ۇلتتىق تاعام
02.02.2016
ۇلتتىق تاعام
ارازدىق اق داستارحان ۇستىندە جۋىلادى
ەڭ الدىمەن «ناۋرىز 8-9 كۇن بويى تويلاناتىن بولعان» دەگەن اڭگىمەگە قارسىمىن. ءدال وسىلاي تويلاۋ ءداستۇرى بولعانىمەن، ول ەل سالتىنا كىرىگىپ، جىل سايىن كەسىمدى تۇردە اپتا بويى تويلاۋ عۇرپىنا ەنبەگەن. ويتكەنى كوشى-قوندا جۇرگەن قازاق حالقى ءۇشىن ءبىر جىلى قىس قاتتى بولىپ، مالى شىعىنعا ۇشىراپ، تۇرمىسى جۇتاڭ تارتىپ قالادى. ەندى ءبىر جىلى قىستىڭ اياعى جايىراق شىعىپ، توي تويلاۋعا مۇرشاسى بولمايدى. ال تىرشىلىگىن ءتورت تۇلىكپەن تىعىز بايلانىستىرعان قازاق ما..
02.02.2016
ۇلتتىق تاعام
قىمىزدان اسقان ءدام بار ما؟
قازاقتىڭ ۇلتتىق ءسۇت تاعامدارىنىڭ (ايران، قايماق، قۇرت، قىمىز، سۇزبە، ءسۇت، شۇبات، ىرىمشىك) ادام دەنساۋلىعىنا تيگىزەتىن پايداسى وراسان زور. بابالارىمىز قادىرلەگەن جىلقى مالىنىڭ ءسۇتى – قىمىزدىڭ ەمدىك قاسيەتى بار ەكەندىگى ەجەلدەن ءمالىم. دەنى ساۋ ادامنىڭ اعزاسى ءبىر تاۋلىكتە ورتا ەسەپپەن 50 مگ س دارۋمەنىن قاجەت ەتسە، ءبىر ليتر قىمىز قۇرامىندا 200-260 مگ س دارۋمەنى بار ەكەن. قىمىزدا سونىمەن قاتار ءسول ءبولۋ جانە جۇرەك جۇمىسىن جاقسارتاتىن ۆ توبىنداع..
02.02.2016
ۇلتتىق تاعام
قىمىزمۇرىندىق ءداستۇرى جاڭعىردى
الماتى وبلىسىنا قاراستى ۇزىناعاش ەلدى مەكەنىندەگى اڭسار قازاق اۋىلىندا قازاقتىڭ بايىرعى ءداستۇرىنىڭ ءبىرى – قىمىزمۇرىندىق تويلاندى. «داۋلەت» جانە «اڭسار» شارۋا قوجالىقتارى بىرلەسىپ ۇيىمداستىرعان يگى شارادا ۇلتتىق تاعامدار داستارقانعا جايىلىپ، اقشاڭقان كيىز ۇيلەردىڭ اۋلاسىندا ءان مەن كۇي قالىقتادى. قىمىز بەن قىمىران ءىشىپ، قىزارا بورتكەن جاستار ۇلتتىق ويىنداردىڭ دا كورىگىن قىزدىردى. «اڭسار» شارۋا قوجالىعىنىڭ ديرەك­تورى قايرات ماحانوۆتىڭ ايتۋىن..
26.01.2016
ۇلتتىق تاعام
قازاق، قىمىز ىشپەيسىڭ بە؟
القىن-جۇلقىن ويناپ، سىرتتان ورالعاندا، شەشەم: «قىمىز ءىش، قۇيىپ قويدىم»، – دەدى. كيىز ءۇيدىڭ ورتاسىندا ورنالاسقان دوڭگەلەك الاسا ستول ۇستىندە شاعىن اعاش تەگەنە جانە بىرنەشە توستاعاندار تۇر ەكەن. شولدەپ كەلگەن ەكى بالا، جوعارى ورلەمەي داستارحاننىڭ ەكى شەتىنە تىزەرلەپ وتىرا قالدىق. تەگەنەدە از تولماعان قىمىز. موماقان ەمەس. ازداپ شىمىرلاپ، كوپىرشىك اتىپ تۇر. قىمىز بەتىنە شىققاندا ولار بىردەن سىنىپ، كىشكەنە اق تامشى ءۇزىلىپ شىعادى دا، تىس ەتىپ قايتا ..
20.01.2016
ۇلتتىق تاعام
قىمىز – اۋرۋعا ەم، ساۋعا قۋات
سايىن دالا توسىندە كوشپەلى عۇمىر كەشكەن حالقىمىزدىڭ اسا باعالى سۋسىنى قىمىز بولعانى اقيقات. قىمىز بويعا قۋات، دەنەگە كۇش دارىتادى. شولدەگەندە جان سارايىڭدى اشاتىن ۇلتتىق سۋسىنىمىزدىڭ بۇگىنگى جاي-كۇيى قالاي؟ اڭگىمە قىمىز جايىندا وربىگەندە قىمىزدىڭ كەرەمەت، عاجاپ سۋسىن ەكەنىن، ەمدىك قاسيەتى مول ەكەنىن، قاسيەت تۇتىپ، باعالاي ءبىلۋىمىز كەرەك ەكەنىن ايتامىز دا، ونىڭ ار جاعىنداعى ماسەلەلەر جايىندا كوپ ويلانىپ، تەرەڭدەي بەرمەيتىنىمىز شىندىق. ال قار..
18.01.2016
ۇلتتىق تاعام
ەشكىدەن پايدا ەكى ەسە
كەلەشەكتە قازاقستان ەكسپورتقا شىعاراتىن كوپتەگەن مال شارۋاشى­لىعى ونىم­دەرىمەن كوزگە ءتۇسۋى ىقتيمال. سو­نىڭ ءبىرى – ەشكى. «ەسىڭ كەتسە ەشكى جي»، دەگەن عوي اتامىز قازاق. ەشكى تۇلىگىن ءوسىرۋ ەل ەكونوميكاسىن كوتەرۋگە ەداۋىر ۇلەس قوسادى. ايتايىن… ەشكى مالى ەجەلدەن-اق قازاق تۇرمىسىندا ەرەكشە باعالانعان. ونى كوپ جاعدايدا تۇلىك باسىن كوبەيتۋ ماقساتىندا وسىرەدى. ويتكەنى، ەشكى وتە ءوسىمتال جانۋار. قوي، سيىر ورتا ەسەپپەن جىلىنا ءبىر رەت تولدەسە،..
19.10.2015
ۇلتتىق تاعام
«ساۋمال ىشسەڭ – قىمىز جوق، بيە مىنسەڭ – قۇلىن جوق»
«ءتورت تۇلىكتىڭ ءتول اتاۋلارى» ايدارىمەن جىلقى جانۋارىنا قاتىستى مالىمەتكە تولى ماقالالار بۇعان دەيىن دە گازەتىمىزدە جارىق كورگەن-ءدى. «مىنسە – كولىك، كيسە – كيىم، ىشسە – سۋسىن» اتانعان جىلقىنىڭ قازاق ومىرىندە ءرولى ەرەكشە. بۇل جولى قازاق ءۇشىن قاسيەتتى سۋسىن – قىمىزعا توقتالۋدى ءجون كوردىك. جىلقى شارۋاشىلىعىنىڭ باس­تى ءونىمى – ءسۇتى. باسقا ءۇش تۇلىك­تىڭ سۇتى­­نەن ايران، قۇرت، ماي، ىرىم­شىك دايىن­دالاتىن بولسا، بيە سۇ..
19.10.2015
ۇلتتىق تاعام
قىمىراننىڭ قادىرىنە جەتە الماي ءجۇرمىز
وتەمىس ماحانوۆ، «داۋلەت» شارۋا قوجالىعىنىڭ ديرەكتورى: قازاقتىڭ قىمىزى مەن قىمىرانىنا، قازى-قارتاسى مەن جال-جاياسىنا جەتەر ءدام بار ما، شىركىن؟! وتكەن جەكسەنبى كۇنى «سارجايلاۋ» قىمىز ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى، ۇلتتىق ونەر جاناشىرى احمەتبەك نۇرسيلا باستاپ، ونەر زەرتتەۋشىسى، ءانشى ەرلان تولەۋتاي، جاس تاريحشى، جۋرناليست ارداق بەركىمبايلار قوستاپ، الماتى وبلىسىنا قاراستى اقشي اۋىلىنا ساپار شەككەن ەدىك. اقشيدە «داۋلەت» شارۋا قوجالىعىن قۇرىپ، 150 تۇيە،..
19.10.2015
ۇلتتىق تاعام
نەمىستەر قىمىزدان بالمۇزداق جاساپ جاتىر
قىتاي حالقى قىمىزدان ءدارى-دارمەك جاساسا، گەرمانيا مەن رەسەيدە 50 قىمىز ءوندىرۋشى كاسىپورىن بار. تىپتەن نەمىستەر قىمىزدان بالمۇزداق تا جاساپ شىعارىپ جاتىر. قازاقپاراتتىڭ حابارلاۋىنشا، قىتاي­لار­دىڭ 75 پايىزى قىمىزدىڭ قانشالىقتى پاي­داسى بار ەكەنىن بىلەدى. قىتايلىق باق مالىمەتتەرىنە قاراعاندا، مۇنداي ناتيجەنى حالىق اراسىندا جۇرگىزىلگەن ساۋالناما كور­سەتكەن. «قىتايلار قىمىز اشىتۋ ادىستە­رىن ادامدار جىبەرىپ، ارنايى زەرتتەپ، زەر&s..
19.10.2015
ۇلتتىق تاعام
«بەشبارماك-شوۋ» اتاۋىنان ايىرىلار ەمەس
تاياۋدا كتك تەلەارناسىن كورىپ وتىرىپ قاتتى نامىستاندىم. قازاق ءسوزىنىڭ قادىرىن كەتىرگەن «بەشبارماك-شوۋ» دەگەن بەتاشار باعدارلاماعا ونەر ادامدارى جينالىپتى. تانىمال ءانشى نۇرلان ابدۋللين جۇرگىزگەن شوۋعا جينالعاندار سورپا ءىشىپ، ەت جەپ ءماز. بىراق قوس اسپازدىڭ تاماق ءپىسىرۋ ءتاسىلىن باعالاپ وتىرعان سونىڭ ءبىرىنىڭ «ءاي، وسى باعدارلامالارىڭنىڭ اتاۋى دۇرىس ەمەس قوي» دەگەنى بولمادى.  بۇعان دەيىن وسى باعدارلاما باستالماي جاتىپ، تەلەديداردان جارناما..
19.10.2015
ۇلتتىق تاعام
قىمىزدى – گەرمانيادان، قازىنى كانادادان تاسيتىن كۇيگە تۇسكەنىمىز بە؟
كۇنى كەشە كانادانىڭ ازىق-تۇلىك ينسپەكتسياسىنىڭ  ديرەكتورى لۋيزا كارەر كەدەن وداعى ەلدەرىنە جىلقى ەتىن تاسىمالداۋعا ىقىلاستى ەكەندىكتەرىن جەتكىزدى. قازىردە بۇل ۇسىنىسقا ءبىرىنشى بولىپ قازاقستان تارابىنىڭ قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعانى بەلگىلى بولدى. سول-اق ەكەن، ەلىمىزدەگى ءبىراز قاۋىم «قازاقتىڭ داستارقانىنان كانادالىق جىلقى ەتى ورىن السا، ءوز ءونىمىمىز وگەيسىپ قالادى» دەپ ورەكپىپ وتىر. جالپى دەرەككە جۇگىنسەك، بۇگىندە ءبىزدىڭ ەلىمىزدە 1,5 ..
19.10.2015
ۇلتتىق تاعام
قازى تابىس كوزىنە اينالدى
ۇلتتىق تاعامنىڭ قادىرى ارتىپ، سۇرانىس ۇلعايىپ كەلەدى. شەتەلدىڭ جارتىلاي پىسكەن تاعامدارىنان باس تارتىپ، مال باعۋ، ەت جانە ەت ونىمدەرىن جاساۋ جولعا قويىلدى. اقتوبەلىك كاسىپكەر ىستالعان قازى جاساپ، ونى «سارجايلاۋ» اتادى. «جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر جىلقى ەتىن تاپسىرىپ ۇلگەرسە» دەيدى دانات شۋراحانوۆ. ول الداعى جىلدارى قازى اينالدىرۋدىڭ ءتۇرلى ءتاسىلىن پايدالانىپ، ءتىل ۇيىرەر تاعامنىڭ بىرنەشە سورتىن جاساۋدى كوزدەپ وتىر. قازىنىڭ ءدام-تۇزى ەرەكشە. اسىرەسە،..
19.10.2015
ۇلتتىق تاعام
شۇبات انتيباكتەريالىق جانە انتيۆيرۋستىق قاسيەتكە يە
كۇندە جەيتىن اس-اۋقاتىمىز حيميالىق، سينتەتيكالىق جاساندى دۇنيەلەردەن جاسالعالى بەرى ادامزات دەنساۋلىعىنا زور قاۋىپ ءتوندى. اللەرگيا، پسورياز، قانت ديابەتى، حوللەتسيستيت، گاستريت ت.ب. كوپتەگەن دەرتتەر ۋشىعىپ شىعا كەلدى. دەرت اتاۋلىنىڭ ءورشۋ سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى ازىق تۇلىگىمىزدىڭ لاستانۋىندا بولىپ وتىر. قازاق اتامىز: «اسى ساۋدىڭ – دەنى ساۋ» دەپ بەكەر ايتپاعان. سوندىقتان دا قازاقتىڭ دەنساۋلىعى مىقتى بولسىن دەسەك، دۇنيەگە اياق قولى بالعاداي ساۋ ۇرپاق ا..
19.10.2015
ۇلتتىق تاعام
قىمىز قىرىق ءتۇرلى دەرتكە ەم، الايدا ونىڭ قادىر-قاسيەتىن ۇمىتىپ بارامىز
جالى جەلكەنشە جەلبىرەپ، جەر تارپىپ، وقىرىنا شاپقان قىلقۇيرىقتىلاردى جەك كورەتىن قازاق بالاسى بار ما؟ “ەر سەرىگى – ات” دەگەن عوي حالقىمىز.العاش رەت اتقا ءمىنۋدى اناما ىلەسىپ “ەرمەن” اۋىلىندا تۇراتىن جەزدەم باشەن بايدوشوۆتىڭ ۇيىنە پىشەن شابۋعا بارعاندا ۇيرەنگەن ەدىم. “تورى ات” دەگەن جۇپ-جۋاس سۇيكىمدى تورى تاقىمىما تيگەندە قۋانعانىم ەسىمدە قالىپتى. ماعان بىردەن ۇنادى. قازىرگى شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى، سول كەزدەگى بالا، بولەم قۇرمانعازى باشەنۇلى ەكە..
19.10.2015
ۇلتتىق تاعام
قىمىز بەن شۇباتقا سۋسىن دەپ عانا ەمەس، ءدارى دەپ تە قاراعان ماقۇل
  مەملەكەت باسشىسى ءبىر جولداۋىندا حالىقتى ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. ەلگە اكەلىنەتىن مەديتسينالىق پرەپاراتتاردىڭ ساپاسىنا قاتاڭ باقىلاۋ ورناتىپ، بەلسەندى تۇردە وتاندىق فارماتسەۆتيكالىق فابريكالاردى قۇرۋعا ينۆەستيتسيا تارتۋ قاجەتتىگىن اتاپ وتكەن بولاتىن. «ىلكى جوبا رەتىندە قازاقستانعا ءدارى جاساپ، شىعاراتىن فابريكالار سالۋ قاجەت. جۇزدەگەن ميلليون دوللارعا ءدارىنى سىرت ەلدەردەن تاسيمىز. قازاقستاننىڭ ء..
19.10.2015
ۇلتتىق تاعام
ۇلتتىق تاعامدارىمىز ۇلىقتاۋعا لايىق
تاماقتىڭ بابىن قازاقتاي جاساعان حالىق جوق شىعار ءسىرا؟! سول تاماقتىڭ بابى مەن ءدامىن كەلتىرىپ، تاعامنىڭ جاسالۋ تەحنولوگياسىن  قاتاڭ ساقتاي بىلگەندىكتەن حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق تاعامدارىنىڭ قاي قايسىسى بولماسىن اسا ءدامدى، دەنساۋلىققا پايدالى. ادەتتە ءتورت تۇلىكتىڭ ەتى دە، ءسۇتى دە ساقتاۋعا قولايسىز. الايدا توڭازىتقىشى مەن مۇزداتقىشى جوق زاماننىڭ وزىندە ءىرى قارانىڭ ەتىن بۇزباي ساقتاۋ، ءسۇتىن ساقتاپ قانا قويماي سان ءتۇرلى ۇلتتىق تاعامدار جاساۋ انا..
30.05.2015
ۇلتتىق تاعام
اس بەرۋ
عۇرىپتىق قانا ەمەس، ساياسي-الەۋمەتتىك ينستيتۋت رەتىندە دە اس بەرۋ ءداستۇرى قازىرگى كەزدە بۇرىنعى مارتەبەسىن ساقتاپ قالا الدى ما؟ شىنتۋايتىندا، وتار¬لاۋ ساياساتى ءتارىزدى ءتۇرلى ساياسي-الەۋمەتتىك فاكتورلاردىڭ تەگەۋرىندى اسەرىنە بايلانىستى اس بەرۋ ءحىح عاسىردىڭ سوڭى مەن حح عاسىردىڭ باس كەزىندە-اق سۇيىلا باستاعان-دى. جاسىراتىنى جوق، قازىرگى كەزەڭدەگى اس بەرۋ دەپ اتاپ جۇرگەنىمىز بۇرىنعى وتكەن باتىر بابالار مەن اتالاردىڭ ەسىمىن ارداقتاپ، دارىپتەيتىن ش..
تاعى جۇكتەۋ