2,1 ميلليون قازاق. وسى قانشا ەتنيكالىق قازاق ءالى دە وتانىمىزدان تىس جەردە — قىتايدا، وزبەكستاندا، قىرعىزستاندا، تۇرىكمەنستاندا، يراندا جانە موڭعوليادا ءومىر سۇرەدى.
مەن مۇنى بىلەمىن. ويتكەنى مەن دە سولاردىڭ ءبىرى بولدىم. موڭعوليادا تۋدىم. اتامەكەنگە ورالدىم. حالقىمىزدى ەلگە قايتارۋ — قايىرىمدىلىق ەمەس. بۇل — قازاقستان جاساي الاتىن ەڭ اقىلدى ءارى اۋقىمدى ينۆەستيتسيا. سانداردىڭ ءوزى مۇنى دالەلدەيدى.
10 پايىزعا ۇلكەن قازاقستان. ءبىز بۇگىندە 20 ميلليونبىز. 2,1 ميلليون قانداسىمىزدى قوسساق، 22,1 ميلليون بولامىز. ەتنيكالىق قازاقتاردىڭ ۇلەسى شامامەن 70 پايىزدان 74 پايىزعا دەيىن وسەدى.
جاس ۇلت ودان دا جاس بولادى. ورالمانداردىڭ 61 پايىزى — ەڭبەككە قابىلەتتى جاستاعى ادامدار. بۇل — 1,27 ميلليون جۇمىسشى. تاعى 31 پايىزى — بالالار. 650 مىڭ بالا قازاق مەكتەبىندە ءوسىپ، قازاق تىلىندە سويلەيدى.
ولار ءوزىن-ءوزى وتەيدى — ەكى جىلدىڭ ىشىندە. ورتاشا جالاقىمەن جۇمىس ىستەيتىن شامامەن 890 مىڭ ادام جىل سايىن بيۋدجەتكە تابىس سالىعى، الەۋمەتتىك اۋدارىمدار مەن ققس تۇرىندە شامامەن 3 ميلليارد دوللار اكەلەدى. بىرجولعى قونىستاندىرۋ شىعىنى 18–24 ايدا وتەلەدى. ودان كەيىن ونداعان جىل بويى تازا پايدا.
50 جىلدا ولار ءتورت ەسە وسەدى. ورالمان وتباسىلارى 2–3 بالا ەمەس — كەمىندە 4–5 بالالى. ەكى ۇرپاق بويى وسىنى ەسەپتەسەك: بۇگىنگى 2,1 ميلليون قانداس 2070-جىلدارى شامامەن 8–10 ميلليون ادامعا اينالادى — ەل حالقىنىڭ تورتتەن بىرىنە جاقىن، ءارى ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى تۋمىسىنان قازاق ءتىلدى.
بۇل كوشى-قون تولقىنى ەمەس. بۇل — قازاق ۇلتىنىڭ دەموگرافيالىق بولاشاعىنىڭ ءوزى.
ولار جۇمىس ورنىن الادى ەمەس — جاسايدى. ءوز اعام 2006 جىلى كەلدى. بۇگىندە ونىڭ ءىسى 40–50 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. بۇل ەرەكشەلىك ەمەس — مەن جەكە بىلەتىن ورالمانداردىڭ 80 پايىزى جۇمىسشى ەمەس، جۇمىس بەرۋشى.
ولار تەك سىڭبەيدى — ولار جەتەكشىلىك ەتەدى. قۇرىلتايدىڭ وزىندە ءتورت مۇشە — موڭعوليادان كەلگەن ءبىرىنشى بۋىن قازاقتار. ەشتەڭەسىز كەلگەن، ورىسشا ءبىر اۋىز ءسوز بىلمەگەن ادامدار ەندى ەلدىڭ زاڭىن جازىپ وتىر.
ەندى ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ۇرپاقتى ەلەستەتىڭىز. ءبىرىنشى بۋىن قولىمەن كاسىپ اشىپ، قايسارلىعىمەن پارلامەنتكە كىردى. ولاردىڭ بالالارى قازاق مەكتەبىندە ءوسىپ، ۋنيۆەرسيتەتتەرىمىزگە ءتۇسىپ، قازاقشا، ورىسشا جانە اعىلشىنشا سويلەيدى. نەمەرەلەرى — ءبىزدىڭ ينجەنەرلەر، عالىمدار، مينيسترلەر مەن كاسىپكەرلەر بولادى.
ولار — قازاقستاننىڭ الەمگە ءتىرى كوپىرلەرى. ءاربىر ورالمان ەكىنشى تىلمەن كەلەدى — سول تىلمەن بىرگە بايلانىس اكەلەدى:
• قىتايدان — ماندارين ءتىلىن بىلەتىن، قىتاي ىسكەرلىك مادەنيەتىن تۇسىنەتىن ادامدار. ەڭ ءىرى ساۋدا سەرىكتەسىمىز بەن ء«بىر بەلدەۋ، ءبىر جول» ءۇشىن باعا جەتپەس بايلىق
• وزبەكستاننان — ورتالىق ازيانىڭ ەڭ كوپ حالقى بار ەلمەن بايلانىستىراتىن وزبەك تىلدىلەر
• تۇرىكمەنستان مەن يراننان — كاسپيدىڭ ارعى بەتىن اشاتىن تۇرىكمەن جانە پارسى تىلدىلەر
• موڭعوليادان — شىعىستاعى كورشىمىزبەن بايلانىستى تەرەڭدەتەتىن موڭعول تىلدىلەر.
ەشبىر ەلشىلىك تەگىن بەرىلەتىن نارسەنى ساتىپ الا المايدى: تۋىستىق جەلىلەر، انا تىلىندەگى ەركىندىك جانە شەكارانىڭ ەكى جاعىنداعى سەنىم.
ءاربىر قانداس — ءبىر ادامنان تۇراتىن ساۋدا ميسسياسى.
ولار ورىسشا سويلەمەيدى — جانە بۇل ەلىمىز ءۇشىن ۇلكەن سىي. موڭعوليا مەن قىتايدان كەلگەن قانداستار تازا قازاق تىلىندە وسەدى. ەلگە ورالعان ءار وتباسى مەكتەپتەرىمىزگە، بازارلارىمىزعا، كوشەلەرىمىزگە انا ءتىلىن اكەلەدى. ەشبىر ءتىل باعدارلاماسى ولاردىڭ تابيعي ىستەيتىنىن ىستەي المايدى.
ولار مادەنيەتىمىزدى الىپ كەلەدى. موڭعوليا قازاقتارى ءداستۇرىمىزدى ساقتاپ قالدى — بۇركىتشىلەردى، ايتىستى، اۋىزشا مۇرانى.
ولار تەك قازاقستانعا ورالمايدى — ولار قازاقستاندى ءوز بولمىسىنا قايتارادى.
سىرتتا ءالى 2,1 ميلليون ءوز ادامىمىز بار. 10 پايىزعا كوپ حالىق. جىلىنا مينيمۋم 3-5 ميلليارد دوللار. قىسقا ۋاقىتتا قوسىمشا 10 ميلليونعا دەيىن دەموگرافيالىق ارتىقشىلىق. كۇشتىرەك ءتىل، كۇشتىرەك مادەنيەت، كۇشتىرەك ۇلت.
ولاردى ەلگە قايتاراتىن ۋاقىت جەتتى.
