دالا دانالىعى
28.01.2018
دالا دانالىعى
قازاقتىڭ ۇلى تۇلعاسى — اباي قۇنانبايۇلىنىڭ بولاشاق ۇرپاعىنا قالدىرعان "وسيەتى"
1. قۇدايدان- قورىق، پەندەدەن – ۇيال: بالاڭ بالا بولسىن دەسەڭ وقىت، مال اياما! 2. اۋرۋدى جاراتقان قۇداي، بىراق اۋىرتقان قۇداي ەمەس. 3. قايعىسىزدىڭ ءبارى اساۋ. 4. ولەيىن دەپ ولمەيدى ولەرىك جان. 5. راسپەنەن تالاسپا. 6. ءبىر جەردە بىرگە جۇرسەڭ باسىن قوسىپ، ءبىرىڭنىڭ ءبىرىڭ سويلە ءسوزىن توسىپ. 7. ءبىر قايعىنى ويلاساڭ، ءجۇز قايعىنى قوزعايدى. 8. جۇرەكتەن قىزىق كەتكەندە، تاننەن قۋات كەتەدى. 9. مۇڭداسقان كوڭىلدە كىر قالمايدى. 10. ءوزى جات ەلدە قايىرشىلىق..
26.01.2018
دالا دانالىعى
ات تەرگەۋدىڭ استارىندا ۇيات بار
قازاق حالقىنىڭ كونەدەن كەلە جاتقان سالت-داستۇرىندە «ات تەرگەۋ» دەيتىن وتە ماڭىزدى ادەپ بار. اتال­مىش ادەپتىڭ اۋەلگىسى ۇلىسقا، ەلگە، قاۋ­ىمعا، ەڭبەگى سىڭگەن قۇرمەتتى ادام­نىڭ اتىن تىكە اتاماي، جاناما ات قويىپ قادىرلەيدى. اتاپ ايتقاندا «قاجى اتا»، «بي اتا»، «باتىر اعا»، «ءاز انا» ت.ب. دەگەن سياقتى. مىسالى، اقىن-جىرشى جامبىل جاباەۆتى اۋىل-ايماق، ەل-جۇرتى اتىن اتاماي «ءتا­تە» دەپ اسپەتتەگەن. بۇل ءداستۇردىڭ اس­­تارىندا قازاقتىڭ ۇلكەندى سىيلاۋ، ابى­روي..
25.01.2018
دالا دانالىعى
قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ ەش جەردە جاريالانباعان حيكمەتتەرى تابىلدى
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ 100-گە جۋىق ەش جەردە جاريالانباعان حيكمەتتەرى تابىلدى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات. ءحVى عاسىرعا ءتان 475 بەتتىك قولجازبا سايرامدىق بەلگىلى تاريحشى، تۇران عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى ميراحماد ميرحالدارۇلىنىڭ قولجازبالار قورىندا ساقتالىپتى. قۇندى قولجازبا قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ جونىندەگى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ جوبالىق كەڭسەسى «رۋحاني قازىنا» كىشى باعدارلاماسى اياسىندا تابىلىپ وتىر. اتالعان..
18.01.2018
دالا دانالىعى
اتاقتى كۇيشى رۇستەمبەك وماروۆ جايلى سىر-سۇحبات
قازاقتىڭ كۇي ونەرىندە ەسىمدەرى قۇرمەتپەن اتالاتىن تۇلعالار از ەمەس. ولار وزدەرىنىڭ ورىنداۋشىلىق مەكتەبىمەن عاسىردان-عاسىرعا جالعاسىپ كەلە جاتقان كۇي مۇراسىن بۇگىنگى زاماندارعا جەتكىزىپ، اماناتتاپ كەتكەن اعا ۇرپاق دەر ەدىك. قازاقتىڭ كۇيشىلىك مەكتەبى تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا كورنەكتى كۇيشى، داۋلەسكەر دومبىراشى، قازاق كسر-ءنىڭ حالىق ءارتيسى رۇستەمبەك وماروۆتىڭ ەسىمى ايرىقشا ىلتيپاتپەن اتالاتىنى بەلگىلى. رۇستەمبەك وماروۆتىڭ ورىنداۋىنداعى حالىق كۇيى «اق..
18.01.2018
دالا دانالىعى
اعا سۇلتان قۇنانبايدىڭ اباق كەرەيگە كەلۋى
پاتشالىق رەسەي قازاق دالاسىن ايماق-ايماققا ءبولىپ باسقارعاندا سەمەي قالاسى ءبىر ايماقتىڭ ورتالىعى بولىپ ورىستان كەلگەن گۋبەرناتورعا اعا سۇلتان قۇنانباي جانە باراق تورە ورىنباسار بولىپ تۇرادى. كۇن سايىن قىسىمعا الىپ كەلە جاتقان پاتشا اكىمشىلىگىمەن قارسىلاسىپ، وشتەسىپ جۇرگەن قازاق جىگىتتەرى اقساققيان، تابىلدى دەيتىن ەكى جىگىت (قازاقتار اقوياز دەپ اتاپ كەتكەن) اق پاتشانىڭ اۋدان دارەجەلەس ادامى – ورىس باستىقتى ءولتىرىپ كەتەدى. سەمەي گۋبەرناتورى ولار..
15.01.2018
دالا دانالىعى
عابدۋل حاكىم ومارۇلىنان ءبىر عيبرات
اتادان جاقسى ۇل تۋسا، ەلىنىڭ تۋى بولادى.  اتادان جامان ۇل تۋسا،  ەلىنىڭ سورى بولادى. (قازىبەك بي) حالىقتىڭ ارقاسىنا باتقان قيىن-قىستاۋ كەزەڭدەردە مويىماي قارا ەلىنىڭ قامىن جەگەن، ۇلتىنىڭ بولاشاعىن ويلاعان، قايرات-جىگەر تانىتىپ   قايراتكەرلىك تانىتقان ەر-ازاماتتار از بولمادى. بۇگىندە قازاق قوعامى، ونىڭ ىشىندە جاستار قاۋىمى سول ازاماتتاردىڭ قىزمەتىنەن حاباردار بولۋعا ءتيىستى. سانالى ۇرپاق تاربيەسىنە جارار تاريحتان الار عيبرات مول. سول سەبەپتى دە قا..
12.01.2018
دالا دانالىعى
بالقاديشانىڭ كۇيەۋى شال بولماعان
اقان سەرىنىڭ “بالقاديشا” ءəنىن بىلمەيتىن قازاق جوق شىعار؟! بۇل ءان سول كەزدە جاسى الپىسقا تاياپ قالعان اقاننىڭ شىعارماشىلىعىنداعى شوقتىعى بيىك تۋىندى بولدى. ال كەڭەس زامانىندا تىپتەن باعى اشىلىپ، قازاق راديوسىنىڭ التىن قورىنا جازىلىپ الىندى. تەك ءبىر اتتەڭ-ايى – وسى كۇنى ونىڭ انشىلەردىڭ ورىنداۋىندا قاتە ايتىلىپ جۇرگەنى. ياعني، ونداعى: «كۇيەۋىڭ سەكسەن بەستە شال قاديشا» دەگەن ءسوزدىڭ تاريحي شىندىقپەن قابىسپايتىنى. شىنايى ومىردە بالقاديشا ەشقانداي د..
31.12.2017
دالا دانالىعى
ىقىلاس وجايۇلى: شاكارىم، ابايدىڭ تەزىنەن وتپەگەن ءدىن-ەڭ قاۋپتى ءدىن
  قازاق قوعامى تانىم-تالعامى بولەك، ويى مەن ءىسى ۇيلەسىم تاپقان ينتەلەكتۋال تۇلعالارعا قاشاندا ءزارۋ. ويتكەنى، بۇعاۋلانعان رۋحتىڭ ەركىندىكتە قالىقتاۋى ءۇشىن ازات ويلى ازاماتتاردىڭ اق تۋى شەرۋ تارتۋى كەرەك. وسى رەتتە، رۋحانيات جوقشىسى، اقىن ىقىلاس وجايۇلى ەسىمىن ەرەكشە اتاي الامىز. ادامدىقتىڭ ىزگى جولىنا باستايتىن اباي، شاكارىم ءىلىمىن كەيىنگىگە ناسيحات ەتىپ، شاكىرت شىراعىن نۇرلاندىرعان  ۇستازعا ىقلاسىمىز ەرەك. قازاققا ءبىر ايتارى بارىن ىشتەي..
22.12.2017
دالا دانالىعى
تۋراعۇل ابايۇلى جانە الاشوردا ۇكىمەتى
ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العانعا دەيىنگى كەڭەستىك زاماندا ادەبي-عىلىمي ورتادا ابايدىڭ سۇيىكتى ۇلى، دارىندى اقىن-جازۋشى، شەبەر اۋدارماشى، الاشتىڭ ارداگەر اسىل ازاماتى تۋراعۇل قۇنانباەۆ تۋرالى اشىق ايتىلماي كەلدى. وعان باستى ءبىر سەبەپ، ونىڭ تەك الەۋمەتتىك شىعۋ تەگى جاعىنان اتاقتى باي-فەودالدىڭ تۇقىمىنان تارايتىندىعى عانا ەمەس، ايگىلى الاشوردا ۇكىمەتىنە قاتىستى ەكەندىگى بولدى. سول سياقتى تۋراعۇل ابايۇلىنىڭ ستاليندىك اياۋسىز قۋعىن-سۇرگىنگە ءتۇسۋى دە، تىكە..
18.12.2017
دالا دانالىعى
كوكجال باراق كوتەرگەن تاس
نايماننىڭ ەرگەنەكتى تارماعىنداعى كوكجارلى رۋىنان شىققان باتىر، قولباسشى كوكجال باراق شۇرەكۇلى جونىندە ءبىرشاما عىلىمي ەڭبەكتەر، كوركەم شىعارمالار، پوەما مەن تولعاۋلار جازىلعان ەدى. باتىر بابامىز جونىندەگى اڭىزدار اتادان بالاعا ميراس بولىپ ساقتالىپ، وسى كۇنگە دەيىن ايتىلىپ كەلەدى. «ەسكىنى ەسىڭە الساڭ، ەسەيگەننىڭ بەلگىسى» دەگەندەي، باراق بابامىزدىڭ قارا شاڭىراعىنداعى ۇرپاعى بولعان سوڭ، ەسىمدى بىلەر بىلمەستەي اتا-اجەلەرىمنىڭ، ۇيگە كەلگەن اتالاستارىم..
12.12.2017
دالا دانالىعى
"قاز داۋىستى... بي" دەرەكتى ءفيلمى كورسەتىلەدى
14 جەلتوقسان، ساعات 17:00-دە قازاقستان رەسپۋپبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كىتاپحاناسىندا "قاز داۋىستى... بي" دەرەكتى ءفيلمى كورسەتىلەدى. بيىل قازاق ورداسىنىڭ كەمەڭگەر ءبيى، مەملەكەت جəنە قوعام قايراتكەرى قاز داۋىستى قازىبەك ءبيدىڭ 350 جىلدىق مەرەيتويى قاراعاندى وبلىسىندا ءوز مəنىندە اتالىپ وتكەنى بەلگىلى. كەزىندە، وسىدان 10-15 جىل بۇرىن مۇنداي ۇلى تۇلعالاردىڭ مەرەيتويلارى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە مەرەكەلەنىپ، رەسپۋبليكا استاناسىندا ەلباسى، مەملەكەت جəنە قوعام..
10.12.2017
دالا دانالىعى
رەسەيدەن قازاقستان تاريحىنا قاتىستى ەكسپونات تابىلدى
بەلگىلى تاريحشى، “قاسيەتتى قازاقستان” ورتالىعىنىڭ باسشىسى بەرىك ابدىعاليۇلى رەسەيدىڭ سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىنا جاساعان ساپارى كەزىندە قازاقستان تاريحىنا قاتىستى ەكسپوناتتى تاپقانىن جاريالادى، دەپ حابارلايدى. «الاش اسكەرى تاقىرىبىن زەرتتەپ ءجۇرىپ، سەيىلبەك جانايداروۆتىڭ 1915 جىلى سانكت-پەتەربۋرگتەگى رەسەي ەتنوگرافيالىق مۋزەيىنە كەنەسارى حاننىڭ كىسەسىن تاپسىرعانى تۋرالى دەرەك كەزدەستىردىم. بۇل جادىگەر «كسە – پوياس كيرگيزسكوگو حانا سرەدنەي وردى» د..
03.12.2017
دالا دانالىعى
قىتايدا قىسىم كورگەن قازاق جازۋشىسى
قىتايدا تۋعان قازاق جازۋشىسى، تاريحشى، ەتنوگراف زەينوللا سانىكتىڭ ەڭبەكتەرى الماتىدا 15 توم بولىپ باسىلىپ شىقتى. جيناققا ونىڭ العاشقى رومانى «سەرگەلدەڭ»، «تۇعىرىل حان» سەكىلدى كولەمدى شىعارمالارى، قىتاي ارحيۆتەرىنەن جازعان زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى ەندى. 2013 جىلى الماتىدا قايتىس بولعان جازۋشىنىڭ ءومىر جولىنان قىتايداعى اۆتوريتارلىق رەجيمنىڭ 1960 جىلدارى قاراپايىم ادامعا كورسەتكەن قىسىمىنىڭ الۋان ءتاسىلىن كورۋگە بولادى. الماتىدا وتكەن كوپتومدىقتىڭ تۇ..
29.11.2017
دالا دانالىعى
اقىن سارانىڭ پورترەتى
ءبىر كەزدەرى «ءبىرجان-سارا» ايتىسى بولعان با؟» – دەگەن سۇراقتان باستالعان داۋدىڭ سوڭى «اقىن سارانىڭ ءوزى ومىردە بولعان تۇلعا ما، الدە قيالدان تۋعان وبراز با؟» دەگەنگە دەيىن جەتكەنى ءمالىم. ايتىستىڭ بولعان، بولماعانى جايلى تالاس-تارتىس ءالى دە سوڭعى شەشىمىن ايتا قويدى دەي المايسىز. ال، سارانىڭ ومىردە بولعانى جايلى كۇمانگە ورىن جوق. ناقتىراق دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، سارا تاستانبەكقىزىنىڭ تۋعانىنا 2018 جىلى 140 جىل تولادى. اقىننىڭ جەرلەستەرى وسى مەرەيتو..
29.11.2017
دالا دانالىعى
ابايدى قايتا تانۋ حاقىندا...
ءبىز ابايدى قانشالىق تانىپ ءجۇرمىز؟ شىنىمەن ابايدى تانىپ بولدىق پا؟ ءبىز بىلەتىن اباي مەن ءبىز بىلمەيتىن ابايدىڭ اراسى قانشالىق؟ اباي سەمەيدەگى احمەت ريزا مەدىرەسەدە وقىدى. ول وقۋ ورنى شىعىستانۋ الەمىندە قوماقتى ەڭبەكتەر جازعان شاحاباۋددين باحاۋيددينۇلى ءمارجانيدىڭ (1818-1889) باعىتىن ۇستاندى. جاديشىلەر ءدىن يسلام ىلىمىمەن قاتار ماتەماتيكا، حيميا، جاراتىلىستانۋ، قوعامتانۋ، جاعىرافيا ت.ب دۇنيەلىك بىلىمدەردى يگەرە وتىرىپ، ءدىندى عىلىم دارەجەسىنە كو..
19.10.2017
دالا دانالىعى
ۇلبيكە مەن جەتى قوجانىڭ ايتىسى
ەرتەرەكتە تالاس جەرىندە تۇراتىن وشاقتى جانگەلدى ءبيدىڭ ۇلبيكە دەيتىن اقىن قىزى بولعان ەكەن. ول كەزدە اقىندىعىمەن سارا، ۇلبيكە، مانات قىزداردىڭ اتاعى كەڭ تاراعان بولسا كەرەك. وسى اقىن قىزدارمەن ايتىسىپ ءبىر كورۋگە ىنتىق بولىپ جۇرەتىن سىلقىم سەرىلەر كوپ بولاتىن. سولاردىڭ ايتىستارىن اينابەك اقىن قىز بەن جىگىتتىڭ ءوز اۋەنىنە سالىپ ايتىستىرعانىن تىڭداعان ەدىك. توپ بولىپ سەرىلىك قۇرىپ، قاي جەردە توي بار، قاي اۋىلدا سۇلۋ قىز بار دەپ ىزدەپ شىققان مادەلى ..
01.04.2017
دالا دانالىعى
كوش نەگە جۇرە تۇزەلەدى نەمەسە "ارىس" پەن "بوزداق" ءسوزىنىڭ توركىنى تۋرالى
كوش نەگە جۇرە تۇزەلەدى نەمەسە «ارىس» پەن «بوزداق» ءسوزىنىڭ توركىنى تۋرالى «كوزدەن كەتسە، كوڭىلدەن بولادى ۇمىت» دەيدى قازاق. كەيبىر كوزدەن دە، كوڭىلدەن دە كەتپەگەن، ومىرلىك ۇعىمدارىمىزعا اينالعان سوزدەردىڭ شىعۋ تەگى، ءتۇپ توركىنىن كۇن وتكەن سايىن ۇمىتىپ بارا جاتقانىمىز راس. ارينە، اۋىزەكى سوزدە، ءيا جازعاندا جالپى ماعىناسى جاعىنان دۇرىس پايىمداپ قولدانا بىلسەك، ەشكىم بىزدەن ونىڭ قايدان، قالاي شىققانىن ءبىلۋدى تالاپ ەتپەيتىنى جانە راس. دەسە دە، ءب..
18.03.2017
دالا دانالىعى
اقەدىل تويشانۇلى. جاڭا كۇن جارىعى
ەجەلگى تۇركىلەردىڭ ۇعى­مىندا ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى – ەڭ ال­عاشقى كۇننىڭ كوكجيەكتەن تۋى، ەڭ العاشقى بايشەشەكتىڭ گۇل اتىپ قاۋىز جارۋى، ەڭ تۇڭ­عىش ءتولدىڭ شارانانى جارعان قا­سيەتتى ءساتى، تابيعات انانىڭ بۋسا­نىپ، بۇكىل عالامدى، ءومىردى جارات­قان ىلكى مەزەتى بولىپ سانالا­تىن. ەرتە، ەرتە، ەرتەدە تابي­عات انا تولعاتىپ، كۇللى ءومىر-ءتىر­شىلىكتى جاراتقاندا الەم ال­عاش قالىپتانىپتى، سول كەزدە الىپ بايتەرەك كىشكەنتاي عانا شىلىك ەكەن، ءتۇپسىز مۇحيت شال­شىق ەكەن،..
12.12.2016
دالا دانالىعى
ءسوز تاپقانعا قولقانىڭ قانداي قاتىسى بار
ۇلت ۇستازى احاڭ: «ءسوزى جوعالعان جۇرتتىڭ ءوزى جوعالادى»، — دەيدى. ءبىز مۇنى كوبىنەسە سوزدىك قورىمىزعا كەيىنىرەك ەنگەن «مەملەكەتتىك ءتىل» توڭىرەگىندە قولدانىپ ءجۇرمىز. اسىلىندا، احمەت اتامىزدىڭ ايتپاعى بۇدان وزگە. بۇل ماسەلەنى جاپونياداعى مىناداي ءبىر جاعدايمەن سالىستىرا ايتقاندا تۇسىنىكتىرەك بولار. جاپوندار ءتىلىن ساقتاۋ ءۇشىن كۇرىش ەگەدى جاپونيا جەرى تار، تابيعاتى دا سونشا قولايلى ەل ەمەس ەكەنى امبەگە ايان عوي. ەكى ارالى «ولگەلى» جەر جاعىنان جاع..
17.11.2016
دالا دانالىعى
ءال-فارابي ايتقان ەكەن
ەل اۋزىندا قازاق وقىمىستىلارى ايتتى دەگەن سوزدەر از ەمەس. بەلگىلى عالىم، ەتنوگراف ا. سەيدىمبەك قۇراستىرعان تاريحي تۇلعا، اسقان وقىمىستى ءال-فارابي بابامىزدىڭ تاپقىر سوزدەرىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز ءابۋ ناسر ءال-فارابي (مۇحاممەد يبن مۇحاممەد يبن ۋزلاع تارحاني) – اريستوتەلدەن كەيىن دۇنيەجۇزىلىك ءبىلىم مەن مادەنيەتتىڭ ەكىنشى ۇستازى اتانعان دانىشپان، ويشىل، ەنتسيكلوپەديست عالىم. ءال-فارابي سىرداريا بويىنداعى وتىرار قالاسىندا 870 جىلى تۋىپ، شام (داما..
12.08.2016
دالا دانالىعى
تۇركىلىك قۇقىقتىق وتباسى جانە قازاق قۇقىعى
قازاق قۇقىعى ۇلتتىق كەڭىستىكتە داستۇرلى قۇقىقتىق جۇيەنىڭ نەگىزىن قالاسا، مادەني-شارۋاشىلىق كەڭىستىكتە ءار ءتۇرلى ءدىني-ەتنيكالىق توپتار مەنبip مەملەكەت اياسىنا سىيمايتىن كۇردەلى الەۋمەتتىك-ساياسي قۇرىلىمداردى (ۇلىستار، ipi رۋلار، تايپالىق بىرلەستىكتەر جانە ت.ب.) قامتيتىن قازاقتىڭ دالالىق قۇقىقتىق جۇيەسىن قالىپتاستىردى جانە تۇركى تەكتەس كوشپەلى جارتىلاي كوشپەلى حالىقتاردىڭ قۇقىقتىق وتباسىن بايىتا ءتۇستى&nbsp..
01.02.2016
دالا دانالىعى
اڭىز جايىنداعى اڭىز نەمەسە اۋىزەكى مادەنيەتتىڭ پايدا بولۋى تۋراسىندا ءبىر-ەكى تولعام
ەسكى اقىلدىڭ پايداسى بۇل 1966 جىلى بولعان وقيعا ەدى. وسىنىڭ الدىندا عانا قازىرگى شىعىس قازاقستان، بۇرىنعى سەمەي وبلىسىنىڭ اياكوز اۋدانى اينالدىرىلعان، شۇبارتاۋ دەگەن جاڭا اكىمشىلىك نىسان پايدا بولعان. سول جىلدارى تەلمان قۇساتاەۆ دەگەن ادام ءبىزدىڭ اۋىلىمىزعا ديرەكتور بولىپ كەلدى. كەرەمەت ىسكەر باسشى ەدى. از جىلدىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ اۋىلىمىز ميلليونەر سوۆحوزعا اينالدى. مىنە، وسى 1966-شى جىلقى جىلى ەرتە كوكتەمنىڭ باسىندا اۋىلدىڭ ءبىر توپ ءجون بىلەتىن ..
29.01.2016
دالا دانالىعى
جەردىڭ ءسانى كىرەدى جۇپار شاشقان گۇلىمەن…
گۇل – اسەمدىكتىڭ، سۇلۋلىقتىڭ بەلگىسى. كوكتەم مەزگىلىندە قار كوبەسى سوگىلمەي جاتىپ، بايشەشەكتەردىڭ ءبۇر جاراتىنى، كۇن قىزا كەلە قىر توسىندە ناۋرىزگۇلدەر (ناۋ­رىزشەشەك) مەن ناۋرىزەكتەر كوز قۋانتا بوي كوتەرەتىنى كوكتەمنىڭ ءسانىن كەلتىرىپ، شىرايلاندىرا تۇسەدى.تابيعاتتىڭ سىرىن ەرەكشە تانىپ بىلگەن قازاق حالقى وسىمدىكتەردىڭ قاسيەتىن باعالاي بىلگەن. بۇل ورايدا كوزدىڭ جاۋىن الاتىن، دالا مەن قىردى ادەمىلىككە بولەيتىن گۇلدەرگە دە ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ، و..
25.01.2016
دالا دانالىعى
"كوشكەندە جىلقى ايدايمىز الامەنەن..." نەمەسە كوشپەلىلىك تۋرالى نە بىلەمىز؟
كوشپەلىلىككە سيپاتتاما. ورتالىق ازيا ەلدەرى تاريحىندا كوشپەلىلىك ەۋروپا زەرتتەۋشىلەرىنىڭ ەڭبەگىندە «نوماديزم» دەگەن جالپىلاما سيپاتتامالارعا يە بولعان. شىن مانىندە، تاريحي زەرتتەۋلەرگە جاسالعان تالداۋ كوشپەلىلىكتىڭ ءارتۇرلى تۇردە كەزدەسەتىنىن جانە ونىڭ ەۆوليۋتسيالىق ساتىلارى بار ەكەندىگىن كورسەتىپ وتىر. تاريحي ادەبيەتتە كوشپەلىلىكتى تابيعاتتىڭ ماۋسىمدىق وزگەرىستەرىنە بايلانىستى قالىپتاسقان، ەكستەنسيۆتى مال شارۋاشىلىعىنا نەگىزدەلگەن تۇرمىس-تىرشىلى..
25.01.2016
دالا دانالىعى
تۇركى جۇرتىنىڭ تاڭعاجايىپ ۋاقىت جۇيەسى نەمەسە "توعىس ەسەبى"
ەگەر دە فانتاستيكالىق شىعارمالارداعى «ۋاقىت ماشيناسى» جاسالىپ، وسى ماقالادا كەلتىرىلگەن فورمۋلالاردى ەجەلگى زامان حالقىنىڭ كەز كەلگەنىنە تارتۋ ەتۋگە مۇمكىندىك تۋسا، سول ادامنىڭ الگى ەلدىڭ پاتشاسىنان سىيلىق رەتىندە «ات باسىنداي التىن» الارى داۋسىز بولار ەدى (جۋرناليست دوسىمنىڭ ازىلگە بەرگىسىز شىندىعى). * * * شىعىس كارولينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (اقش) ەلەكتروندىق اقپارات جۇيەسىندە الەمدىك كۇنتىزبە ماسەلەسىن زەرتتەيتىن جانە تالقىلايتىن ارنايى فورۋم بار (U..
17.01.2016
دالا دانالىعى
بولتىرىك شەشەن سوزدەرىنىڭ تاربيەلىك ءمانى
قازاق ءتىل ءبىلىمى مەن ادەبيەتتانۋى زەرتتەۋلەرىنىڭ (ا.بايتۇرسىنوۆ، س.سەيفۋللين، م.اۋەزوۆ، ءا.مامەتوۆا، ب.ادامباەۆ، ر.سىزدىقوۆا، س.نەگيموۆ، گ.قوسىموۆا) ورتاق نىساندارىنا الىنىپ كەلە جاتقان بي-شەشەندەر سوزدەرى دە ۇلتتىق ادەبي ءتىلىمىزدىڭ ايرىقشا پوەتيكالىق قۇبىلىسى تۇرعىسىندا باعالانادى. قازاق ءتىل ءبىلىمى زەرتتەۋلەرىندە ادەبي ءتىلىمىزدىڭ قالىپتاسۋ جولىندا حالىقتىڭ كوركەم ويلاۋدىڭ كورنەكتى ۇلگىسى بولعان بي-شەشەندەر سوزدەرىنىڭ باعالانۋى جاڭا تۇجىرىم..
16.01.2016
دالا دانالىعى
ارسىز باي مەن اقىن قىز
قىڭىر مiنەزiمەن ايگiلi بولعان بالعاباي بولىس التى قاتىن الىپتى. قازانى مايلى، توسەگi جايلى، ءتورت تۇلiگi ساي باي الپىستى القىمداعانىنا قاراماستان، تاعى دا ات سابىلتىپ قالىڭدىق iزدەي باستايدى. «ەل قۇلاعى ەلۋ» دەگەندەي، جاسىنان اقىن، ءارi ءانشi اتانعان بالكۇمiستiڭ داڭقىن ەستiگەن باي سونى ايتتىرماق بولادى. قىز اۋىلىنىڭ ماڭىنان اق ءۇي تiكتiرەدi. – اق ديدارىن كورسەتiپ، اسەم ءانiن ەستiرتسiن، – دەپ بiر جiگiتiن بالكۇمiسكە جiبەرەدi.قۇربى قىزدارىن ەرتiپ، ..
14.01.2016
دالا دانالىعى
سالپىق ءبيدىڭ ساليقالى شەشىمى
سۋان رۋىنان شىققان ىلەشۇلى سالپىق بي 1880 جىلدىڭ قاقاعان قاڭتار ايىنىڭ سوڭعى جۇلدىزىندا ىلە وزەنىنەن ءوتىپ، كەگەن مەن نارىنقول اسۋىنان اسىپ، تەكەس اۋىلىندا تۇراتىن باۋىزداۋ قۇداسى، البان رۋىنىڭ الجانىنان شىققان قايرانباي قاجىنىڭ اۋىلىنا كەلەدى. قايرانباي قاجى الجاننان شىققان العاشقى بولىستاردىڭ ءبىرى ءارى تۇڭعىش مەككە-مادينەگە بارىپ، قاجى اتانعان ءبىلىمدى دە بىلىكتى، ەل سىيلاعان تاپقىر، شەشەن ادام بولعان ەكەن.بۇل كەزدە سالپىق ءبيدىڭ قايرانباي قاج..
14.01.2016
دالا دانالىعى
موڭكە ءبيدىڭ نوسترادامۋستان نەسى كەم؟
قۇرامالى، قورعاندى ءۇيىڭ بولادى، اينىمالى، توكپەلى ءبيىڭ بولادى. حالىققا ءبىر تيىن پايداسى جوقاي سايىن باس قوسقان جيىن بولادى.ىشىنە شىنتاق اينالمايتىنەجىرەي دەگەن ۇلىڭ بولادى.اقىل ايتساڭ اۋىرىپ قالاتىڭبەدىرەي دەگەن قىزىڭ بولادى.الدىڭنان كەس-كەستەپ وتەتىڭكەكىرەي دەگەن كەلىنىڭ بولادى.ىشكەنىڭ سارى سۋ بولادى،بەرسەڭ ءيتىڭ ىشپەيدى،بىراق ادام وعان قۇمار بولادى،قينالعاندا شاپاعاتى جوق جاقىنىڭ بولادى.يت پەن مىسىقتاي ىرىلداسقان،ەركەك پەن قاتىنىڭ بولادى… …ا..
14.01.2016
دالا دانالىعى
قىز-كەلiنشەكتەر، ايەل-انالار تۋرالى ماقال-ماتەلدەر
قىز وسسە – ەلدiڭ كوركi, گۇل وسسە – جەردiڭ كوركi. سۇلۋ – سۇلۋ ەمەس، سۇيگەن سۇلۋ. سۇقتانبا قاپىدا “سۇلۋ” دەپ قۇر بەتكە، ادامدىق – اقىلدا، سۇلۋلىق – جۇرەكتە.   قىزىم ساعان ايتام، كەلiنiم سەن تىڭدا.   جاقسى ۇيگە تۇسكەن كەلiن – كەلiن بولادى.   كەلiنi جاقسىنىڭ – كەرەگەسi التىن.   ەكi جاقسى قوسىلسا، اي مەن كۇندەي جاراسار، ەكi جامان قوسىلسا، ىرىلداسىپ تالاسار.   اپاسىنىڭ كيگەن تونىن، سiڭلiسi دە كيەدi.   قىزعا قىرىق&nbsp..
13.01.2016
دالا دانالىعى
بۇقار جىراۋ مەن بايىق شەشەننiڭ ايتىسى
بۇل ماتەريالدى بiزگە ەكiباستۇزدىق ولكەتانۋشى، تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى سەرiك جاقسىباەۆ اعامىز ۇسىندى. تومەندەگi باشقۇرتتىڭ بايىق شەشەنi مەن بۇقار جىراۋدىڭ ايتىسى – ءتۇبi بiر تۇركi تiلدەس ەلدەردiڭ ەرتە ۋاقىتتا ونەرi ورەلەس، مادەنيەتi مازمۇنداس بولعانىنىڭ بiر دالەلi. بiر قىزىعى، وزiمەن تiلi تۋىستاس، ءتورi ورتاق بولسا دا، تاتار حالقىنا قاراعاندا باشقۇرت ەلiنiڭ تۇرمىسى قازاققا بiر تابان جاقىن بولعانىن، كونە زامانداردا كوشپەلi تiرلiك كەشiپ،..
12.01.2016
دالا دانالىعى
ۇلتتىق يس پەن «كوپتىلدىلىك» ءھام ۇلتتىق يدەولوگيا
سەمەي توپىراعىنا تابانى تيگەن جازۋشى، جيھانگەر، عالىم بىتكەننىڭ دۇنيەگە اتى ءماشھۇر بوپ شىعا كەلەتىن ادەتى. ف.دوستوەۆسكيدىڭ «ءولى ۇيدەن جازىلعان حات» شىعارماسى جاڭىلماساق تۋرا وسى قالادا دۇنيەگە كەلگەن سىڭايلى. قازىرگى تىلمەن ايتقاندا شوقاننىڭ عىلىمي جوبالارىنىڭ نەگىزى وسىندا ويلاستىرىلدى. «اباي جولىنىڭ» ەلەسى تۋرا وسى شاھاردا قىلاڭ بەرگەنى ايتپاسا دا بەلگىلى. قاسيەتتى جەردى كيەلى ويلار يەكتەيتىنىنە تىنىشتىقبەك ابدىكاكىمۇلىنىڭ مىنا جازباسى ايعاق ..
10.01.2016
دالا دانالىعى
ارالباي جىراۋ جىرىنداعى كونە سوزدەر
قازاق دالاسىندا ەلى الاقانىنا سالىپ قۇرمەتتەگەن اقىن-جىراۋلار، بي-شەشەندەر، جىرشىلار، ونەر ساڭلاقتارى كوپ بولعانى تاريحتان ءمالىم. ولاردىڭ عاجايىپ شىعارماشىلىق ومىرلەرى بۇگىنگى كۇن تۇرعىسىنان العاندا تەرەڭ زەرتتەۋدى قاجەت ەتەدى. اسىرەسە، اقىن-جىراۋلاردىڭ ءتىلى، ءسوز قولدانۋ شەبەرلىكتەرى ءالى دە اشىلماي جاتقان كەنىمىز ىسپەتتى. سولاردىڭ ءبىرى ءحىح عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسى مەن حح عاسىردىڭ باس كەزىندە ماڭ­عىستاۋ وڭىرىندە ءومىر سۇرگەن اتاقتى ارال&s..
10.01.2016
دالا دانالىعى
«جۇرەكتىڭ كوزى اشىلسا…»
كەزىندە، كوركەم دە كوسەم اتا ءتىلىمىزدىڭ تىلسىم قاسيەتى مەن كۇردەلى تاعدىرىنا دەگەن وزگەشە كوزقاراسىمىزعا («قازاق ادەبيەتى». №47-50. 2012) «مۇسىلماندىق» زور كىجىنىس («ق.ءا.». №7, 2013. قايىر قۇراقۇلان. «كەراسقاق مىنەزگە تىزگىن بەرمەيىك…») ءبىلدىرىلدى. وعان ءۋاج («ق.ءا.». №20, 2013) ايتساق تا، سول كىجىنىس «سونداعى «جەتكەن» شەگىمىز باياعى كەراسقاقتىق پا؟!» («ق.ءا.». №30, 2013) تۇرىندە قايتادان باس كوتەرگەن. سوندىقتان، ول گوي-گويگە جاۋاپ قاتپايمىز د..
10.01.2016
دالا دانالىعى
جىراۋلىق ونەردىڭ ءدۇلدۇلى
بۇقارا جۇرت، وسى كەزگە دەيىن كونە جىرلاردىڭ ەرەكشە جانر رەتىندەگى ورنىن تولىق ۇعىنباي، ولاردى ايتۋشىلاردى «تەرمەشى»، «جىرشى»، «جىراۋ» دەگەن ادەبي تەرميندەردى «ءاۋ» دەگەندەردىڭ بارىنە بىردەي تاڭىپ، مۇرىن سەڭگىربەكۇلىن دا تەك سول قاتاردان ساناپ كەلسەك، ونىمىز سىپايىلاپ ايتقاندا، ساۋاتسىزدىق ەكەن. ەگەر وسى تۇلعاعا كەزىندە ق.ساتباەۆ، ءا.مارعۇلان، ن.وڭداسىن­وۆ سەكىلدى ۇلتتىڭ مادەني ومىرىندەگى نارلارى شىن اسىلدىڭ قۇنى مەن قادىرىن ءبىلىپ، ..
10.01.2016
دالا دانالىعى
قازاقتىڭ قۇپيالى قايران ءتىلى...
دۇنيەدەگى  ادامي بارشا قۇبىلىس – ءتىل­دىڭ جاسامپازدىعى مەن جويىم­پاز­دىعى. ويتكەنى، ادامنىڭ دا، ۇلت رۋحىنىڭ دا باستى «قۇرالى مەن قارۋى» – ءتىل. ال، ءبىزدىڭ اتا ءتىلىمىز مە­ملەكەتتىك ءوز مارتەبەسىنە لايىق ءوم­ىر سۇرۋدە مە؟ ستاتيستيكاعا سەنسەك: «مە­م­لەكەتتىك ءتىل جىلدان جىلعا ور­كەن­دەۋ ۇستىندە». راس، ونى دا جوققا شى­عارۋ­عا بولمايدى، ىلگەرىلەۋ بار. بىراق، ور­كە­نيەت ورتالىقتارى&nb..
30.12.2015
دالا دانالىعى
وعىزدان شىققان جىلاندار تاريحتىڭ قويناۋىنا قالاي سiڭiپ كەتتi?
تۇرiك تەكتi حالىقتاردىڭ ارعى تەگi كiمدەر ەكەنiن ايعاقتايتىن «وعىز قاعان»تۋرالى اڭىز بار. اڭىزدىڭ ۇزىن ىرعاسى مىناداي: وعىز قاعاننىڭ كوكتiڭ نۇرىنان جارالعان ايەلiنەن – اي، كۇن، جۇلدىز، اعاشتىڭ اشاسىنان جارال­عان ايەلiنەن –كوك، تاۋ، تەڭiز اتتى التى بالاسى بولعانىن، ولاردان تاراعان تۇرiكتەكتi حالىقتاردىڭ ءتۇپ اتاسى سانالاتىن 24 نەمەسە كەيبiر دەرەكتەردە 22 نەمەرەسiنە قاعان ءومiرiنiڭ سوڭىنا تامان يەلiك جەرiن ەنشiلەپ ءبولiپ بەرiپتi.وعىزنامادا «ون و..
30.12.2015
دالا دانالىعى
جەلباۋ
بەلگiلi ميفولوگ-عالىم سەرiكبول قوڭدىباي «ۇرەي» ءسوزiن تۇسiندiرگەندە، وسى جىر جولدارىن كورسەتكەن: «…شاماقانداي زالىمنىڭ ۇرەيi ۇشىپ ساسادى. اقىلىنان تانادى، Iشi كۇيiپ جانادى… جاۋدىڭ بەتi قايتقان سوڭ، كەتتi ايداھار جوق بولىپ…».  بۇل جىر جولدارىندا بiزدiڭ ماقالادا ايتىلعان «ۇرەيi ۇشتى» ءسوزi مەن «شاماقان~شاماقاي» كiسi اتىن كورەمiز. بiز «شومەكەي» رۋ اتاۋىن «سۋ جىلان» ماعىناسىن بiلدiرەتiن «شوماقاي» تۇرiندەگi جۋان داۋىستىلاردى نەگiزگە الىپ تالداعان..
30.12.2015
دالا دانالىعى
قايمانا
ەجەلدەن قالعان «ەر توستiك» اتتى ەرتەگiمiزدە باپى حان جەراستى ەلiنە تۇسكەن كەزدە، شالقۇيرىق اتقا تiل بiتiپ: «بiز ەندi جەر استىنا تۇستiك، بiزگە بۇدان بىلاي جەراستىنىڭ ەلi جولىعادى. بiراز جۇرگەن سوڭ جىلان باپى حاننىڭ ورداسىنا كەلگەنiمiزدە، مەنi الىسقا قالدىرىپ، ءوزiڭ ورداعا كiرەسiڭ. ورداعا كiرگەنiڭدە ەسiڭدە بولسىن: ەكi بوساعادان ەكi قارا شۇبار جىلان ىسىلداپ تۇرا كەلەدi, ولاردان سەسكەنۋشi بولما، ولار – جىلان باپى حاننىڭ ەسiگiن كۇزەتكەن قۇلدارى. ءتور ..
16.12.2015
دالا دانالىعى
«قۇتتى بىلىكتەگى» ەلگە قىزمەت ەتۋ يدەيالارى
«قۇتتى بىلىك» (قۇتادعۇ بىلىگ) – الەمدىك وركەنيەتتەن ويىپ تۇرىپ ورىن الاتىن، تۇرىك تەكتەس حالىقتارعا ورتاق كلاسسيكالىق شىعارماسى. ەرتەدە بۇل شىعارمانى يراندىقتار «تۇران شاحناماسى» دەسە، شىن جۇرتى «حانداردىڭ ادەپ-قاعيدالارى» دەپ اتاعان، ال ماشىندىقتار «مەملەكەت ءداستۇرى» دەپ ات قويىپ، ايدار تاقسا، كۇللى شىعىس ەلدەرىنە «ءومىر زەينەتى»، «پاديشاعا ناسيحات» دەگەن اتاۋلارمەن بەلگىلى بولادى. سونشالىقتى بۇكىل دۇنيەجۇزى ىنتىق بولارلىقتاي، تورتكۇل دۇنيەگە ت..
04.12.2015
دالا دانالىعى
«باقىتتى ادامنىڭ كويلەگى» (شىعىس ەرتەگىسى)
ەرتە-ەرتە-ەرتەدە ءبىر حان ءومىر ءسۇرىپتى. حاننىڭ، سۇلۋلىعىن جان تاتپاعان قىزى بولعان ەكەن. ءبىر كۇنى حاننىڭ قىزى قاتتى اۋىرىپ قالادى. قىزدىڭ اۋرۋىنا ەشقانداي ەمشى ءدارۋ تاپپايدى. ءسويتىپ ءبىر كۇنى ەلدە ەڭ جاقسى دەگەن ەمشىنى شاقىرادى. ەمشى قىزدى قاراپ، «ءسىزدىڭ قىزىڭىزعا باقىتتى ادامنىڭ كويلەگىن كيگىزۋ كەرەك» – دەپ ايتادى.سوندا حان ءوز ساربازدارىن باقىتتى ادامنىڭ كويلەگىن تاۋىپ اكەلۋدى بۇيىرادى. ىزدەپ-ىزدەپ، ساربازدار ءبىر بايدىڭ ۇيىنە كەلەدى. باي..
30.10.2015
دالا دانالىعى
اۋليەگە تۇنەۋ
بۇل قازاق دۇنيەتانىمىندا ەڭ كوپ كەزدەسەتىن كۋلتتىڭ ءبىرى. ارىستان بابقا تۇنەۋ ادەبىنەن باستالعان وسى اڭىز كوشپەلى قازاق جۇرتىنىڭ ءان-جىرىنا، فولكلورىنا، تۇرمىس-تىرشىلىگىنە وتە قاتتى اسەر ەتكەن. اۋليەنىڭ شاراپاتىنان ماقسات-مۇراتىنا جەتۋ سيۋجەتى بارلىق جىر-داستاندا مولىنان كەزدەسەدى. الپامىس باتىر جىرىندا:اۋليەنى قىدىرىپ،ەتەگىن شەڭگەل سىدىرىپ.ەش جەرگە توقتاپ تۇرعان جوق،كۇندىز-ءتۇنى كىدىرىپ.كۇندىز-ءتۇنى تىنبادى،ەكى كوزى جۇمىلىپ.توقسان كۇندەي جول ءجۇ..
21.10.2015
دالا دانالىعى
ارىق ەمەس، قاتۋمىن
ەرتەدە قاراكەسەك پەن قىپشاق رۋ­لارىنىڭ اراسىندا ءبىر داۋ بولادى. داۋعا قاراكەسەك قاز داۋىستى قازىبەك كەلىپتى.امانداسىپ بولعان سوڭ قىپشاق ءبيى: «ارعىننىڭ ءبيى، سويلە!» – دەپتى. سوندا قازىبەك:ارىق ەمەس، قاتۋمىن،قارا جەردەن تاتۋمىن.كوشەرشىلىك كەزدە تۇيە ازادى،جەتىمدىك كورسە، قىز ازادى.ەلى جاۋگەرشىلىك بولسا،تاعىندا حان ازادى،تابىنداعى بي ازادى، – دەپتى.  
21.10.2015
دالا دانالىعى
جاقىنىڭ ءۇشىن جاقسىنىڭ جاعاسىنان الما
شاقشاقۇلى جانىبەك باتىر تولە بيگە: «ءتۇزۋ مىلتىق ۇشقىر قۇس، جۇيرىك يت، ماقتانشاق جىگىت، ۇرىنشاق ات – بەسەۋىن جيىپ قويدىم. بوز بالا بولىپ ەرلىك قىلايىن با؟ ۇلگى الىپ، بيلىك قۇرايىن با؟ ەلىڭدە كارىڭ بولسا – جازۋلى تۇرعان حاتىڭ. جايلاعان كولىڭنىڭ الدىندا توبە بولسا – ەرتتەۋلى تۇرعان اتىڭ دەۋشى ەدى، اقىل سۇرايىن دەپ كەلدىم»، – دەيدى. سوندا تولە شەشەن:– مەنەن اقىل سۇراساڭوگىزدى ەر سالما،قاناتىڭ تالار.نادانعا كوزىڭدى سالما،ساعىڭ سىنار.دوسىڭا وتىرىك ايت..
21.10.2015
دالا دانالىعى
مۇرات موڭكەۇلى. قارا كىسى حان بولدى
دۇشپان – تازى، ءبىز – تۇلكى،قاشساق، ەرىككە قويمايدى،ىنگە كىرسەك، سۋىرىپ،ءبىر پالەگە جولىقتىققۇلعاناداي قادالعان. بۇل نە دەگەن عالامات،قازىناسى كەڭ قۇدايىم،ساقتاعايسىڭ سالامات!سالامات قايتىپ ساقتاسىن:بەرسەڭ، تۇگەل كەلمەيدىبازارعا قوسقان امانات.بولماسا ەدىك ماسقارا،بايدان كەتىپ ساقاۋات،پاقىردان كەتىپ قاناعات.ءدىنى باسقا بىرەۋلەرەل بيلەدى ارالاپ.ءبىر پالەدەن مىڭ پالەءوسىپ كەتتى بالالاپ.زامانا قايتىپ تۇزەلسىن:قوڭسىدان تۋعان بي بولدى،بۇ سىقىلدى كۇي بو..
21.10.2015
دالا دانالىعى
قۇلىنشاق كەمەلۇلى. ىنتىماق كەتسە، ەل عارىپ
  ەنەسى جۇدەپ، ناشارلاپ،ەرتەلەپ تۋعان ءتول عارىپ.اۋادان جاۋىن كەم بولسا،وت شىقپاي قالسا، جەر عارىپ. باسشىسى ناشار جولىعىپ،ىنتىماق كەتسە، ەل عارىپ.كوكالا جىلقى بولماسا،بەتەگەلى بەل عارىپ.قاز-ۇيرەگى بولماسا،ايدىن شالقار كول عارىپ.قاتارىنان كەم تارتىپ،قۋاتى كەتكەن ەر عارىپ.جاستايىڭنان كەسىلگەن،ون ساۋساق ويناپ سەكىرگەناق دومبىرا، سەن عارىپ.ولەڭدەتىپ، اندەتكەن،اينالانى ساندەتكەن،ۋاقىتىم كەتسە، مەن عارىپ. ***اڭگىمەسىن ەستىسەڭ،جاھاننان اسقان عۇلاما..
21.10.2015
دالا دانالىعى
قازاقتا ساياسي مەكتەپ بار ما؟
ورازمۇحاممەد وت قارۋدىڭ سىرى مەن قۇپياسىن قازاق جەرىنە جەتكىزگەندە بالكىم، ءورىسىمىزدىڭ ءوڭى وزگەرەر مە ەدى؟! ورازمۇحاممەد ەلگە جەتكەندە، ونىمەن بىرگە ەل باسقارۋدىڭ تۇرلەرى، ونى دامىتۋ مەن جەتىلدىرۋدىڭ نەشە ءتۇرى قازاق توپىراعىنا كەلىپ، قازاقتىڭ حاندىق مەملەكەتتىك جۇيەسىن جاڭا ساپاعا، جاڭا كەزەڭگە شىعارعان بولار ەدى. امال قايسى، ورازمۇحامەد ورالمادى. ءسوز جوق، ەل بولىپ ىرگەسىن جاپقان قازاق حاندىعىنىڭ تاريحى 1465 جىل دەپ ەسەپتەسەك، حان كەنەنىڭ ون ..
19.10.2015
دالا دانالىعى
باتالى ەر ارىماس
ۇلى ءجۇزدىڭ اراسىڭدا قايدار دەگەن جىگىتتى ەل بيلەمەككە بەلگىلەيدى. سوندا كوپشىلىكتىڭ ىشىندە بۇرىن جول كورگەندەرى ايتىپتى: – سەن ارعىن الشاعىر بيدەن باتا ال، «باتالى ەر ارىماس» دەگەن. ونسىز بيلىككە ايتقان سوزىڭدە ءپاتۋا بولمايدى، – دەيدى. سودان كەيىن قايدار الشاعىرعا كەلىپ سالەمدەسەدى. الشاعىر: «شىراعىم، جولىڭ بولسىن، قانداي بۇيىمتايىڭ بار ەدى؟» – دەپتى. قايدار «ءبىر-ەكى اۋىز سۇرايتىن سۇراعىم بار ەدى»، – دەيدى. – ءبىرىنشى، تۋماي جاتىپ اكەم ءولدى، ..
19.10.2015
دالا دانالىعى
نەشە ءتۇرلى قوناق بولادى؟
ەسەنتەمىر بولەندى اساۋ شەشەن قوناققا شاقىرىپ وتىرىپ: – ە، بولە! سىزدەن ءبىر-ەكى اۋىز ءسوز سۇرايىن، رۇقسات پا؟ – دەپتى.– ە-ە، شىراعىم، سۇرا! – دەپتى بولەن. – قۇدايدىڭ بەرگەنى، ۇيدەن قوناق كەتپەيدى. ءبىرى كەتسە، ءبىرى كەلەدى. بىرەۋلەرى ءبىر كەلمەيدى، بىرنەشە كەلەدى. وسىلاردى كەلىنىڭىز كورىپ: «مىناۋ تاعى كەلە جاتىر ما؟» – دەيدى. بۇل نەتكەنى؟ – دەپتى اساۋ.– ول – كەلىننىڭ ىرىسى كەتكەنى، – دەيدى بولەن.– اۋىلدىڭ جاس بالالارى كارى قوناقتى جاقتىرمايدى، سو..
19.10.2015
دالا دانالىعى
العان جارىڭ جاقسى بولسا
قاز داۋىستى قازىبەك ەل ارالاپ ءجۇرىپ ءبىر ۇيگە ءتۇسىپتى.  ەرىنىڭ ۇيدە جوعىنا قاراماستان، ايەلى قوناقتاردى جاقسى كۇتىپتى. سوندا قازىبەك: «ايەلى مۇنداي، مۇنىڭ ەرى قانداي ەكەن؟» – دەپ تاماشالاپ، جۇرە قويماي وتىرعاندا، ۇيىنە ەرى كەلەدى. قاراسا، ەرى ۇيا بەرىكتەۋ عانا ادام ەكەن، قازىبەك ازىلدەپ، جولداستارىنا قاراپ بىلاي دەپتى: جاراڭدار، بۇل ءسوزىمنىڭ ءمانىسى بار، ءمانسىزدىڭ ماندىمەنەن نە ءىسى بار؟ قۇدانىڭ قۇدىرەتىنە قاراپ تۇرسام، جاپالاق ۇيرەك الع..
تاعى جۇكتەۋ