليە جاتىر ما؟ ال سولاي بولعان كۇندە، ولاردىڭ اتىن اتاپ، ءتۇسiن تۇستەپ بەرەتiن ادام بالاسى تابىلا ما؟” دەگەن سۇراق جۇرتشىلىق اراسىندا جيi ايتىلىپ جۇرگەنiن قۇلاعىمىز شالىپ ءجۇر. تiپتi بۇل ءسوزدi كiم بولسا سول قازبالاپ، كەز-كەلگەن وتىرىستار مەن جيىنداردا اڭگiمە ارقاۋى ەتiپ، وسى توپىراقتا تۋعان ازاماتتاردىڭ كەيبiرiن قاجاعىسى كەلگەندەي سىڭاي تا..
21.10.2015
ولكەتانۋ
قاسيەتتى قۇلسارى ادىرى
ەجەلدەن قازاقتىڭ مەكەنى بولعان قىزىلجار توپىراعىندا قاسيەتتى جەرلەر وتە كوپ. سولاردىڭ ءبىرى – قازىرگى ەسىل اۋدانىنا قاراستى بۇلاق اۋىلىنىڭ جانىنداعى قۇلسارى باتىر جەرلەنگەن ادىر. قۇلسارى ابىلاي حان تۇسىندا جاۋعا قارسى قول باستاعان باتىرلاردىڭ ءبىرى بولعان جانە ونىڭ ەرجۇرەكتىگىمەن قوسا، اۋليەلىك قاسيەتى جايىندا دا اڭىزدار بار.  بۇگىندە دەندەرىنە شيپا ىزدەگەن جاندار ەلىمىزدىڭ تۇك­پىر-تۇكپىرىنەن كەلىپ، اۋليەنىڭ باسىنا قونىپ، ال­لا­دان جاندارىنا مەدە..
21.10.2015
ولكەتانۋ
ماڭعىستاۋ – اشىق اسپان استىنداعى مۇراجاي
«مادەني مۇرا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنىپ، بۇگىندە ءوزىنىڭ جەمىسىن بەرۋدە. كەڭەس زامانىندا تۇنشىعىپ، جارىققا شىعا الماي كەلگەن ءتول ادەبيەتىمىز بەن مادەنيەتىمىزدىڭ كورنەكتى جاۋھارلارى ومىرگە قايتا كەلىپ، ەلدىڭ يگىلىگىنە اينالدى. ماڭعىستاۋ ايماعىندا دا بۇل باعدارلاما بويىنشا قولعا الىن­عان ىستەر كوڭىل توعايتادى. «مادەني مۇرا» وڭىرلىك سالالىق باع­دارلاماسى ولكەدەگى مادەني مۇرانى قورعاۋ مەن دامىتۋدا قا..
21.10.2015
ولكەتانۋ
اۋىل-ايماقتارعا ەتنوگرافيالىق ساياحاتتاردى جانداندىرۋعا نە كەدەرگى؟
  تالاس وماربەكوۆ، تاريحشى-عالىم: – ەتنوگرافيا – قازاق دەگەن حالىقتىڭ بۇكىل تاريحىمەن، پسيحولوگياسىمەن، سانا-سەزىمىمەن، رۋحاني ۇلتتىق بولمىسى­مەن بايلانىستى نارسە. قازىرگى تاڭدا ءبىز حالقىمىزدىڭ رۋحاني-ماتەريالدىق قۇندىلىقتارىن باسقا ەلدەرگە تانىتۋىمىز كەرەك. ءبىزدىڭ جەرىمىزدە سوناۋ كونە داۋىردەگى تاڭبالى تاستاردان باستاپ ورتاعاسىرلىق ايشا ءبيبى، قاراحان مازارلارى سەكىلدى قۇندىلىقتارىمىز، كەيىنگى قازاق حاندىعى تۇسىنداعى ۇلكەن-ۇلكەن قالالارىم..
21.10.2015
ولكەتانۋ
مولديار سەرىكباەۆ، گەولوگ: قازاقستان كارتاسىن ءوزىمىز دۇرىستاپ، قايتا جاساۋىمىز كەرەك
– ەلىمىزدىڭ جەر-سۋى مەن تاۋ-تاسىنىڭ گەوگرافيالىق جاعدايىن، كەشەگى-بۇگىنگى حال-احۋالىن وزىڭىزدەي جەتىك بىلەتىن ادام كەمدە-كەم. گەولوگيالىق ەكس­پەديتسيا بويىنشا قازاقستاننىڭ تالاي ءوڭىرىن ارالادىڭىز، كارتالارىن جاسا­دىڭىز، سالا جۇمىسىنا ءالى دە اتسالىسىپ كەلەسىز. وسى تۇرعىدان العاندا، ءوزىڭىزدى الاڭداتاتىن قانداي جايتتار بار؟ – بىزدە قازاقتىڭ جەر-سۋىن، تاۋ-تاسىن، تاعى باسقا تابيعي بايلىعىن ارقاۋ ەتكەن ءجونى ءتۇزۋ وقۋلىق جوق. گەوگرافيانىڭ باس قۇرال..
21.10.2015
ولكەتانۋ
«قۇماي» تاريحي كەشەنى تۋريزمگە سۇرانىپ تۇر
تاسىن ءتۇرتىپ قالساڭ، تاريحى­نان سىر سۋىرتپاقتايتىن سالقار دا­لا­­مىزدىڭ توسىندە تاريحي ەسكەرت­كىشتەر مەن قورىمدار كوپ. سو­لاردىڭ ءبىرى – استانا قالاسىنان 120 شاقىرىمداي عانا قاشىقتا جاتقان «قۇماي» تۇركىلىك ارحەولوگيالىق–ەتنوگرافيالىق قورىم-ەسكەرتكىشى. وسى قورىم­دار­دى زەرتتەپ جۇرگەن عالىمدار ونى استانانىڭ ءدال ىرگە­سىندەگى ءىرى تۋريستىك كەشەنگە اي­نال­دىرۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن ايتادى. ويتكەنى ولار قاسيەتتى قازاق جەرى­ن­دەگى وركەنيەتتىڭ بىردەن ءۇ..
تاعى جۇكتەۋ