Bügın körnektı jazuşy, filologiia ǧylymdarynyŋ doktory, abaitanuşy, äuezovtanuşy, alaştanuşy Tūrsyn Jūrtbai 75 jasqa toldy, dep habarlaidy "Adyrna".
Tūrsyn Qūdakeldıūly Jūrtbai 1951 jylǧy 15 tamyzda qazırgı Abai oblysy, Abai audany, Şaǧan auylynda düniege kelgen.
Qalamgerdıŋ eŋbek joly 1974 jyly bastaldy. 1974-1990 jyldary «Jetısu» gazetınde, «Bılım jäne eŋbek», «Jūldyz» jurnaldarynda qyzmet atqardy. 1990-1998 jyldary Mūhtar Äuezov mūrajaiynda ǧylymi qyzmetker, bölım bastyǧy jäne direktor boldy.
1998-2001 jyldary doktoranturada oqyp, keiın äl-Farabi atyndaǧy Qazaq ūlttyq universitetınde oqytuşylyq qyzmet atqardy. 2001 jyldan bastap «Otyrar kıtaphanasy» ǧylymi-zertteu ortalyǧynyŋ direktory qyzmetın atqardy.
Tūrsyn Jūrtbaidyŋ şyǧarmaşylyq joly erte bastalǧan. Onyŋ «Abai şyŋy – Mūhtar şyŋy» atty alǧaşqy şyǧarmasy 1966 jyly mektep oquşylarynyŋ respublikalyq baiqauynda jüldege ie bolyp, 15 jasynda baspasözde jaryq kördı.
Qalamgerdıŋ alǧaşqy öleŋderı de 16 jasynda respublikalyq «Leninşıl jas» gazetınde jariialandy. Onyŋ şyǧarmaşylyq joly aqyndyqtan bastalyp, keiın proza, ädebi syn jäne ǧylymi-zertteu salalarymen tolyqty.
Jazuşynyŋ «Qoŋyr qaz», «Jüregımde – jūmyr jer», «Besqarager», «Dara tūlǧa», «Jer – besık», «Bolaşaqtyŋ bäiteregı» syndy körkem şyǧarmalary oqyrmanǧa jol tartty. «Besqarager» men «Aerodrom» hikaiattary jastarǧa arnalǧan respublikalyq konkursta jüldege ie boldy.
Tūrsyn Jūrtbaidyŋ «Möldır köz», «Kögıldır älem», «Şilı özen qamys-ai», «Qar astyndaǧy köbelek», «Ūş, maǧan, ūş balalyǧym», «Qalampyr» sekıldı prozalyq tuyndylary lirikalyq syrşyldyǧymen, filosofiialyq oi-tolǧamdarymen erekşelenedı. Al «Bır uys jusan», «Bolaşaqtyŋ bäiteregı», «Tüieşınıŋ qyzy» äŋgımelerınde ömır men ölım, adam taǧdyry men uaqyt turaly tereŋ oilar körınıs tapqan.
Qalamgerdıŋ «Zamandasym, syrlasym» (1976), «Qoŋyr qaz» (1978), «Jüregımde jūmyr jer» (1980), «Besqarager» (1982), «Dara tūlǧa» (1984), «Jer – besık» (1985), «Babochka pod snegom» (1990), «Talant Kalibeka» (1992), «Bolaşaqtyŋ bäiteregı» (2007) atty körkem şyǧarmalary jaryq kördı.
Ǧylymi-zertteu baǧytynda da önımdı eŋbek etken ǧalym «Beiuaq», «Dulyǧa», «Ketbūǧa», «Besıgıŋdı tüze!», «Talqy», «Mūhtar Omarhanovich Äuezov», «Küiesıŋ, jürek… süiesıŋ!», «Besıgıŋdı aiala!», «Qūnanbai», «Süre söz», «Ūranym – Alaş!..» syndy eŋbekterın jariialady.
Zertteuşınıŋ şyǧarmaşylyǧynda Abai, Mūhtar Äuezov jäne Alaş qairatkerlerınıŋ mūrasy airyqşa oryn alady. Ol qazaqtyŋ ruhani tarihyndaǧy kürdelı kezeŋderdı arhivtık derekter negızınde zerdelep, ūlttyq ädebiet pen tarihi sananyŋ qalyptasuyna qatysty köptegen qūndy mälımetterdı ǧylymi ainalymǧa engızdı.
Ǧalymnyŋ «Ūranym – Alaş!..» atty üş tomdyq ırgelı zertteu eŋbegı 1922-1957 jyldar aralyǧyndaǧy keŋestık ideologiialyq qysym, saiasi quǧyn-sürgın, ūlt ziialylaryn qudalau jäne ūlttyq qūndylyqtardy joiu saiasatyn zertteuge arnalǧan. Eŋbekte Alaş qozǧalysy men Alaşorda ükımetı müşelerınıŋ üstınen jürgızılgen tergeu ısterı negızınde sol kezeŋnıŋ tarihi şyndyǧy jan-jaqty qarastyrylǧan.
Tūrsyn Jūrtbai «Alaş aqiyqtary» jinaǧyn qūrastyryp, Alaş qairatkerlerınıŋ köpşılıkke beimälım şyǧarmalary men tarihi derekterın oqyrmanǧa ūsyndy. Onyŋ zertteulerı negızınde Alaş ideiasynyŋ tūtastyǧy men tarihi maŋyzyna qatysty ǧylymi tūjyrymdar qalyptasty.
Qalamgerdıŋ körkem şyǧarmalary men zertteu eŋbekterı bırneşe şet tılıne audarylǧan. Sonymen qatar ol şetel aqyndarynyŋ bırqatar şyǧarmalaryn qazaq tılıne tärjımalaǧan.
Tūrsyn Jūrtbaidyŋ sanaly ǧūmyry qazaq ädebietı men ǧylymyna, Abai men Äuezov mūrasyn zertteuge, sondai-aq Alaş tarihyn zerdeleuge arnaldy. Onyŋ eŋbekterı ūlttyq ädebiet pen tarihi sanany tanuda maŋyzdy ǧylymi-ruhani mūraǧa ainaldy.
