مۇرات ابۋعازى: قاعىستان قاتەلiك كەتسە، كۇيدەن ماعىنا كەتەدى

2994

- مۇرات، ءسىز داۋلەسكەر كۇيشى عانا ەمەس، ءبىرتالاي سۇبەلى ەڭ­بەك­تى دۇنيەگە اكەلگەن ونەر زەرت­تەۋ­شىسىز. ءسىز ءار وڭىردەن جي­ناق­تاپ، قاعازعا ءتۇسىرىپ، قايتا تاس­­پاعا جازىپ، نوتالىق وڭ­دەۋ­دەن وتكىزگەن ءان-كۇيلەر حالىقتىڭ جاۋ­ھار قازىناسىنا اينالعانىن بى­رەۋ ءبىلىپ، بىرەۋ بىلمەس. سون­دىق­­تان وسى ىزدەنگەن جۇ­مىس­تا­رى­­ڭىزدىڭ ءبىر پاراسىن ءوز اۋ­زى­ڭ­ىز­­دان ەستىسەك… 
- مەن نەگىزىنەن شىعىس قا­زاقستاننىڭ تۋماسىمىن. با­لا جاسىمنان سول ايماقتىڭ كۇي­لەرىن تارتىپ ءوستىم. اۋىلدا جۇرگەن كەزىمدە، شىعىس ءوڭىرىنىڭ ەلگە تانىلا قويماعان كۇيلەرىن جا­رىققا شىعارسام، بۇكىل حا­لىق­قا تانىتسام دەگەن ارمانىم بو­لاتىن. كەيىن پ.چايكوۆسكي اتىنداعى الماتى مۋزىكالىق كول­­لەدجىندە، ودان سوڭ قۇر­مان­­عازى اتىنداعى قازاق ۇلت­تىق كونسەرۆاتورياسىندا وقىپ جۇر­­گەنىمدە دە، وسى ويدان ءبىر ءسات ارىلعان ەمەسپىن. سوندىق­تان بولسا كەرەك، ستۋدەنت شا­عىم­دا-اق ۇستازىم، پروفەسسور ايت­­جان توقتاعاننىڭ جەتەك­شى­لى­­گىمەن زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن اي­­نالىسا باستادىم. اۋەلى شى­عىس قازاقستان جانە التاي-تار­باعاتاي كۇيشىلەرىنىڭ مۇرا­لا­رىن جيناقتاۋعا كىرىستىم. «ال­تاي-تارباعاتاي كۇيلەرى» دە­گەن تاقىرىپتا ديپلوم قور­عا­دىم. كونسەرۆاتوريا بىتىرگەننەن كەيىن دە ىزدەنىسىمدى جالعاس­تى­رىپ، شەرتپە، توكپە كۇيلەردىڭ تا­­ري­­حىنا ءۇڭىلۋiمدى توقتات­پا­دىم. ءسويتىپ،

2005 جىلى ايت­جان توق­تاعانمەن بىر­لەسىپ، قۇر­­مان­عا­زىنىڭ 75 كۇيىن جا­رىق­قا شى­عاردىق. كۇي اتا­سى­نىڭ شى­عار­مالارى بىزگە دەيىن دە از زەرت­تەلمەگەن. اكا­دە­ميك احمەت جۇ­بانوۆ باستاعان ونەر­تا­نۋ­شىلاردىڭ، كۇي زەرت­تەۋ­شى­لە­رى­نىڭ نازارىنان تىس قالماعان. دە­گەنمەن ءبىز ول كىسىنىڭ تۋىن­دى­لارىن ءتۇپ قازىعىنا سۇيەنە وتى­رىپ، قازىرگى كۇنگى تالاپقا ساي نوتالىق جۇيەسىن ءبىر ىزگە ءتۇ­سى­رىپ، قاي­تا سۇزگىدەن وتكىزدىك. بۇ­رىن­عى كەت­كەن كەمشىلىكتەردى تۇ­زەپ، قو­سىم­شا ءۇش سد ديسكىسىن ەل يگى­لى­گى­نە ۇسىندىق. بۇدان كەيىن «تات­­تىم­بەت جانە ارقا كۇيلەرى» جا­ڭا نۇس­قادا ومىرگە كەلدى. جي­ناق­قا تات­تىمبەتتىڭ وتىزعا تارتا كۇي­لەرى ەندى. سونداي-اق تات­تىم­بەت­ مۇ­راگەرلەرىنىڭ، سول كىسىنىڭ ءىزىن جال­عاس­تىرۋشىلاردىڭ، ياعني تات­­­­تىم­بەت پەن ماعاۋيا قامزينگە دەي­ىن­گى ورتالىقتاعى شەرتپە كۇي شە­بەرلەرىنىڭ الپىستان استام كۇيى قامتىلدى. جالپى، شەرتپە كۇي داستۇرىندە جارىق كورگەن كى­تاپ­تار بۇرىن دا، قازىر دە از.

بۇل تۇر­عىدا 2006 جىلى شىعارعان جي­ناعىمىز «سۇگىر. قاراتاۋ شەرت­­پەسى» دەپ اتالدى. سۇگىردىڭ مۇ­­رالارى وسىعان دەيىن ادەبي-كور­كەم شىعارمالارعا عانا ارقاۋ بو­لىپ كەلگەن. جازۋشىلار تا­را­پى­نان كۇيدىڭ شىعۋ تاريحى اي­تىل­عانىمەن، نوتاعا ءتۇسىرۋ جا­عى­نان كەمشىلىكتەر كەزدەستى. وسى ول­قىلىقتاردىڭ ورنىن تول­تى­رىپ، جاپپاس قالامباەۆ، گەنەرال اس­قاروۆ، تولەگەن مومبەكوۆ، فاي­زوللا ءۇرمىزوۆ، جانعالي جۇز­باەۆ سىندى دومبىراشىلار­دىڭ ورىنداۋىندا سۇگىر كۇيلەرى نو­تاعا ءتۇسىرىلىپ، توپتاستىرىلدى. وسىنداي-وسىنداي جۇمىستاردى ات­قارىپ، مۋزىكالىق مۇرالاردى شى­عارا ءجۇرىپ، ءوزىم دە ۇلكەن تا­جى­ريبە جيناقتادىم دەسەم بو­لا­دى. سونىڭ ارقاسىندا بالا كۇنگى شى­عىس كۇيلەرىن ناسيحاتتاسام دە­گەن ارمانىم بىلتىر جۇزەگە اسىپ، شىعىس ءوڭىرىنىڭ 300 كۇيى قا­زاق مادەنيەتىنىڭ التىن قو­رى­نا قوسىلدى. جالپى، شىعىس كۇي­لەرىن العاش جيناقتاعان — ءۋا­لي بەكەنوۆ. زەرتتەۋشى تاليعا بەك­حوجينا دا وسى سالاعا كوپ ەڭ­بەك ءسىڭىردى. مەنىڭ الدىمدا بۇعان دەيىن تابىلعان، ءوزىم تاپقان كۇي­لەر­دى نوتالاپ، جۇيەلەپ شىعارۋ مىن­دەتى تۇردى. وسى مىندەتتى شا­مام كەلگەنشە اتقارۋعا كۇش سال­دىم. «شىعىستىڭ شىڭىراۋ كۇي­لەرى» جيىرما جىلدىق ەڭبەكتىڭ جە­مىسى. كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرى ايا­سىن­دا دومبىراشىلار بايقاۋىن وت­كىزدىك. وعان شىعىس قازاقستان وب­لىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك سا­پار­باەۆ پەن وبلىستىق مادەنيەت باس­قارماسى مۇرىندىق بولىپ، قول­داۋ تانىتتى. وتكەن جىلى ەل­باسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپ­سىرماسىمەن مادەنيەت ءمي­نيس­ترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتىڭ قا­داعالاۋىمەن شىققان «قا­زاق­تىڭ ءداستۇرلى 1000 كۇيى» ان­تو­لو­گيا­سىنا شىعىس ايماعىنىڭ 130-دان استام كۇي كىرگەنىن ۇلكەن جە­تىستىك دەۋگە بولادى دەپ وي­لاي­مىن.

- زەرتتەگەن كۇيلەردى عانا ايتىپ، اندەرگە توقتالماي كەتتىڭىز عوي…

- 12 جىلداي بولدى، ۇلتتىق كون­سەرۆاتوريانىڭ «حالىق ءانى» كا­فەدراسىندا دومبىرادان ءدارىس بە­رەمىن.

- اعا وقىتۋشىسىز…

- ءيا. كۇي ونەرىن كاسىبي تۇر­دە جۇيەلەپ زەرتتەپ، وقىتۋ 1936 جىل­داردان باستاۋ الادى. ال ءان ونە­رىن كاسىبي تۇردە قولعا العان كون­سەرۆاتوريادان بۇرىن ج.ەلە­بەكوۆ اتىنداعى ەسترادا-تسيرك كوللەدجى. بۇل شاڭىراقتا جۇ­سە­كەڭدەر، عارەكەڭدەر ءدارىس بەرىپ، انشىلىك مەكتەپتىڭ ىرگە­تا­سىن قا­لاپ، نەگىزىن سالىپ كەتتى. كە­يىن­نەن جانىبەك كارمەنوۆ، قاي­رات باي­بوسىنوۆ، الماس ال­ما­­توۆتار باس­تاما بولىپ، كون­­­­­سەر­­ۆاتوريا قا­بىرعاسىنان «حالىق ءانى» كا­فەد­راسى اشىلدى. 2009 جىلى كا­فەد­رامىز 20 جىل­دىق مە­رەي­تويىن اتاپ ءوتتى. وسى توي­عا سىي رە­تىندە قايرات باي­بو­سى­نوۆ، قوش­قاربەك تاسبەرگەنوۆ اعا­لارىمىزبەن بىرىگىپ، «سا­رى­ار­قا اندەرى» دەگەن 250 ان­نەن تۇ­را­تىن جيناق قۇراستىردىق. بەل­گىلى مە­تسە­نات امانگەلدى ەر­مە­گيا­ەۆتىڭ دە­مەۋىمەن حالىق ان­دە­رى مەن حالىق كوم­پو­زي­تور­لا­رى­نىڭ ان­دە­رىن جۇيەلەپ، نوتاعا ءتۇ­سىرۋ ىسىنە ءوز ۇلەسىمدى قوستىم. ونىڭ بەر جاعىندا ءانشى-جىرشى اقان ءاب­دۋالى جەتىسۋدىڭ ءان-جىر مۇ­را­­سىن نوتاعا ءتۇسىرۋ تۋ­را­لى ۇسى­نىس ءبىلدىردى. جامبىل، ءسۇيىن­باي، قابان جىراۋ، ءپىشان، شال­تاباي، قىر­باي، ۇمبەتالى، سا­دىقوجا، بار­ماق، ءاسىمحاننىڭ مۇ­رالارىن توپ­تاپ، 2008 جىلى «جەتىسۋ اقىن­دارىنىڭ جىر-سا­رىن­دارى» دە­گەن كىتاپ شى­عار­دىق. تورتكەن كەنەنقىزىنىڭ اي­تۋى­مەن «الاتاۋ الابىندا» اتتى كە­نەن اندەرىنىڭ، تاعى باسقا دا ونەر يەلەرىنىڭ جيناقتارى جا­رىق كورىپ، بۇگىنگى تاڭدا وقۋ جۇيە­سىندە پايدالانىلىپ ءجۇر.

- ورىنداۋشىلىق جانە زەرتتەۋشىلىك ەڭبەگىڭىز ءبىرىن-ءبىرى تو­لىقتىرا ما، جوق كەيدە كەدەرگىسىن تيگىزە مە؟

- سۇراعىڭىزدىڭ جانى بار. مەنىڭشە، تىڭعىلىقتى ىزدەنۋ­شى­لىك ورىنداۋشىعا ۇلكەن كو­مە­گ­ىن تيگىزەدى. ماسەلەن، مەن قۇر­مان­عازىنى زەرتتەۋ ارقىلى 75 كۇيىن ميىما ءسىڭىرىپ، سانامنان زەردەلەپ وت­كىز­دىم. «كوللەدجدە بەس جىل، كون­سەر­­ۆاتوريادا ءتورت جىل وقىپ ءجۇ­رىپ، قۇرمانعازى مەكتەبىن تولىق تا­نىدىم» دەپ ايتا المايمىن. ال ءوزىم زەرتتەپ، تانىسقاننان كەيىن قۇرمانعازى شى­عارما­شى­لى­عىن تولىق تۇس­ىن­بە­سەم دە، ءبىر تا­بان جاقىندادىم. بۇ­رىنعىدان باس­قاشا تارتاتىن بولدىم. سول زەرت­­تەۋشىلىگىمنىڭ ارقاسىندا قۇر­­مانعازىنىڭ 75 كۇيىن، سۇ­گىر­دىڭ 35 كۇيىن، تاتتىمبەتتىڭ 40 كۇيىن رەپەرتۋارىما قوستىم. رە­پەر­­تۋارىڭ كەڭەيگەن سايىن ورىن­داۋشىلىق دەڭگەيىڭ دە بايىپ، وسە تۇسەتىنى ءسوزسىز. سون­دىق­تان ورىنداۋشىلىق پەن زەرت­­تەۋشىلىكتى جۇيرىك اتتىڭ تىز­گى­نى سياقتى قاتار ۇستاسام دەي­مىن.

- دەگەنمەن شىعىس كۇيلەرىنە بۇيرەگىڭىز بۇرىپ تۇراتىن شىعار…

- جالپى، بۇگىندە «قازاقتىڭ ءار ايماعىندا قالىپتاسقان سەگىز ءتۇر­لى كۇيشىلىك-ورىنداۋشىلىق مەك­تەبى بار» دەپ ايتىپ ءجۇرمىز عوي، وسى اتالعان كۇيشىلىك مەك­تەپ­تەردىڭ بارلىعىن مەڭگەرۋگە تال­پىنىپ ءجۇرمىن. وسى ءداستۇرلى مەك­­تەپتەردىڭ ءبىر جەردەن ءبىر كۇيىن ەستىپ، يا بولماسا تىڭ كۇي كەز­­دەسىپ قالسا، جاتتاپ الۋعا، جا­رىق­قا شىعارۋعا ۇمتىلامىن. جاڭا كۇيدى حالىققا جەتكىزگەنشە اسى­عامىن. قولىما قارا دومبىرا ۇس­تاپ جۇرگەننەن كەيىن ءبىر ءوڭىر­دىڭ عانا ەمەس، قازاقتىڭ ءتورت بۇ­رى­شىنداعى كۇيلەردىڭ بار­لى­عى مەن ءۇشىن اسىل جاۋھارلار. ونى ءارى قاراي بولاشاققا نا­سي­حات­تاۋ-­ مەنىڭ ازاماتتىق، كۇي­شى­لىك پا­رى­زىم، كاسىبي مىندەتىم دەپ بى­لە­مىن. كونسەرۆاتوريادا وقىت­­قان­­دا دا شىعىس-باتىس دەپ بول­­­مەيدى. جەكە-جەكە مەكتەپ بو­لىپ، ار­كىم ءوز الدىنا وتاۋ تىگىپ وتىر­عان جوق. ءار كۇيشى كاسىبي مامان رە­تىندە بارلىق ءوڭىردىڭ كۇيىن ۇيرەنىپ، ءبىلىپ شىعۋى كە­رەك. تۋعان توپىراعىنا تارتىپ جا­تا­تىن­دار جوق ەمەس، ارينە. بىراق كۇي ونەرى قازاقتىڭ قا­نىن­­دا بول­عاننان كەيىن، قۇر­ما­ن­عا­­زى­نىڭ مۇراسى ەش قازاققا جات ەمەس.

- ستۋدەنت كەزىڭىزدەن زەرت­تەۋ­مەن اينالىسىپ، ۋا­قى­تى­ڭىز­­دىڭ باسىم بولىگى قاعازعا شۇق­شيىپ وتى­رىپ ءوتىپ جاتقان سياقتى. سال-سە­رىلىك قۇرىپ، ەركىن جۇر­مە­گەن­دەي كو­رىنەسىز…

- ءحىح عاسىرداعىداي قا­زاق­تىڭ كەڭ-بايتاق دالاسىندا اۋىل-اۋىل­دى اتپەن ارالاپ، سايران سا­­لىپ جۇرگەن جوقپىز. بىراق قا­لا­لىق بولعاننان كەيىن دە سال­-سە­رىلىكتەن قۇر قالىپ كەتتىم دەپ ايتا المايمىن. رەسپۋب­لي­كا­لىق، حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بىر­­نەشە بايقاۋلارعا قاتىستىم. «قا­زاقستان»، «حابار» ارناسىنان ىل­گەرىدە بەرىلگەن باعدارلامالارعا تۇ­گەل اتسالىستىم. ورىنداۋ­شى­لىق ونەردەن تىس قالىپ، كۇيدى تاس­تاپ كەتكەنىم شامالى. دوم­بى­راعا قول سوزباعان ءبىر كۇنىم بول­عان ەمەس. مەملەكەتتىك دەڭ­گەي­دەگى، باسقا دا ءتۇرلى مادەني شا­­رالاردان تىس قالىپ كورگەنىم جوق. شاقىرىلعان جەردەن قا­ل­ماي­مىن. راس، زەرتتەۋ جۇمىس­تا­رى­نا كوپ ۋاقىتىم كەتتى. ال­دا­عى ۋا­قىتتا ورىنداۋشىلىق قى­­­رىم­دى دامىتا تۇسپەكپىن.

- دەككو جانرى قىزىق­تىر­ماي ما؟

- كونسەرۆاتوريا بىتىرگەن جىلى «ازيا داۋىسى» حالىق­ارا­لىق ءان فەستيۆالى دەرەك­تسيا­سى­نىڭ ديرەكتورى مۇرات ەرع­ا­ل­ي­ەۆ مەنى تىڭداپ كورىپ، «ءبىر جىل ىشىندە قازاقستانعا، ءۇش-ءتورت جىلدا دۇنيەجۇزىنە تا­نى­تا­مىز» دەپ دەككو جانردا جۇ­مىس ىستەۋگە ۇسىنىس جاساعان. اقى­رى ءارى ويلانىپ، بەرى وي­لا­نىپ، باس تارتتىم. كەلىسسەم، كۇي­شىلىكتەن دە، زەرتتەۋشىلىكتەن دە ايىرىلىپ قالاتىن ەدىم. ون­ىڭ ۇستىنە، ول كەزدە ءالى تو­لىق­­­قاندى كۇيشى ەمەسپىن. قو­لىما جاڭادان ديپلوم الىپ، وقۋ جۇيەسىنەن ەندى عانا شىققان ادام­مىن. ال كۇيشىلىك جىلداپ كە­لەتىن تاجىريبە. ءوزىمدى ءبىر شەڭ­­بەردىڭ ىشىندە ۇستاعاندى دۇ­­رىس كورمەدىم. قازىر ءداستۇرلى ب­ا­عىتتا قالعانىما ەش وكىن­بەي­مىن.

- كۇيدى سولاقاي تارتاسىز. وڭ قولىڭىز مۇلدە يكەمگە كەلمەي مە؟

- مەن نەگىزى تابيعاتىمدا وڭ­قاي اداممىن. قالام ۇستا­عان­دا وڭ قولىممەن جازامىن. بىراق كەي جاعدايدا وڭ قولىم­نان بۇرىن سول قولىم جىلدام ىسكە قوسىلىپ كەتەدى. راديو-جۋر­­ناليست جاۋلىباي يمان-الي­ەۆ اعامىز «كوكەم-اۋ، سەن دوم­­­بىرانى سول قولىڭمەن تارت­ق­ا­­نىڭمەن، وڭقايسىڭ عوي. بايا­عى­دا سۇحبات العانىمدا نۇرعيسا اعاڭ­­نىڭ دا وڭقاي ەكەنىن باي­قاپ ەدىم» دەپ تاڭعالعان.

بالا كەزدە اكەم دومبىرا ۇي­رەتكەندە دە، اۋەلى وڭ ۇستاتقان كو­رىنەدى. سوندا اعام قايرات پەن ءىنىم ماراتقا قاراعاندا ەستۋ قا­بى­لەتىم اناعۇرلىم مىق­تى بولسا دا، ەشتەڭە يگەرىپ كەتە ال­ماپ­پىن. سودان اكەم «نەگە بۇ­لاي؟» دەپ وي­لانا كەلە، دوم­بى­را­نى سولاقاي بە­رىپ، ءبىر-ەكى قاع­ىس جا­ساتقاندا بىر­دەن تارتىپ كە­تىپ­پىن. قازىر وڭ قو­­لىم­مان اقى­رىن­داپ ويناي الامىن. بىراق كا­سىبي تۇردە بە­يى­مىم ءبارىبىر سول جا­عىمدا. قا­زان­عاپ كۇيدى وڭقاي دا، سولاقاي دا تارت­قان ەكەن. ون­داي كۇيشىلەر تا­ريحتا از كەز­دە­سە­دى. ال سولاقاي كۇي­شىلەر بارىمىزگە بەل­گىلى-سۇگىر، ۇلىق­­پان مۇ­حي­توۆ، نۇر­عيسا تى­لەن­ديەۆ، سونداي-اق مە­نىڭ وك­شەم­­دى باسىپ كەلە جات­قان مۇ­را­گەر ساۋرانباەۆ بار.

- باشپايمەن تارتقان دا كۇيشىلەر بار دەيدى…

- بۇل استارلى دۇنيە.

قىز بەن جىگىتتىڭ كۇي ايتىسىندا «جى­گىت باشپايىمەن تارتىپ، قىزدى جەڭىپتى» دەپ ايتىلادى. بۇل قا­زاق­تىڭ سالت-ساناسىنا، ادەت-عۇر­پى­نا بايلانىستى ەر ادامنىڭ ال­دىندا قىز بالانىڭ جول بەر­گەن­دىگىن مەڭزەۋ ءۇشىن ايتىلعان سي­ياق­تى.

مەن بۇل جونىندە ءبىراز وي­لانىپ، سۇراستىرىپ كوردىم. دوم­­بىرانى باشپايمەن تارتۋ، قي­­سىنعا كەلە قويمايدى.

- جالپى، كۇيدى نوتامەن تارتقان دۇرىس پا، جوق ەستۋ قابىلەتىنە سۇيەنگەن ءجون بە؟

- كۇيدى نوتاعا ءتۇسىرۋ — حاتقا ءتۇ­سىرۋ. «قالامساپپەن جازىلعان دۇنيەنى بالتامەن شاۋىپ كەتىرە ال­مايسىڭ» دەگەن ناقىل ءسوز بار عوي. بىراق نوتا، بىلايشا ايت­قان­دا، كۇيدىڭ قاڭقاسىن عانا بە­رە­دى. ال ارعى جاعىنداعى جانرى، نە­گىزگى ايتار ويىن قۇلاقپەن تىڭ­­داساڭ، قاتەلەسپەيتىنىڭ انىق. تىڭ­داپ وتىرىپ، قاعىسىنان جا­ڭى­لۋىڭ دا مۇمكىن. قاعىستان قا­تە­لىك كەتسە، كۇيدەن ماعىنا كە­تە­دى. كۇيدىڭ اۋەن مەن اۋەزى بۇ­­زىل­ماۋ ءۇشىن ەكەۋىن قا­بات­تاس­تى­­را جۇرگىزگەن دۇرىس. كاسىبي مۋزىكالىق مەكتەپ­تەر­­دە دومبىرانى ءبىرىنشى ساباق­تان باستاپ وقىسا دا، كەيدە بالا­لار­­دان وسكەندە كۇيشى شىقپاي جا­­تادى. ونىڭ سەبەبى ولاردىڭ نو­تاعا سۇيەنىپ كەتكەندىگىندە. ال قا­­زاقتىڭ كۇيشىلىك قابىلەتى — قۇلاقپەن قابىلداپ، سانا ارقىلى زەردەگە ءتۇيىپ، ارى قاراي دامىتا الۋىندا. اتادان بالاعا جالعاسىپ كەلە جاتقان وسى ءداستۇردى ءۇزىپ الماۋىمىز كەرەك.

- جاساپ جۇرگەن ەڭبەكتەرىڭىزگە قاراپ، ءسىزدى بۇرىن ۇلكەن كىسى دەپ ويلاۋشى ەدىم. قانشاداسىز؟

- وتىز التىدامىن. ارينە، اتىڭ­نىڭ شىعۋ-شىقپاۋى ەڭبەك­كە بايلانىستى عوي. ادام الپىس جاس­قا كەلسە دە ەشتەڭە ىستەمەۋى مۇم­كىن. وتىز التى جاس تا از ەمەس قوي. ىزدەنگەن ادامعا ءبىراز جۇ­مىس­­تى بىتىرەتىن ۋاقىت. شوقان ءۋا­ليحانوۆ وتىزعا كەلمەي قان­شا­ما ەڭبەك قالدىرىپ كەتتى. ونىڭ قاسىندا بىزدىكى تەڭىزگە تام­عان تامشىداي دۇنيە. شا­ما­مىز كەلگەنشە اتقارىپ كەلەمىز. بولاشاقتا دا جوسپارلارىم كوپ. «قازاقتىڭ دومبىرا ونەرى» دە­گەن ۇلكەن جيناق قۇراستىرۋ ويىم­دا ءجۇر. ويتكەنى بىزدە قا­زاق­تىڭ كۇي ونەرىن تانىتاتىن ۇل­كەن ەنتسيكلوپەديالىق جيناق جوق. قۇرمانعازىنىڭ، تاتتىم­بەت­تىڭ مۇرالارى بولەك-بولەك شى­عارىلعان. كۇيلەردى مەكتەپ-مەك­تەپ، سالا-سالاسىنا، ورىن­داۋ­شىلارىنا قاراي جىكتەپ ءبو­لىپ، كۇيدىڭ قالاي شىققانىن، ورىن­داۋشىلارى كىمدەر بول­عا­نىن، ولاردى سۋرەتتەرىمەن بەرە وتى­رىپ، شەگەلەپ تانىستاراتىن ءبىر ەڭبەك كەرەك. وسىنى قولعا ال­سام دەيمىن.

- ءىنىڭىز تالعات ابۋعازى — ءداستۇرلى ءانشى. سىزدەرگە ونەر كىمنەن دارىعان؟

- اكەمىز قازەن ابۋعازى — شى­عىس وڭىرىنە بەلگىلى كۇيشى. ءوز جانىنان ءبىرتالاي كۇي شى­عار­عان. وتباسىمىزدا جەتى ۇل، ءبىر قىز. جالعىز قارىنداسىم بار. مەن ءۇيدىڭ ورتانشىسىمىن، تال­عات كەنجەسى. اكەم كۇي تار­تۋ­مەن قاتار، كەزىندە «اڭشىنىڭ ءانىن»، بالۋان شولاقتىڭ «عا­لي­يا­­سىن» شىرقاتىپ سالعان ەكەن. الماتىعا دا شاقىرىپ، اۋىل­دان وسىندا الدىرماق بو­لى­پ­تى. بىراق تۇرمىس جاع­دايى­نا بايلانىستى تۋعان جەر­دەن ۇزاي الماعان. كەيىن داۋ­سىنا زاقىم كەلىپ، كۇيشىلىك قى­رىن كوبىرەك دامىتقان. اكە­مىز­دىڭ كۇيشىلىگى ماعان قونىپ، ان­شىلىگى تالعاتقا دارىعان بو­لۋى كەرەك. قالعان باۋىرلارىم دا ونەردەن قۇر الاقان ەمەس. كا­سىبي تۇردە شۇعىلدانباسا دا ءبارى دومبىرا تارتادى.

- ءوز اكەڭىزدىڭ كۇيلەرىن قانشالىقتى ناسيحاتتاپ ءجۇر­سىز؟

- «شىعىستىڭ شىڭىراۋ كۇي­لەرى» جيناعىنا ون كۇيىن قوس­تىم. قىرىققا جۋىق كۇيى بار. بولاشاقتا جەكە كىتاپ، جي­ناق ەتىپ شىعارا جاتارمىز.

- دومبىراڭىز ادەمى ەكەن. جاساعان شەبەردى بىلسەك بولا ما؟

- دومبىراشىنى تابيعي تا­لان­تىمەن بىرگە مىقتى اسپاپ تا­نىتادى. بەس-التى جىلداي بو­لىپ قالدى، ايتمۇحامبەت تە­جە­كەنوۆ دەگەن شەبەرمەن جۇمىس جا­ساۋ ۇستىندەمىن. شەبەر مەن دوم­بىراشى تىعىز بايلانىستا بول­عان جاعدايدا عانا مىقتى اس­پاپ جاسالادى. ءستراديۆاريدىڭ سكريپ­كاسىن سىزىلعان ءۇنى ءۇشىن دۇ­نيەجۇزى ميلليون دوللارعا با­عالايدى. دومبىرانىڭ داۋى­سى ودان ءبىر مىسقال كەم تۇس­پەيدى. تەك قوڭىر ءۇندى اسپاپتى جا­ساپ، بيىك دەڭگەيگە كوتەرۋ قا­جەت. قازىر قولىمدا ايتمۇحامبەت اعا­نىڭ ەكى دومبىراسى بار. دوم­بىرا قولعا العاننان كەيىن بىر­دەن سويلەپ، شەشىلىپ كەتەدى دەپ ايتا المايمىن. كەمى ءبىر-ەكى جىلدان سوڭ اشىلىپ، جاقسى دى­بىس بەرە باستايدى. بولا­شاق­تا بۇدان دا مىقتى دوم­بى­رام بولاتىنىنا سەنىمدىمىن.


اڭگىمەلەسكەن
قانشايىم بايداۋلەت، «ايقىن».

پىكىرلەر
رەداكتسيا تاڭداۋى
Серіктестер/Партнеры
Студия IMA - создание сайтов Доставка цветов Астана - Lova Buket