اقىلباي قۇنانباەۆتىڭ تۋعانىنا - 165 جىل. قازاق ادەبيەتىندە اباي مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى سانالاتىن اقىننىڭ شىعارماشىلىق مۇراسى ۇلتتىق رۋحانيات تاريحىندا ەرەكشە ورىن الادى.
اقىلباي 1861 جىلى قازىرگى اباي وبلىسىندا دۇنيەگە كەلگەن. ول ۇلى ويشىل اباي قۇنانبايۇلىنىڭ تۇڭعىش ۇلى.
اقىلباي ابايدىڭ جارى ءدىلدادان تۋعان. ءدىلدادان اقىلبايدان باسقا ءابدىراحيم ء(ابىش), ماعاۋيا دەگەن بالالارى بولعان.
قۇنانبايدىڭ كىشى ايەلى نۇرعانىم، وزىنەن بالا بولماعاندىقتان، اقىلبايدى كىشكەنە كۇنىنەن ءوز باۋىرىنا باسادى. اقىلباي تۋعاندا ابايدىڭ ءوزى دە جاس، جاڭا وتاۋ يەسى ەدى. ءسويتىپ، اقىلباي جاس كۇنىنەن نۇرعانىم تاربيەسىندە بولىپ، قۇنانباي بالاسى، قۇنانبايدىڭ كەنجە توقالىنىڭ ەركەسى اتانىپ وسەدى.
ول ءىلىمىن اۋىل مولداسىنان باستاپ، كەيىن وزدىگىنەن ورىس جانە ەۋروپا ادەبيەتىمەن تانىسقان. اقىلباي اكەسى ابايمەن بىرگە 1893-1894 جىلدار سەمەي قالاسىنداعى باستاۋىش ءبىلىم بەرۋ ىسىنە قامقورلىق جاسايتىن قوعامنىڭ تولىق مۇشەسى بولادى. ءسويتىپ ءوز تۇسىندا مادەني-اعارتۋ ىسىنە دە قاتىناسقانى بايقالادى.
اقىن رەتىندە اقىلباي بىرنەشە پوەما جازعان. سونىڭ ىشىندە «زۇلىس»، «جارراح» جانە «داعىستان» شىعارمالارى بەلگىلى. «زۇلىس» پوەماسى اعىلشىن جازۋشىسى گەنري رايدەر حاگگاردتىڭ «King Solomon's Mines» رومانىمەن ۇندەس كەلسە، «داعىستان» پوەماسىندا كاۆكاز تاقىرىبى ارقىلى الەۋمەتتىك ماسەلەلەر قوزعالعان.
اقىن ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارى اۋىر قايعىمەن ءوتتى. ايەلى قايتىس بولادى. 1895 جىلى ءىنىسى ءابدىراحمان ء(ابىش), 1904 جىلى ەكىنشى ءىنىسى ماعاۋيا قايتىس بولادى. ماعاۋيانىڭ سوڭىنان كوپ كەشىكپەي اكەسى اباي قايتىس بولادى.
اقىلباي اباي ولىمىنەن قىرىق كۇننەن سوڭ، اكەسىنىڭ قىرقىن بەرگەن كۇنى، 1904 جىلى 43 جاسىندا سەمەي قالاسىندا كەنەتتەن قايتىس بولعان.
اقىلباي بەيىتى سەمەي وبلىسى، اباي اۋدانى، ءوز قىستاۋى – تىشقان بۇلاعىنىڭ قاسىندا.
اقىلبايدان ءۇش بالا بولعان: الىمقۇل، اۋباكىر جانە يسرايل.
بۇگىندە اقىلباي قۇنانباەۆتىڭ ەسىمى قازاق ادەبيەتىندە اباي ءداستۇرىن جالعاستىرعان، ۇلتتىق پوەزياعا وزىندىك ۇلەس قوسقان تۇلعا رەتىندە قۇرمەتپەن اتالادى.
