الماتىداعى ءابىلحان قاستەەۆ اتىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ونەر مۋزەيىندە قازاق گوبەلەن ونەرىنىڭ كورنەكتى وكىلى ءباتيما زاۋىربەكوۆانىڭ 80 جىلدىعىنا ارنالعان «مۇرا جىپتەرى» رەتروسپەكتيۆالىق كورمەسى اشىلدى. ەكسپوزيتسيا سۋرەتشىنىڭ جارتى عاسىردان استام شىعارماشىلىق جولىن قامتيدى. "ادىرنا" ءتىلشىسى تۇلعا تۋىندىلارىمەن تانىسىپ قايتتى.
ءباتيما زاۋىربەكوۆا – قازاقستانداعى كاسىبي گوبەلەن ونەرىنىڭ نەگىزىن قالاعان سۋرەتشىلەر بۋىنىنىڭ وكىلى. ول ۇلتتىق توقىماشىلىق ءداستۇرىن زاماناۋي بەينەلەۋ ونەرىنىڭ تىلىمەن ۇشتاستىرىپ، قازاق گوبەلەنىنىڭ وزىندىك كوركەمدىك باعىتىنىڭ قالىپتاسۋىنا ۇلەس قوستى.
ءۇش زالدا 80-نەن استام تۋىندى
كورمەگە ءباتيما زاۋىربەكوۆانىڭ 80-نەن استام جۇمىسى قويىلعان. ولاردىڭ اراسىندا گوبەلەندەرمەن (گوبەلەن — بۇل ءتۇرلى ءتۇستى جىبەك جانە ءجۇن جىپتەردەن قولدان توقىلىپ، سيۋجەتتىك نەمەسە ورنەكتى كومپوزيتسيا تۇيىسەتىن كوركەم سۋرەتتى كىلەم - جۋر.) قاتار كەسكىندەمە، گرافيكا، ەسكيزدەر، ارحيۆتىك فوتوسۋرەتتەر مەن بەينەماتەريالدار بار.
ەكسپوزيتسيا سۋرەتشىنىڭ 1970-جىلدارداعى العاشقى جۇمىستارىنان باستاپ كەيىنگى كەزەڭدەگى شىعارمالارىنا دەيىنگى ىزدەنىسىن كورسەتەدى. مۇندا «راۆنينا» (1976), «جەر-انا» (1984), «انا مەيىرىمى» (2004) سەكىلدى بەلگىلى تۋىندىلار دا ۇسىنىلعان.
مۋزەي ديرەكتورى گۇلايىم جۇمابەكوۆانىڭ ايتۋىنشا، كورمەنى دايىنداۋعا شامامەن ەكى جىل كەتكەن. وسى ۋاقىت ىشىندە قورداعى جۇمىستار زەرتتەلىپ، بىرقاتار تۋىندى قالپىنا كەلتىرىلگەن.
«باستى وي – وتكەنىمىز بەن بۇگىنىمىزدىڭ بايلانىسىن كورسەتۋ. بۇگىنگى ونەر بۇرىنعى، سونىڭ ىشىندە ءداستۇرلى قازاق ونەرىنىڭ جالعاسى. ءباتيما زاۋىربەكوۆانىڭ شىعارمالارىنان دالا، تابيعات، اۋىل ءومىرى مەن اتا-اناعا دەگەن ساعىنىشتى كورۋگە بولادى. مۇنداي مۇرانى زەرتتەپ، كەيىنگى ۇرپاققا جەتكىزۋ ماڭىزدى»، – دەدى گۇلايىم جۇمابەكوۆا.
ۇلتتىق ءداستۇردى زاماناۋي تىلدە سويلەتكەن سۋرەتشى
ءباتيما زاۋىربەكوۆانىڭ شىعارمالارىندا قازاق دالاسى، ءداستۇرلى تۇرمىس، تابيعات، تاريحي جادى مەن ۇرپاق ساباقتاستىعى نەگىزگى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى بولىپ كەلەدى.
سۋرەتشى ۇلتتىق ويۋ-ورنەكتى، الاشا، شي، تەرمە الاشا سەكىلدى ءداستۇرلى تاسىلدەردى سول كۇيىندە قايتالاماي، ولاردى زاماناۋي كوركەمدىك شەشىمدەرمەن ساباقتاستىرعان.
ونىڭ شىعارماشىلىق جولىنا وتباسىنداعى ورتا دا ىقپال ەتتى. ءباتيما زاۋىربەكوۆا 1946 جىلى جامبىل وبلىسى مويىنقۇم اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. اناسى ءبيبىحان حالىق قولونەرىن مەڭگەرگەن شەبەر بولعان. كەيىن سۋرەتشى الماتىداعى ن.ۆ. گوگول اتىنداعى كوركەمسۋرەت ۋچيليششەسىن ءتامامداپ، كاسىبي ونەر جولىنا ءتۇستى.
كورمەنىڭ باس كۋراتورى الينا فەدوروۆيچ سۋرەتشىنىڭ ءداستۇردى جاي عانا قايتالاماي، ونى جاڭا كوركەمدىك دەڭگەيدە دامىتقانىن اتاپ ءوتتى.
ء«باتيما زاۋىربەكوۆا ءوزى وسكەن مادەني ورتانى شىعارمالارىنا وزگەرىسسىز كوشىرگەن جوق. ول سول مۇرانى قايتا پايىمداپ، دامىتتى. سوندىقتان ونىڭ جۇمىستارىن ءداستۇرلى ونەر اياسىندا عانا ەمەس، حح عاسىرداعى الەمدىك كوركەمدىك ۇردىستەرمەن قاتار قاراستىرۋعا بولادى»، – دەدى كۋراتور.
ايەل بەينەسى – شىعارماشىلىقتىڭ وزەگى
سۋرەتشىنىڭ كەيىنگى جۇمىستارىندا ايەل، انا، وتباسى مەن تابيعات تاقىرىپتارى ەرەكشە بەينەلەنگەن. ايەل بەينەسى ونىڭ شىعارمالارىندا وتباسىنىڭ عانا ەمەس، ۇرپاق پەن مادەني جادتىڭ جالعاسىن ساقتايتىن رۋحاني تۇلعا رەتىندە كورىنەدى.
كورمە اتاۋىنداعى ء«جىپ» ۇعىمى دا وسى ساباقتاستىقتى بىلدىرەدى. «مۇرا جىپتەرى» اتاۋىن سۋرەتشىنىڭ قىزى دانا ۇسىنعان. مۇندا ءجىپ گوبەلەننىڭ ماتەريالى عانا ەمەس، وتكەن مەن بۇگىندى، ادام مەن مادەنيەتتى بايلانىستىراتىن سيمۆول رەتىندە الىنعان.
قازاقستاندى ونەر ارقىلى تانىتۋ
ءباتيما زاۋىربەكوۆانىڭ تۋىندىلارى بۇعان دەيىن فرانتسيا، تۇركيا، يتاليا جانە شۆەيتساريادا كورسەتىلگەن. ونىڭ ەڭبەكتەرى مۋزەيلەر مەن جەكە كوللەكتسيالاردا دا ساقتاۋلى.
پرەسس-تۋر بارىسىندا سۋرەتشىنىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان Batima Zaurbekova: Weaving the Soul of Kazakhstan ء(«باتيما زاۋىربەكوۆا: قازاقستاننىڭ رۋحىن ورنەكتەۋ») اتتى كىتاپ تا تانىستىرىلدى. فرانتسيالىق Assouline باسپاسىنان جارىق كورگەن ەڭبەكتىڭ اۆتورى – جۋرناليست ءارى كرەاتيۆ ديرەكتور ياففا اسسۋلين. 260 بەتتەن تۇراتىن باسىلىمدا 150-دەن استام يلليۋستراتسيا جيناقتالعان. كىتاپ ءباتيما زاۋىربەكوۆانىڭ شىعارماشىلىق جولىن، قازاقتىڭ كوشپەلى مادەنيەتى مەن ءداستۇرلى توقىما ونەرىنىڭ ونىڭ تۋىندىلارىنداعى جاڭا كوركەمدىك سيپاتىن تانىستىرادى.
ياففا ءاسسۋليننىڭ ايتۋىنشا، كىتاپپەن جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا ول قازاقستاننىڭ مادەنيەتى مەن ءباتيما زاۋىربەكوۆانىڭ ونەرىن ءوزى ءۇشىن جاڭاشا اشقان.
«مەنىڭ مىندەتىم – وسى جاڭالىعىمدى الەممەن ءبولىسۋ، ادامدارعا مۇنداي ونەردىڭ بار ەكەنىن جانە قازاقستاندا قانشالىقتى باي مادەنيەت بارىن كورسەتۋ. ءباتيما زاۋىربەكوۆانىڭ شىعارماشىلىعى ارقىلى شەتەلدىك وقىرمان قازاقستاندى تاني الادى»، – دەدى ياففا اسسۋلين.
ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا، «مۇرا جىپتەرى» ءبىر سۋرەتشىنىڭ مەرەيتويلىق كورمەسى عانا ەمەس. جوبا ارقىلى حح عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىنان بۇگىنگە دەيىنگى قازاق ساندىك-قولدانبالى ونەرىنىڭ دامۋى مەن ۇلتتىق ءداستۇردىڭ كاسىبي ونەردەگى جاڭا سيپاتى كورسەتىلەدى.
ايتا كەتەيىك، «مۇرا جىپتەرى» كورمەسى 25 قىركۇيەكتەن 8 قاراشاعا دەيىن جالعاسادى. جوبانىڭ كۋراتورلارى – الينا فەدوروۆيچ پەن ناتاليا باجەنوۆا. سوندىقتان وسى ارالىقتا الماتىدا بولساڭىز، ءباتيما زاۋىربەكوۆانىڭ جارتى عاسىردان استام شىعارماشىلىق جولىن قامتيتىن تۋىندىلارىمەن جاقىنىراق تانىسۋعا مۇمكىندىك بار.
