تۇركىتانۋ
25.02.2018
تۇركىتانۋ
"پان-تۇركيزم جانە لاتىن ءالىپبيى ماسەلەسى" تارۋلى بىرەر ءسوز
ءبىر عاسىردا ءتورت رەت ءالىپبي اۋىستىرعان قازاق جازۋىنىڭ تاعدىرىنىڭ ارتىدا ۇلتتىڭ ادەبيەتى، مادەنيەتى بۇدان كەيىنگى بولاشاعىنىڭ تاعدىرى تۇر. كەشەگى حان-كەنە مەن ءاليحاننىڭ، اباي مەن احمەتتىڭ جانتالاسى وسى ءۇشىن ەدى. تاسقا قاشالعان تاڭبالاردان بۇگىنگى لاتىن الىپبيىنە دەيىن قانشاما الماعايىپ تاريح ءوتتى. قانشاما ەل جوعالدى، ءوشتى، ۋاقىتتىڭ تولقىنىنا باتتى. بىراق قازاق امان، ەل ورىنىندا. بۇل ءوز-وزىنە داڭعوي ماقتان، داڭعازا كوكىرەكپەن ەمەس، سىن كوزب..
06.02.2018
تۇركىتانۋ
چتوبى سفوتكات كورەننىە نارودى سيبيري، يا پروەحال پو نەي 40 000 كم! ۆوت رەزۋلتات
«زدراۆستۆۋيتە! مەنيا زوۆۋت الەكساندر حيمۋشين. دەۆيات لەت نازاد يا سوبرال سۆوي ريۋكزاك، چتوبى ۋۆيدەت مير ي س تەح پور يا پوسەتيل 85 ستران. پۋتەشەستۆۋيا پو ميرۋ، يا پونيال، چتو سامايا ۋديۆيتەلنايا چاست ميرا – ەتو ليۋدي، پيشەت Bored Panda. يمەننو پوەتومۋ يا پريدۋمال فوتوپروەكت «مير ۆ ليتساح»، ۆ كوتوروم لۋچشيم وبرازوم پوكازانا كراسوتا ي رازنووبرازيە ميرا. ۋجە پوچتي گود يا فوتوگرافيرۋيۋ كورەننىح جيتەلەي سيبيري ي مونگولي. ۆەروياتنو، ۆى ۋجە ۆيدەلي پەرۆۋي..
30.01.2018
تۇركىتانۋ
"مۇمكىن ەمەس، شىڭعىس حان - قىتاي!"
مەن وقىپ جاتقان تىلدىك كۋرستا ءار قۇرلىقتان كەلگەن ءار ۇلتتىڭ وكىلدەرى بار. ادەتتەگىدەي 20 ستۋدەنتتىڭ بەسەۋى قىتاي. ساباق اراسىندا اڭگىمە، نەدەن باستالىپ كەتكەنى ەسىمدە جوق، شىڭعىسحان تاقىرىبىنا ويىستى. ۇلى قاعان جايلى وزگە ۇلتتار، وزگە قۇرلىقتىڭ ادامدارى اسا ساۋاتتى ەمەس ەكەن. قىزىعۋشىلىق تا تانىتا قويعان جوق. بىراق، قىتايدىڭ ءبىر-بىرىنەن الشاقتاۋ وبلىستارىنان كەلگەن بەس قىتاي دا "شىڭعىسحان – قىتاي" دەگەن پىكىرگە تاباندى جانە قۇدايداي سەنەدىەكەن..
18.01.2018
تاريح
«جامي ات – تاۋاريح» شىعارماسىنداعى تۇركى – موڭعول تايپالارى
ەۋروپاعا دەيىن شاپقىنشىلىق جورىقتارىن جاساپ، الەمنىڭ جارتىسىن باعىندىرا بىلگەن شىڭعىس حاننىڭ ۇلى موڭعول يمپەرياسى تۋرالى جازىلعان جازبا دەرەككوزدەر سانى از ەمەس. شىڭعىس حان جانە ونىڭ ۇرپاقتارىنىڭ گەنەالوگياسى، شاپقىنشىلىقتارى مەن جاساعان ەرلىكتەرى جايىندا بىرنەشە شىعارمالار ءار عاسىردا جازىلىپ وتىرعان. دەرەككوزدەردىڭ ءار تاريحي كەزەڭگە قاراي ءبولىپ كلاسسيفيكاتسياسى جاسالىنعان. ماسەلەن، موڭعول ءداۋىرى تۇسىندا جازىلعان شىعارمالارعا: تاريح-ي  دجاحان..
16.01.2018
تۇركىتانۋ
قازاقتىڭ شورى مەن ءسىبىردىڭ شورى - ەكى ارادا بايلانىس بار ما ؟
ناريمان سىزدىحان دەگەن ازامات «بوتەن ءدىن مەن جىندى سۋسىن (ۆودكا) تۇتاس ءبىر تۇركىتەكتەس ۇلتتىڭ تۇبىنە جەتكەن سياقتى. قارسىلاسپاساڭ قۇردىمعا كەتەتىنىڭ انىق. مەنىڭ رۋىم ارعىن-قاراكەسەك ىشىندەگى شور تارماعىنا جاتادى. وسى شور مەن سىبىردەگى شوردىڭ قانشالىقتى بايلانىسى بار دەگەن سۇراق قىزىعۋشىلىق تۋدىرادى. جامبىل ارتىقباەۆ اعامىز وسى جونىندە نە ايتار ەكەن» دەپتى.  ءجون سۇراق، بىراق قيىن سۇراق! ستۋدەنت كەزىمدە ومبىدا كونفەرەنتسيادا ءسىبىر-التايدىڭ بايى..
12.12.2017
تۇركىتانۋ
«تاريح-ي راشيدي» شىعارماسىنداعى ورتاازيالىق ەتنوستار
XIII-XVI عاسىرلارعا جاتاتىن تاريحي جازبا دەرەككوزدەردە قازاقستان مەن ورتالىق ازياعا قاتىستى ماڭىزدى دا قۇندى مəلىمەتتەر كوپ. پارسى جازبا دەرەكتەرىنىڭ تانىمدىق، ماعلۇماتتىق ءمəنى جوعارى بولعاندىقتان پارسى ءتىلدى جازبا ەسكەرتكىشتەرى وتان تاريحى ءۇشىن باعالى دەرەك كوزدەرى بولىپ تابىلادى. سونداي دەرەككوزدەردىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى مىرزا حايدار دۋلاتيدىڭ «تاريح-يراشيدي» (رشيدی تاريخ) شىعارماسى. شىعارما ەكى تاراۋدان تۇرادى. ەكىنشىسى بىرىنشىسىنەن بۇرىن جاز..
20.11.2017
تۇركىتانۋ
وتۇكەن ويۋلارى
تۇركىتانۋشى عالىمدار قۇندى ەڭبەكتەرىندە «وتىكەن» نەمەسە «وتۇكەن» دەيتىن جەر-اتاۋىن كوپ قولدانادى. ويتكەنى بۇل جەر – كونە تۇركىلەردىڭ ەل بولىپ، ەتەگى جينالعان، جۇرت بولىپ، جاعاسى قۇرالعان مەكەنى.  وسى دالادا تۋىپ، 740-شى جىلدارى جامباسى جەرگە تيگەن شىعىس تۇركىنىڭ توعىزىنشى قاعانى يوللىعتەگىن بادىزىندە: «...وتۇكەن جەرىندە وتىرىپ، كەرۋەن جىبەرسەڭ، ەش مۇڭىڭ جوق. سوندا، تۇركى حالقى، توق بولاتىن ەدىڭ...» دەسە، شىعىس تۇركى حاندىعىنىڭ ىرگەسىن قالاۋشىلارد..
22.10.2017
تۇركىتانۋ
سۆياتىني كوچەۆنيكوۆ
ۆ 629 گودۋ سترانستۆۋيۋششي بۋدديسكي موناح سيۋان-تسزيان پيسال: «مەستنوست تسيان-تسيۋان زانيماەت پلوششاد وكولو 200 لي: س يۋجنوي ستورونى سنەجنىە گورى, ا س تريوح درۋگيح روۆنايا ستەپ. زەمليا زدەس ۆلاجنايا، لەسا گۋستىە، ا رازنووبرازنىە تراۆى ۆ ۆەسەننيە مەسياتسى پودوبنى ۋزورنومۋ شيولكۋ. زدەس تىسياچي كليۋچەي ي وزيور، پوەتومۋ مەستنوست نوسيت تاكوە نازۆانيە». ون وتمەچال، چتو دوروگۋ تۋدا زناەت نە كاجدىي، ەگو ساموگو پريۆەزلي ۆ سۆياتيليششە س زاۆيازاننىمي گلازامي..
18.10.2017
تۇركىتانۋ
شىڭعىس حان جوسىعىنان تايعان حاندار
ۇلى تۇلعالار سالعان سارا جول قاشاندا ءوز ماڭىزدىلىعىن جويماق ەمەس. شىڭعىس حان قارا كۇشپەن عانا ەمەس، اقىل-پاراساتىمەن، ەل مۇمكىندىگىن سارقا پايدالاناتىن سارالىعىمەن الەمدى باعىندىردى. ال ونىڭ ۇرپاقتارى اتا جولىن ۇستانا المادى. سافارعاليەۆتىڭ «التىن وردانىڭ ىدىراۋى» اتتى ەڭبەك ارقىلى وعان ءبىز ناقتى مىسالدار كەلتىرە الامىز. تۇركياداعى اتاتۇرىك جاساپ كەتكەن زايىرلى دامۋ قوعامى كەيىنگى باسشىلار كەزىندە باسقا ارناعا بۇرىلعانىن، ونىڭ زاردابىن قاراپايى..
18.10.2017
تۇركىتانۋ
ءبورىلى مەنىڭ بايراعىم...
زىمىراعان زامانعا باعىنبايتىن زاڭعار تۇلعالار بولادى. تەكتونيكالىق وزگەرىستەر كەزىندە ۇلتتىق يممۋنيتەتتى جاڭعىرتاتىن مۇنداي پاسسيونار تۇلعالار ۇزىلگەن ءۇمىتتى قايتا جالعاپ، وشكەن شوقتى قولامتا اراسىنان ۇرلەپ مازداتا الادى. بۇل ورايدا، ءسوز ۇستاعان ساڭلاقتار ۇلى قۇدىرەتتىڭ دارا دا بۇلا قۇبىلىسى ىسپەتتى. تاقىرىبىمىزعا ارقاۋ ەتىپ وتىرعان ءسۇيىنباي ارونۇلى دا ۇلتتىڭ ۇرانشىسى بولعان وسىنداي بىرەگەي تۇلعا دەپ ەسەپتەيمىز. ءسۇيىنباي – الەۋمەتتىك اقىن! ول..
12.07.2017
تۇركىتانۋ
جۋجاننا جيداي، ماجار عالىمى: قازاق ءتىلى – مەن ۇيرەنگەن العاشقى تۇركى ءتىلى
– قازاقستانعا كەلەم دەپ قاشان شەشتىڭ؟ بۇل شەشىم نەگە بايلانىستى تۋدى؟ – ماجارستان عىلىم اكادەمياسىنىڭ كونە تاريح بويىنشا زەرتتەۋلەر توبىندا عىلىمي جۇمىسپەن اينالىسامىن جانە ماجاردىڭ كونە تاريحىنا قاتىستى شىعىستىق دەرەككوزدەردى زەرتتەيمىن. مەنىڭ ويىمشا، بۇل تاقىرىپتا جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن قازاق، ورىس تىلدەرىندە وقي ءبىلۋدىڭ پايداسى مول. ماجاردىڭ ەرتەدەگى تاريحىنا قاتىستى دەرەكتەردىڭ تۇركى حالىقتارىنىڭ تاريحى ءۇشىن دە ماڭىزى زور ەكەنى بەلگىلى. دوكتورلى..
06.11.2016
تۇركىتانۋ
"كۇلتەگىن" مونەتالارى اينالىمعا شىقتى
قر ۇلتتىق بانكى 4 قاراشادا «دالا قازىناسى» مونەتالار سەرياسىنان نومينالى 500 تەڭگەلىك، «proof» ساپالى «كۇلتەگىن» كۇمىس ەسكەرتكىش مونەتالارىن اينالىسقا شىعاردى دەپ حابارلايدى "ادىرنا" پورتالى قازاقپاراتقا سىلتەمە جاساپ. كۇلتەگىن (685ج. - 731ج.) - كوپتەگەن كوشپەلى حالىقتاردىڭ باسىن بىرىكتىرگەن تۇركى حالقىنىڭ داڭقتى اسكەري قولباسشىسى. ونىڭ قۇرمەتىنە ۇلكەن وبالار كەشەنى سالىنعان، ونىڭ ماڭىزدى بولىگىن بىرقاتار بالبال تاستار قۇرايدى. كۇلتەگىننىڭ ەپيتاف..
03.11.2016
تۇركىتانۋ
وردوس جازىعىندا قازاق رۋلارى قايدان ءجۇر؟
ماتەريالدا بەلگىلى تۇركولوگ-عالىم قارجاۋباي سارتقوجاۇلى قىتايدىڭ وردوس جازىعىنداعى تۇركى تايپالارىنىڭ قونىس اۋدارۋى، ولاردىڭ قىتايلانىپ كەتكەنى تۋرالى شىنايى باياندايدى. شىعىس ازيادا  امۋر وزەنى بار. سول امۋردىڭ بەر جاعىندا سيانبي دەگەن تاۋ بولعان. بۇل تاۋلى ولكەنى ەرتە كەزدەردەن تۇرىكتەر مەكەن ەتكەن. بىراق جەرى سۋىق، قاتال اۋا رايى بولعان. سىبىرگە جاقىن اۋماق. سول سيانبي تاۋىن مەكەن ەتكەن تۇرىكتەر اۋا رايىنىڭ قاتالدىعىنا وراي، قازىرگى قىتايدىڭ ى..
01.11.2016
تۇركىتانۋ
«Turkish Airlines» كومپانياسى ساياحاتقا شاقىرادى
جۋىردا ستامبۇل قالاسىندا الەمنىڭ 18 مەملەكەتىنەن 120-دان استام جۋرناليستەر باس قوستى. شارانىڭ ماقساتى – Turkish Airlines كومپانياسىنىڭ قىزمەت ساپاسىمەن تانىسۋ، سونداي-اق، ستامبۇلدىڭ تاريحي جانە كوركەم ورىندارىن ناسيحاتتاۋ. ءبىزدى Turkish Airlines كومپانياسىنىڭ الماتىداعى فيليالىنىڭ ماركەتينگ جانە ساتۋ ءبولىمىنىڭ مەنەدجەرى جىبەك قامشىباەۆا باستاپ باردى. الماتىدان بەس كىسى (جىبەك، يرينا، دانا، ەركەبۇلان جانە وسى جولداردىڭ اۆتورى) بولىپ شىقتىق. مەن ..
25.10.2016
تۇركىتانۋ
ورىس ءتىلى كونە تۇرىك ءتىلى مە؟
جۋىردا  بەلگىلى  قوعام جانە ونەر قايراتكەرى حاسەن قوجا-احمەت (قوجا-تۇرك) «رۋسسكي يازىك درەۆنەتيۋركسكي؟» دەگەن كىتابىن اياقتادى. بۇل ەڭبەگىندە ول سلاۆيان حالىقتارىنىڭ تىلدىك تامىرى كونە تۇرك تىلىنەن باستاۋ الاتىنىن كسرو  عا شىعارعان «كونەتۇرك سوزدىگى» (درەۆنەتيۋركسكي سلوۆار), «تۇڭعۇس-مانجۇر تىلدەرىنىڭ سالىستىرمالى سوزدىگى» (سراۆنيتەلنىي سلوۆار تۋنگۋسو-مانچجۋرسكيح يازىكوۆ) باسىلىمدارى بويىنشا  دالەلدەيدى. ونىڭ بۇل زەرتتەۋ كىتابى قازاق (تۇرك) ءتىلى..
14.08.2016
تۇركىتانۋ
كونە تۇركى عۇرىپتىق كەشەنى زەرتتەلۋدە
تۇركى اكادەمياسى حالىقارالىق ۇيىمىنىڭ (TWESCO) باستاماسىمەن موڭعولياداعى كونە تۇركىلەردىڭ «شيۆەەت ۋلاان» عۇرىپتىق كەشەنىندە باستالعان ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى جالعاسۋدا. بۇل – موڭعوليا ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى جانىنداعى تاريح جانە ارحەولوگيا ينستيتۋتىمەن بىرلەسىپ جۇزەگە اسقان جوبا. شىلدە ايىنىڭ باسىندا TWESCO باسشى­لى­عىنداعى جوبا اياسىندا بەلگىلى موڭعول ارحەولوگى د.تسەۆەندورج بەن قازاق­ستاندىق تۇركىتانۋشى-عالىم ن.ءبازىل­­..
12.08.2016
تۇركىتانۋ
تۇركىلەردىڭ ءداستۇرلى دiني سەنىمى
سىرتقى فاكتورلاردان بەيتاراپتىقتىڭ ساقتالۋ كەزەڭىندە تۇركىلەردىڭ ءداستۇرلى نانىم-سەنىمدەردىڭ دامۋىمەن تۇركىلەر قۇرعان مەملەكەتتىلىگىنىڭ دە دامۋى قاتار ءجۇردى. رۋلىق-قاۋىمدىق قۇرىلىمنىڭ سالتانات قۇرىپ تۇرعان كەزەڭىندە ءدىني نانىم-سەنىمدەر دە قاراپايىم بولدى. ادامزاتتىڭ تابيعاتپەن قارىم-قاتىناسىنىڭ ۇيلەسىمدىلىگىنىڭ مىندەتتىلىگى جاعدايىندا تۇركى ءدىنى تابيعاتپەن استاسىپ جاتتى. ويتكەنى، قاۋىمداسىپ ءومىp سۇرەتىن ادامدار ءۋشىن ەڭ باستى ماسەلە تابيعاتپە..
01.08.2016
تۇركىتانۋ
ايجارىق
وركەنيەتتىڭ ۇلى دانەكەرى جانە ايقىن دالەلى – كوركەم سوزدەگى كوشپەلى سيۋجەت، قازاقى مانەردەگى «قىدىرما سيۋجەت» (ا.بايتۇرسىنوۆ) بولىپ تابىلادى. ول – شىعىستاعى جاپون مەن كۇنباتىستاعى رۋمنىڭ اراسىنداعى ۇلان كەڭىستىكتىڭ اراسىن عانا جالعاستىرىپ، ءبىر-ءبىرىن كورمەك تۇگىلى اتىن ەستىمەگەن ۇلت پەن ۇلىستىڭ رۋحاني قۇندىلىقتارىنان ءبىر بىرىنە ماعلۇمدار ەتتى. رۋحانياتتار ۇندەستىگىنىڭ سەنىمدى ءارى تۇراقتى جەلىسى – ۇلى جىبەك جولى، بۇگىنگى كۇنگى ينتەرنەتتىڭ مىندە..
29.07.2016
تۇركىتانۋ
تۇركى الەمى. ءدىن مەن دۇنيەتانىم.
ۇزاق ۋاقىتتار بويى ورتاعاسىرلىق تۇركى مەملەكەتتەرىندەگى ساياسي جۇيەگە ۇستىن بولعان ءداستۇرلى دۇنيەتانىمنىڭ قاي ساناعا جاتاتىندىعى عىلىمي ورتادا وتكip تالاس تۋدىرىپ كەلەدى. مىسالى، قازاق زەرتتەۋشىسى س. اقاتاەۆ «دىنمەن تىعىز بايلانىسقا يە تۇركىلەردىڭ ءداستۇرلى دۇنيەتانىمىنىڭ يدەيالىق پلاتفورماسى جوعارعى جاراتۋشىعا سەنۋگە تارتىلادى. بىراق  وندا حالىق دۇنيەتانىمىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنا ءارتۇرلى نانىم مەن كونە ءدىني تابىنۋلار ۇلكەن ءرول اتقارع..
11.07.2016
تۇركىتانۋ
اڭىز جايىنداعى اڭىز نەمەسە اۋىزەكى مادەنيەتتىڭ پايدا بولۋى تۋراسىندا ءبىر-ەكى تولعام
    ەسكى اقىلدىڭ پايداسى بۇل 1966 جىلى بولعان وقيعا ەدى. وسىنىڭ الدىندا عانا قازىرگى شىعىس قازاقستان، بۇرىنعى سەمەي وبلىسىنىڭ اياكوز اۋدانى اينالدىرىلعان، شۇبارتاۋ دەگەن جاڭا اكىمشىلىك نىسان پايدا بولعان. سول جىلدارى تەلمان قۇساتاەۆ دەگەن ادام ءبىزدىڭ اۋىلىمىزعا ديرەكتور بولىپ كەلدى. كەرەمەت ىسكەر باسشى ەدى. از جىلدىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ اۋىلىمىز ميلليونەر سوۆحوزعا اينالدى. مىنە، وسى 1966-شى جىلقى جىلى ەرتە كوكتەمنىڭ باسىندا اۋىلدىڭ ءبىر توپ..
03.06.2016
تۇركىتانۋ
ەرتە تۇركى مەملەكەتتىلىگىندەگى دۇنيەتانىم نەگىزدەرى
زەرتتەشىلەردىڭ پايىمداۋىنشا، «دۇنيەتانىم» دەگەنىمىز - الەۋمەتتىك سۋبەكتى، ياعني قوعامنىڭ ءوزىن-ءوزى تانۋعا  تالپىنىسى  نەمەسە ءوزىن-ءوزى تانۋ فورماسى.  دۇنيەتانىم ۇجىمدىق كوزقاراس پەن ادامنىڭ جەكە تاجىريبەسى مەن پايىمداۋى ەمەس. ارينە، ءداستۇرلى قوعامدارداعى دۇنيەتانىم مازمۇنىن قالىپتاستىرۋدا ەرەكشە سوتسيومادەني ستاتۋسكا يە ادامدار يدەيالار جاساۋشىلار بولدى. بipaق، ولاردىڭ قابىلەتتەرى سوتسيۋم دۇنيەتانىمى تەك ەگەر قوعامنىڭ دامۋ ۇردىس..
17.05.2016
تۇركىتانۋ
 «سۇيىنبيكە اتىم، تەگىم نوعاي…»
سۇيىنبيكە (1515-1557)-نوعاي ورداسىن قۇرعان ەدىگە ءبيدىڭ بەسىنشى ۇرپاعى، "مىرزالاردىڭ مىرزاسى", "سۇلتانداردىڭ سۇلتانى" اتانعان - ءجۇسىپ مىرزانىڭ قىزى. ارعى اتاسىنىڭ دا، قىزىنىڭ دا ەسىمدەرى ورتا عاسىرلارداعى نوعايلار مەن قازان تاتارلارىنىڭ عانا ەمەس، رەسەي تاريحىندا دا تانىلعان. ورتا عاسىرلىق نوعاي ورداسى قازاق حاندىعىنان 60-70 جىلداي بۇرىن قالىپتاسادى. تۋراسىن ايتساق، نوعاي ورداسى-التىن وردانىڭ قاراشاڭىراعىن ۇستاپ قالعان ەل بولاتىن. XV-XVI عا..
16.05.2016
تۇركىتانۋ
ەرتە تۇركى مەملەكەتتىلىگى جانە ءداستۇرلى دۇنيەتانىم
    ساق، عۇن جانە قازاق حاندىعىنىڭ ارالىعىندا ەداۋىر ۋاقىت ءوتىپ، ءتۇرلى ساياسي-مادەني، ەكونوميكالىق ەرەكشەلىكتەرگە تولى تاريحي كەزەڭدەر وتكەنمەن وسى مەملەكەتتەر اراسىندا، ولاردىڭ دامۋ دەڭگەيىنىڭ ارتۇرلىگىنە قاراماستان تاريحي ساباقتاستىق، يدەيالىق ۇقساستىق، ءداستۇر جالعاستىعى ورىن الدى.     ادامزات تاريحىنىڭ وتە ەرتە كەزەڭدەرىنىڭ وزىندە ەجەلگى ادامدار دۇركىن-دۇركىن ساياسي-ەكونوميكالىق، تابيعي كليماتتىق جاعدايلارعا بايلانىستى ك..
10.03.2016
تۇركىتانۋ
بەلدەمەنىڭ سەگىز سىنى
كوشپەلى وركەنيەتى جاساعان تۇركى-موڭعول حالىقتارى ءتورت تۇلىك مالدى ات-كولىگى، اس-تاماعى عانا ەمەس، رۋحاني ومىرىنە جان ازىعى ەتىپ پايدالانا ءبىلدى. اسىرەسە، بالالار مەن  جاسوسپىرىمدەرگە قارشادايىنان مالدى باعۋعا كاسىپتىك باعدار بەرۋ، ول ءۇشىن مالدىڭ سۇيەك ءبىتىمىن، دەنە-قۇرىلىسىن، مىنەز-قۇلقىن ۇيرەتۋ سالتىن ەجەلدەن قالىپتاستىردى. كەيبىر ەۋروپا شىعىستانۋشىلارى قازاقتاردىڭ مال سويۋ ءداستۇرىن باقىلاپ، ولاردىڭ حايۋاننىڭ ءار ءبىر دەنە-مۇشەسىن، جىل..
29.02.2016
تۇركىتانۋ
ۇلىس كۇنى اتاۋىنا رەسمي مارتەبە بەرۋ قاجەت
امانقوس مەكتەپ-تەگى، فيلولوگيا عىلىمىنىڭ كانديداتى، دوتسەنت، تورۇكتانۋشى: – «ناۋرىز» ءسوزىن «ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى»، «ۇلىس كۇنى» دەپ وزگەرتۋ جونىندە باستاما كوتەرىپ ءجۇرسىز. الەمنىڭ 50-دەن استام ەلى وسى مەيرامدى تويلايدى. «ناۋرىز» سولاردىڭ كوپشىلىگىنە ورتاق ءسوز. ءسىزدىڭ باستاماڭىز – جاھاندىق اتاۋدان باس تارتۋ ەمەس پە؟ – ءسوز – ماگيا. ەگەر وزىمىزدە باردى مەنسىنبەي وزگە جۇرتتىڭ ءسوزىن قولدانساق، سول ەلدىڭ مادەنيەتىن قابىلداعان بولامىز. جىلدىڭ باسى سانا..
20.02.2016
تۇركىتانۋ
ال، اتتيلا كىم بولعان؟
  قازاققا الدەقاشان سۇيەگى قۋراپ قالعان شىڭعىس حاننان نە پايدا؟ اتتيلادان نە پايدا؟ بەيبارىستان نە پايدا؟ كەيدە وسىنداي دا اڭگىمەلەر ايتىلىپ قالادى. بىراق سوعان دا قاراماستان انا جاقتا جازۋشى مۇحتار ماعاۋين «شىڭعىس حان» اتتى تاريحي-دەرەكتى كوركەم رومان جازسا، مىنا جاقتا ۇلكەن عالىمدارىمىز ەرەنعايىپ وماروۆ پەن سامات وتەنيازوۆ جارىسىپ «اتتيلا» اتتى كىتاپ جازىپ جاتىر. ۇكىمەتىمىز دە قالىس قالماي، كايردەگى بەيبارىس كەسەنەسىنە جوندەۋ جۇمىستارىن جۇ..
16.02.2016
تۇركىتانۋ
گومەر «يلياداسى»، تۇركىلەر جانە ماڭگىلىك قالا
باتىلداردىڭ باعى ارتسىن. ەدىل پاتشا تۇركى قاسقىر ءميفى مەن توتەمىنىڭ شىعۋ توركىنىن زەرتتەۋ بارىسىندا ماعان وسى ميف پەن ريمدەگى كاپيتولي قانشىق قاسقىرىنىڭ اراسىندا قانداي دا ءبىر بايلانىس بولۋى مۇمكىن بە دەگەن ساۋالعا جاۋاپ ىزدەۋگە تۋرا كەلگەن. وسىلايشا از-مازداپ بۇل باعىتتا دەرەكتەر جينالا باستاعان. دەرەكتەردى ءوزارا كىرىكتىرۋ، ياعين جالقىدان تۇتاستى تانۋ بارىسىندا اقىندار ماڭگىلىك قالا دەپ دارىپتەيتىن باعزى دا جاڭا سالتاناتتى ءريمنىڭ نەگىزى..
14.02.2016
تۇركىتانۋ
«مەن كوكتىڭ ۇلىمىن، سەن قۇرتى جەردىڭ…»
ءبىزدىڭ ەڭسەمىز ءتۇسىپ ەزىلىپ وتىرعان جايىمىز بار. بىلەتىندەردىڭ ايتۋىنشا رۋح جۇپىنى. بۇل قالاي سوندا؟ كەشە عانا الشاڭداپ باسىپ، اسقاقتاپ جۇرگەن تاكاپپار حالىق ەدىك قaوي. بۇل كۇندە كەۋدەمىز قابىسىپ سۇمىرەيە قالىپپىز. نەلىكتەن؟ الدە جان-جاقتان اعىلعان ءار سارىنداعى ءدىن ءداتىمىزدى قۇرتتى ما؟ مۇمكىن باتىس پەن شىعىستىڭ مادەنيەتى تولقىنىنىڭ ورتاسىندا سەڭ سوقتى؟ «ەكى تۇيە سۇيكەنسە، ورتاسىندا شىبىن ولەدىنىڭ» كەرى دە.  بىراق، مىنە قاراڭىزشى، تاعى ء..
14.02.2016
تۇركىتانۋ
اقادىردان قوس قاباتتى قورىم تابىلدى
  باتىس قازاقستان وبلىسى، جانىبەك اۋدانىنىڭ اۋماعىنداعى اقادىر-2 ەسكەرتكىشىنە تيەسىلى 44 قورىمنىڭ بىرىندە العاشقى قازبا جۇمىستارىن اياقتاعان وبلىستىق تاريح جانە ارحەولوگيا ورتالىعىنىڭ ماماندارى ون توعىزىنشى قورىمنان ەرەسەك ەر مەن ايەل ادامنىڭ جانە ەكى جاس بالانىڭ سۇيەكتەرىن تاپتى.   تايپالار توناعان قورىم عالىمدار قورىمنىڭ تەمىر داۋىرىنە، ب.ە.د. ءVى-ءىV عاسىرلارعا جاتاتىنىن ايتىپ وتىر. بۇنى قورىمنان تابىلعان ب.ە.د. V عاسىرعا تيەسىلى جەب..
13.02.2016
تۇركىتانۋ
تاعىر-تايىق. ەجەلگى تۇركىلەر قۇرباندىق شالعان با؟
د.بانزاروۆ پەن ك.ياكوۆلەۆتىڭ پىكىرلەرىن نەگىزگە العان ل.گۋميلەۆ تاعىر-تايىق ادەت عۇرپى بويىنشا تۇركىلەردىڭ كوك تاڭىرگە سىيىنۋى ارۋاقتارعا سىيىنۋىنان جوعارى تۇرادى دەپ ەسەپتەيدى. تاعىر-تايىق داستۇرىندە بۇكىل قاۋىم ەرلەرى جيىلىپ، ءتاڭىرى قۇرمەتىنە قۇرباندىق شالادى. سويىلعان مال ەتى تۇگەل تاراتىلىپ، قۇرباندىقتىڭ اياعى ۇلكەن تويعا ۇلاسادى. ل.گۋميلەۆ تاعىر-تايىق داستۇرىندە ادام رۋحىنان جوعارى قۇدىرەت كۇشىنە تابىنۋشىلىققا باسا نازار اۋدارىپ، ول قۇدىرەت..
13.02.2016
تۇركىتانۋ
«تامعالى تاستاعى» بەينەلەر جاتجۇرتتىقتاردىڭ سۋرەتى مە؟
رەسەي ۋفولوگتارى ادامزات دامۋىندا ەرەكشە ورىن الاتىن ەلىمىزدەگى تامعالى ارحەولوگيالىق كەشەنىنە بايلانىستى قىزىقتى پىكىر ايتىپ وتىر. ولاردىڭ ايتۋىنشا، جارتاسقا شەكىلگەن «كۇن باستى» بەينەلەر وزگە پلانەتادان كەلگەن جاتجۇرتتىقتاردىڭ سۋرەتى. شىندىعىندا جارتاسقا بادىزدەلگەن «كۇن باستى» پىشىندەر جەكەلەگەن جانە كوپ ءپىشىندى كومپوزيتسيا تۇرىندە بەرىلگەن. ۋفولوگتار وسى ايماقتى مەكەن ەتكەن كونە تۇركى جۇرتى جاتجۇرتتىقتارمەن بايلانىسقا تۇسكەن دەگەن پىكىردە. س..
13.02.2016
تۇركىتانۋ
شىرشا مەرەكەسىنىڭ ءتۇپ-توركىنى تۇركىلەردەن باستالعان
جەر-انا اق كورپەسىن قىمتانىپ، ۇسكىرىك اياز دالا كەزىپ، پەرىشتەنىڭ قاۋىرسىنىنداي اق ۇلپا قار كوكتەن جاۋعان تۇستا «جاڭا جىل كەلدى» دەپ قۋاناتىمىز بار. قوعام تاراپى ءارتۇرلى سىن ايتقانىمەن، جەمە-جەمگە كەلگەندە، جاڭا جىلدى ءداستۇرلى ءتول مەرەكەدەي تورگە وزدىرىپ، وسىدان ون شاقتى كۇن بۇرىن عانا كۇپى كيگىزگەن اياز اتاعا قالاي شەكپەن جاۋىپ جىبەرگەنىن اڭعارماي قالادى. ارامىزدا بەتى نارتتاي قىزارعان سانتا كلاۋس پەن ءۇرىپ اۋىزعا سالعانداي اقشاقارىمىز جۇرەدى..
07.02.2016
تۇركىتانۋ
ەسكەرتكىش ءتىلى – عاسىرلار ءۇنى
قازاق ءتىلىنىڭ تاريحي تانىمىنداعى ورتا عاسىر ەسكەرتكىشتەرىنىڭ ءرولى مەن ماڭىزى  («كيتاب – مۋحادديما» ءماتىنى نەگىزىندە)   ءار كەزەڭدەردە زەرتتەۋشىلەردىڭ تاراپىنان قىزىعۋشىلىق تۋدىرىپ كەلە جاتقان تۇركى تىلدەرى،  سونىڭ ىشىندە قازاق ءتىلىنىڭ قالىپتاسۋى، دامۋ جولدارىنىڭ وزىندىك زاڭدىلىقتارى، ۇلتتىق دۇنيە تانىمدى قالىپتاستىرۋداعى بەلسەندى قىزمەتى بۇگىنگى عاسىرلار توعىسىندا زەرتتەۋدىڭ  ەرەكشە تاسىلدەرىمەن قوسا، ۇلتتىق تانىم مەن بولم..
03.02.2016
تۇركىتانۋ
لاقاي – تۇركىنىڭ ءبىر بۇتاعى
وتكەن جىلداردىڭ بىرىندە ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى اقسەلەۋ سەيدىمبەك اعامىزدىڭ 70 جىلدىعىنا ارناپ «اقسەلەۋ سەيدىمبەك: عىلىمي مۇراسى جانە تاۋەلسىزدىك» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسيانى وتكىزدى. نەگىزگى تاقىرىپ اقاڭنىڭ ءومىرىنىڭ سوڭىندا جازعان كىتابى «قازاقتىڭ اۋىزشا  تاريحى» تۋرالى بولدى.  وسى ۇلكەن عىلىمي جيىنعا ناسريددين نازاروۆ ەسىمدى لاقاي عالىمى كەلدى. تاجىكستاندا تۋعان، قازىر وزبەكستاندا تۇراتىن رەسەي ازاماتى. لاقاي – دومبىرا تارتات..
01.02.2016
تۇركىتانۋ
تاڭبالى تاستارعا جويىلۋ قاۋپى ءتونىپ تۇر
اتا-بالالارىمىز تاعىلىمىن، دۇنيەتانىمىن تاسقا قاشاپ جازىپ قالدىرعان ەمەس پە؟! ارعى اتالارىمىزدىڭ قولىنىڭ تاڭباسى قالعان الماتى وبلىسىنداعى تاڭبالى تاسقا بارىپ قايتۋدى كوپتەن بەرى ويعا الىپ جۇرگەن ەدىك. جۋىردا سونىڭ ءساتى ءتۇستى. ۆيتالي جانە يرينا حرومەتس ەسىمدى ەرلى-زايىپتى ءدىنتانۋشى (كيەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دارىسكەرلەرى) عالىمداردى جەكە كولىگىمىزبەن تاڭبالى تاسقا الىپ بارىپ قايتۋعا ۇسىنىس جاسالعاندا ويلانىپ-تولعانىپ جاتپاستان-اق بىردەن كەلىسىمىمىز..
01.02.2016
تۇركىتانۋ
شۋمەرلەر تۇركىلەردىڭ اتاسى ما؟
XIX عاسىردىڭ سوڭعى شيرەگىندە تيگر جانە ەۆفرات (قوس وزەن) وزەندەرىنىڭ بويىندا جۇرگىزىلگەن ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە ەجەلگى ەسكى قالالاردىڭ ورنى اشىلىپ، الەمگە «شۋمەر وركەنيەتى» دەگەن جاڭا مادەنيەت بەلگىلى بولدى. ادامزات بالاسىنىڭ عاسىرلار بويى جيناقتاعان مول مادەني مۇرالارىنا قوماقتى ۇلەس قوسقان، دۇنيەجۇزىلىك وركەنيەتتىڭ تاعى ءبىر باستاۋىنا اينالعان بۇل جاڭا مادەنيەتتىڭ اتى اڭىزعا اينالدى، ادامزات قاۋىمىنىڭ «فالسافالىق مايەگى»، ..
01.02.2016
تۇركىتانۋ
تاريحتى تۇگەندەۋ تاڭبالىدان تامىر تارتۋى ءتيىس
الماتى وبلىسى جامبىل اۋدانىنداعى «تاڭبالى» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە تابيعي قورىق-مۇراجا­يىنىڭ بۇۇ-نىڭ ءبىلىم، عىلىم جانە مادەنيەت جونىندەگى ۇيىمىنىڭ (يۋنەسكو) بۇكىل­الەمدىك مۇرالار تىزىمىنە كىرگەنىنە 2014 جىلى 10 جىل تولماق. ورتالىق ازيا اۋما­عىنداعى جارتاستاعى سۋرەت ونەرى بويىنشا بۇكىل­الەمدىك مۇرالار تىزىمىنە ءبىرىن­شى بوپ كىرگەن قورىق-مۇرا­جايدىڭ العاشقى مەرەي­تويى قارساڭىندا قازاق مادە­نيە­تىنىڭ جاناش..
30.01.2016
تۇركىتانۋ
قازاق - كيىز ءۇيلى اربالىلار دەگەن ءسوز
تاريحي زەرتتەۋلەردە ەتنونيمدەردىڭ ەتيمولوگياسى  ياعني ەتنوستار مەن ۇلىستاردىڭ  اتاۋلارىنىڭ شىعۋ تەگىنىڭ  ءتۇپ توركىنى  كۇردەلى زەرتتەۋلەردىڭ ءبىرى.  الايدا، شەشىلمەيتىن دە ماسەلەلەر جوق ەمەس. ءاربىر زەرتتەۋشى ءوز ۋاجدەرىن ايتسا دا، ورتاق پىكىر ءالى دە جوق. وعان  ءۇزىلدى-كەسىلدى جاۋاپ بەرە الاتىنداي تاريحي دەرەكتەردىڭ ازدىعى كەدەرگى بولىپ تۇر. قازاق ءسوزىنىڭ توركىنى  جايىندا كوپتەگەن بولجامدار، پىكىرلەر بار.&nbsp..
30.01.2016
تۇركىتانۋ
كەتبۇعىنىڭ سوڭعى جورىعى
«سەندەر، بەتتەرى بىلعارىمەن قاپتالعان جالپاق قالقانعا ۇقساس قىسىق كوز قاۋىممەن سوعىسپايىنشا قيامەت – ماحشار كۇنى كەلمەيدى. تاعى دا سەندەر، كيىز ەتىك پەن كيىز بايپاق كيگەن قاۋىممەن سوعىسپايىنشا قيامەت – ماحشار كۇنى كەلمەيدى». حاديستەن «بۇگىندە الەمدە كوشپەلى حالىقتارعا ورىن جوق، ونىڭ ۇستىنە ولاردى قولدان كەلگەنشە، بارلىق امالدى پايدالانىپ وتىرىقشى ومىرگە كوندىرىپ جاتىر، سوندىقتان «دوڭعالاقتىڭ توقتايتىن كەزى» دە الىس ەمەس. وسىلايشا ءداۋىردىڭ اياعىن..
30.01.2016
تۇركىتانۋ
احمەت الياز: انادولىدان انكاراعا دەيىن...
بۇتكىل ەۋروپانى بيلەگەن كوك تۇرىكتەردىڭ قۇدىرەتى نەدە؟ «سۇلتان سۇلەيمەن» سەريالىنىڭ شىندىعى قايسى؟ اتاتۇرىك اڭساعان ازاتتىقتىڭ باستاۋى نە؟ بەلگىلى جۋرناليست، قوعام قايراتكەرى احمەت الياز مىرزامەن اڭگىمەمىزگە سوناۋ وسمان يمپەرياسىنىڭ تاريحى مەن بۇگىنگى تۇركيانىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭى ارقاۋ بولعان ەدى.  – كەشەگى وسمان يمپەرياسىنان بۇگىنگى تۇركيا مەملەكەتىنە دەيىنگى كەزەڭ قالاي قالىپتاستى؟ نە وزگەردى؟ تۇرىك مەملەكەتى وسى ۋاقىت ارالىعىندا نە جوع..
30.01.2016
تۇركىتانۋ
اتتيلانىڭ ەل باسقارۋ ونەرى
ورتالىق ازيا جەرلەرىنەن قازىرگى گەرمانياعا دەيىن، قارا تەڭىزدەن بالتىق تەڭىزىنە دەيىنگى كەڭ-بايتاق اۋماقتى باعىندىرىپ، ەۋروپا تاريحىندا «ءتاڭىر قامشىسى» دەگەن اتپەن قالعان باتىس عۇن يمپەرياسىنىڭ ۇلى كوسەمى اتتيلا تۋرالى از جازىلعان جوق. الايدا ونىڭ كوپشىلىگىندە ونى «قانىشەر»، «جاۋىز»، «ۆارۆار»، «باسقىنشى» رەتىندە سۋرەتتەۋ باسىم. V عاسىردا ءومىر سۇرگەن عۇن بيلەۋشىسى اتتيلا (ەدىل) بۇكىل ەۋروپا حالىقتارى مەن پاتشالارىنىڭ ۇرەيىن ۇشىردى. ول ەۋروپانىڭ ..
29.01.2016
تۇركىتانۋ
حالقىمىزدىڭ تاريحى جايلى جازبا دەرەكتەر
وتكەن جىلى قويشىعارا سالعاراۇلىنىڭ «ەجەلگى تۇرىكتەر»، «ورتاعاسىرلىق تۇرىكتەر»، «شىعىستاعى تۇرىكتەر» دەپ اتالاتىن ءۇش كىتابىن، بيىلعى جىلى «مىڭعۇل مەن مونعول جانە ءۇش شىڭعىسى» مەن «مودە حان» دەگەن كينورومانىن وقىپ شىقتىم. ونىڭ ءوزى ايتقانداي، «ءومىر بويى زەرتتەپ، جازعان-سىزعاندارىنىڭ» دەنى وسىندا ەكەن. شىندىعىن ايتۋ كەرەك، وسىنىڭ ءوزى – ءبىر قالامگەرگە جەتىپ ارتىلار، ءتىپتى اسىپ-توگىلەر ەڭبەك.  قويشىەكەڭدى حالقىمىزدىڭ تاريحىن زەرت­تە..
28.01.2016
تۇركىتانۋ
كونە تۇركى وركەنيەتىنىڭ وشپەس ىزدەرى
ەكى مىڭ جىلدان استام تاريحى بار كونە تاراز قالاسى ەجەلگى بابالارىمىزدىڭ بايىرعى ەسكەرتكىشتەرىنە باي ولكە. ورتاعاسىرلىق ەسكەرتكىشتەردەن قاراحان بابا، ايشا ءبيبى، بابادجا قاتۋن، تەكتۇرماس كەسەنەلەرى، تاراز، اقىرتاس، قۇلان، بالاساعۇن شاھارلارى، ساق، عۇن، ءۇيسىن ءداۋىرىنىڭ وبالارى جانە تاعى باسقا ەرتە داۋىردەگى ەسكەرتكىشتەر مۇندا كوپتەپ كەزدەسەدى. وسىناۋ تاريحي قالادا تاراز يننوۆاتسيالىق-گۋمانيتارلىق ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى ەربولات ساۋرىقوۆتىڭ باستاماشىل..
28.01.2016
تۇركىتانۋ
تاڭبامىزدى تانىپ بولدىق پا؟
حالىقتىڭ رۋحاني ءوسۋ دەڭگەيى جازۋ-سىزۋىمەندە ولشەنەدى دەسەك، قادىم زامانداردا ءارىپتى تاسقا شاپقىمەن ويىپ، مال تەرىسىنە تەمىرمەن قارىپ جازعان كوڭىلى جۇيرىك بۇرىنعى اتا-بابالارىمىز سوڭىنا از مۇرا قالدىرماعان عوي. ءسوز جوق، وسى ۇشان-تەڭىز مادەني بايلىقتىڭ تۋ توركىنىنە سىرىن ءبىلۋ شاڭ باسقان تاريحىمىزدىڭ «اقتاڭداق» بەتتەرىنىڭ ءبىر پاراسىن انىقتاۋعا سەبى تيەرى  انىق. وسىنداي ورايدا، ەلىمىزدىڭ باعزى تىرشىلىگىنەن، رۋحاني ءومىرىنىڭ ءار كەزەڭىنەن ك..
27.01.2016
تۇركىتانۋ
ورىس تىلىندەگى تۇركى سوزدەرىنىڭ سىرى
بۇگىندە ورىس تىلىندەگى كوپتەگەن سوزدەردىڭ ءوزى تۇركى سوزدەرىنەن باستاۋ الاتىنىن كوپشىلىك بىلە بەرمەۋى دە مۇمكىن. وسى ماسەلەگە تۇركولوگ عالىمدار، لينگۆيستەر تەرەڭ ءمان بەرىپ، تۇركىتەكتەس حالىقتاردىڭ سوزدەرى ورىس تىلىندە كەڭ قولدانىس تاپقانىن دالەلدەگەن. 2008-2012 جىلدارى «عاسىرلارعا جالعاسقان جاڭساقتىق» اتتى كىتابىمدى جازۋ بارىسىندا كسرو عا ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى شىعارعان (لەنينگراد.، ناۋكا،1969 ج.) «درەۆنەتيۋركسكي سلوۆار» جانە «سراۆنيتەلنىي سلوۆا..
27.01.2016
تۇركىتانۋ
جەر - وتىرىقشىلاردىڭ، كوشپەلىلەر جەردىڭ تاعدىرىن بەلگىلەگەن
نۇرلان كەنجەاحمەت، بونن ۋنيۆەرسيتەتى، شىعىستانۋ ينستيتۋتىنىڭ (گەرمانيا) پروفەسسورى،تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى نەگە دە بولسا كوزقاراسى ەركىن، ەشكىمنىڭ پىكىرىنە جالتاقتامايتىن، تاريح عىلىمىنداعى ناقتى ءوز سالاسىنان باسقا تاراپتاعى سۇراقتارعا كەسىم ايتپايتىن (دالەلى بولسا دا) جاس پروفەسسور كوپ تۇستا «بۇل مەنىڭ جەكە پىكىرىم» دەپ سويلەپ وتىردى. ءوزى ءبىر سىناپ وتكەن بىزدەگى پرو­فەس­سورلىق «تاكاپپارلىقتى» بويىنا جۇقتىرماعانى كورىنىپ تۇر. «..
26.01.2016
تۇركىتانۋ
نوعاي ەلى: ۇلىدان ۇرپاق، تەكتىدەن تۇياق قالادى
I. تاريح تەگىنە جەتەلەيدى قازاق حالقى تاريحىندا نوعايلى زامانىنىڭ، نوعاي ەلىنىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە. ونىڭ سەبەبى كوپ. بىرىنشىدەن، نوعايلى كەزەڭى قازاق حالقىنىڭ اق وردا مەن كوك وردادان كەيىنگى داۋىردەگى، ءارى ۇلت رەتىندە قا­لىپتاسۋىنداعى ماڭىزدى كەزەڭ بولاتىن. قازاق-نوعاي اراسىنداعى قاتىناس ۇزدىكسىز XV-XVIII عاسىردىڭ 30-شى جىلدارىنا دەيىن ءجۇردى. تەك 1620-1630 جىلدارى تورعاۋىت-قالماقتىڭ ورىس اكىمشىلىگىنىڭ كو­مە­گىمەن ەدىل مەن جايىق، اق ..
21.01.2016
تۇركىتانۋ
شىڭعىس حان ورداسى قاي تىلدە سويلەگەن؟
بۇدان بۇرىن دا شىڭعىسحان تاقىرىبىنا ارناپ ءارتۇرلى باسىلىمداردا بىرنەشە ماقالا جاريالاعانىم كوپشىلىك وقىرمانعا ءمالىم بولسا كەرەك-ءتى. سونداعى كوتەرىلگەن ماسەلەنىڭ ءبىرى – شىڭعىس حان ورداسى قاي تىلدە سويلەگەن، مەملەكەتتىڭ رەسمي ءتىلى قايسى ءتىل ەدى دەگەن توڭىرەكتە بولعان-دى. ويتكەنى، حالىق تاريحىن زەرتتەۋدە ەتنولينگۆيستيكانىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە. ادامزات تاريحىندا ايتۋلى تەرەڭ ءىز قالدىرعانىمەن، زامانداس تاريحشىلارى ءارتۇرلى اتاپ، ءارتۇرلى سيپاتتا..
21.01.2016
تۇركىتانۋ
«قايران، مەنىڭ قىرلارىم…» نەمەسە سالاۋات جىرلارىنداعى كۇرەسكەرلىك رۋح تۋرالى
تۋىسقان تۇركى حالىقتارىنىڭ ادەبي مۇرالارىنداعى پوەتيكالىق ەرەكشەلىكتەردى ارنايى زەرتتەۋ نىسانىنا الىپ قاراستىرۋ – اسا وزەكتى ماسەلە. بۇعان دەيىنگى وتكەن مىڭجىلدىقتار بويى قالىپتاسۋ، دامۋ كەزەڭدەرىنىڭ بارلىق وتكەلدەرىنەن ءوتىپ كەلە جاتقان تۇركى حالىقتارىنىڭ فولكلورى مەن ادەبيەتى مۇرالارىن قازىرگى زامانعى وركەنيەتى تالاپتارىنا سايكەس عىلىمي-زەرتتەۋلەر مەن كوركەم شىعارمالار ارقاۋىنا الىپ قاراستىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى ايقىن. ءحىح عاسىردىڭ 90-جىلدارىندا تۇ..
20.01.2016
تۇركىتانۋ
تاريح تۇڭعان تۇرىك ەلى
كىتاپحانادا، مۇراعاتتاردا تابان تىرەپ وتىرىپ عىلىممەن اينالىسۋ ءۇشىن ەكى اپتا دەگەن جەتكىلىكسىز بولۋى مۇمكىن. ال ەلدىڭ تاريحي-مادەني كەشەندەرىن، مۇراجايلارىن ارالاپ، دارىستەر تىڭداۋعا ەكى اپتا ۋاقىت تولىعىمەن جەتىپ جاتىر. «اتىڭ باردا ەل تانى جەلىپ ءجۇرىپ…» دەمەي مە. ۇشاق قاپ تاۋلارىنان اسىپ بارا جاتقاندا كوكىرەگىمىزدى ەرەكشە كۇي كەرنەدى. قاتپار-قاتپار تاۋ جوتالارى ءزاۋ بيىكتەگى ۇشاقتان اپ-ايقىن ادىرايىپ تۇردى. سىلەم-سىلەم، بىلەم-بىلەم اسۋلاردى با..
تاعى جۇكتەۋ