رەسەيلىك ساياساتتانۋشى ءارى تاريحشى دميتري ۆەرحوتۋروۆ قازاقستانداعى اشارشىلىق تاقىرىبىنا بايلانىستى شۋلى مالىمدەمە جاسادى، دەپ حابارلايدى «ادىرنا» ءتىلشىسى قازتاگقا سىلتەسە جاساپ.
«اشارشىلىققا قاتىستى ماسەلەلەر قازاقستان ءۇشىن جاي عانا قاۋىپتى ەمەس، ولار تۇتاستاي العاندا مەملەكەتتىلىكتىڭ ءومىر ءسۇرۋى تۇرعىسىنان دا قاۋىپتى. ۋكراينادا نە بولعانىنا قاراپ-اق تۇسىنۋگە بولادى. قازاقستاندى نە كۇتىپ تۇر؟ ولار ۋكراينا جۇرگىزگەن ساياساتتىڭ ءدال سونداي باعىتىن ۇستانۋى مۇمكىن، بىراق بۇل قارۋلى قاقتىعىسقا الىپ كەلەدى. قازاقستان، بىرىنشىدەن، دايىن ەمەس، ەكىنشىدەن، رەسەيگە قارسى تۇراتىنداي ەمەس، تىم ءالسىز»، – دەدى ول جەلىدە كەڭىنەن تاراپ جاتقان سۇحباتتارىنىڭ بىرىندە.
ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل ماسەلەدە قازاقتار ءاردايىم ەسكەرۋى ءتيىس تاعى ءبىر جايت بار.
ء«بىز ءۇشىن ۋكراين حالقى – وتە جاقىن تۋىس، ءىس جۇزىندە ءوز ادامدارىمىز. سوعان قاراماستان، ولار ءبىزدى سونداي جاعدايعا جەتكىزدى، ءبىز ولاردى سوققىعا جىقتىق. ال قازاقتار ورىستار ءۇشىن تولىقتاي ءوز ادامى ەمەس. ءيا، ولارمەن دوستاسۋعا بولادى، بىراق ءبارىبىر ولار ءبىرشاما الىستاۋ ادامدار»، – دەدى ۆەرحوتۋروۆ.
ايتا كەتەيىك، دميتري ۆەرحوتۋروۆ – «بولماعان قازاق گەنوتسيدى» اتتى كىتاپتىڭ اۆتورى.
تاريحشىلاردىڭ باعالاۋىنشا، 1930 –1933 جىلدارداعى اشارشىلىق سالدارىنان ءارتۇرلى دەرەك بويىنشا شامامەن 2 ميلليونعا جۋىق ادام قازا تاپقان. قۇربانداردىڭ باسىم بولىگى (شامامەن 90 پايىزى) ەتنيكالىق قازاقتار بولعان، بۇل حالىق سانىنىڭ جارتىسىنا جۋىعىن جوعالتۋعا اكەلدى. ماسەلەن، 1926 جىلى شامامەن 4 ميلليون قازاق بولسا، اشارشىلىقتان كەيىن 1939 جىلعا قاراي ولاردىڭ سانى 2,3 ميلليونعا دەيىن ازايعان.
