اباي كۇنىنە وراي قازتالوۆ اۋدانىندا «مەن وقىعان 30 كىتاپ» IV اۋداندىق بايقاۋى ءوتىپ، كىتاپپەن دوستاسقان جاس ورەندەردىڭ ءبىلىم مەن بىلىك، وي مەن زەردە سايىسىنا اينالدى.
«مەن وقىعان 30 كىتاپ» بايقاۋى كازتالوۆ اۋدانىندا ءتورتىنشى جىل قاتارىنان ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. بيىلعى ءبىلىم دوداسىنا اۋدان مەكتەپتەرىنەن 200-گە جۋىق وقۋشى قاتىسىپ، وزدەرى وقىعان شىعارمالار ارقىلى ادەبي تالعامىن، تانىم كوكجيەگىن، وي ۇشقىرلىعىن ورتاعا سالدى.
بايقاۋدىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى سەرىك قايىرليەۆ قاتىسىپ، جاس كىتاپسۇيەرلەرگە ساتتىلىك تىلەدى. ول كىتاپ وقۋدىڭ جەكە تۇلعانىڭ قالىپتاسۋىنداعى ايرىقشا رولىنە توقتالىپ، ءبىلىم مەن ىزدەنىستى سەرىك ەتكەن جاستىڭ ەل بولاشاعىنداعى ورنى ەرەكشە ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
بيىلعى بايقاۋدىڭ ءادىل باعاسىن بەرۋ ءۇشىن ەل ادەبيەتى مەن مادەنيەتىنە ەڭبەگى سىڭگەن ازاماتتاردان قۇرالعان قازىلار القاسى جۇمىس ىستەدى. قازىلار القاسىنىڭ ءتورايىمى – اقىن، ۇستاز، قازاقستان جازۋشىلار وداعى باتىس قازاقستان وبلىسى بويىنشا فيليالىنىڭ ديرەكتورى، «كازتالوۆ اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى»، حالىقارالىق «الاش» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى، «پاراسات» وردەنى مەن «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىنىڭ يەگەرى، قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى، «قر مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى»، ى.التىنسارين توسبەلگىسىنىڭ يەگەرى داريعا مۇشتانوۆا بولسا، قازىلار القاسىنىڭ مۇشەلەرى قاتارىندا «قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى كىتاپحاناشىسى» توسبەلگىسىنىڭ يەگەرى لاۋرا بەردىعاليەۆا جانە اقىن، جۋرناليست، قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى قىدىرعالي ابدراحمانوۆ بولدى.
اۋدان ورتالىعىنداعى ا.ورازباەۆا اتىنداعى جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەبىنىڭ بازاسىندا بايقاۋدىڭ اشىلۋ سالتاناتى مەن تەستىلەۋ كەزەڭى وتسە، اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندە ماراپاتتاۋ ءراسىمى ءوتتى. ماراپاتتاۋ راسىمىنە اۋدان اكىمى اسلانبەك سارقۇلوۆ قاتىسىپ، جاس ورەندەرگە ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
— ۇلى اباي: «پايدا ويلاما، ار ويلا،
تالاپ قىل ارتىق بىلۋگە.
ارتىق ءبىلىم كىتاپتا،
ەرىنبەي وقىپ كورۋگە»، – دەيدى. وسى ءتورت جولدىڭ وزىندە ادام بالاسىنىڭ ومىرلىك باعىتى جاتىر. اباي بىزگە بايلىقتان بۇرىن – اردى، اتاقتان بۇرىن – ءبىلىمدى، ال بىلىمنەن بۇرىن – تالاپتى بيىك قويۋدى امانات ەتتى. ال ءبىلىمنىڭ سارقىلماس بۇلاعىنىڭ ءبىرى – كىتاپ. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ تا ۇلتتىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋدا ءبىلىمدى، ويلى، زەردەلى ۇرپاق تاربيەلەۋدىڭ ماڭىزىن ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. كىتاپ وقيتىن، بىلىمگە ۇمتىلاتىن ۇرپاق ەلدىڭ ينتەللەكتۋالدىق كاپيتالى. بۇگىنگى بايقاۋعا اۋدان مەكتەپتەرىنەن 200-گە جۋىق وقۋشىنىڭ قاتىسۋى – وسى باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ ناتيجەلى ەكەنىن كورسەتەدى. بۇل ءبىزدىڭ اۋدانىمىزدا كىتاپقا قۇشتار، ىزدەنىسكە بەيىم جاس بۋىننىڭ قالىپتاسىپ كەلە جاتقانىنىڭ جارقىن كورىنىسى، — دەدى اۋدان اكىمى.
بايقاۋ قورىتىندىسى بويىنشا 5-7 سىنىپ وقۋشىلارى اراسىنداعى باسەكەدە جاڭاتاڭ اۋىلىنىڭ وقۋشىسى جانگۇل تىلەكقابىل توپ جارىپ، ءى ورىنعا يە بولدى. جەڭىمپازعا 100 مىڭ تەڭگە كولەمىندە سىياقى تابىستالدى. ءبىر قىزىعى، بۇل ساناتتا جانگۇلدىڭ ءىنىسى سۇلتان تىلەكقابىل دا جۇلدەدەن كورىندى. ول ءىى ورىنعا لايىق دەپ تانىلىپ، 70 مىڭ تەڭگە يەلەندى. ال كازتالوۆتىق مادينا اققالي ءىىى ورىندى قانجىعاسىنا بايلاپ، 50 مىڭ تەڭگەلىك سىياقىعا يە بولدى.
سونىمەن قاتار ءتورالى ەركەبۇلانۇلى، الينا جاسقايرات، جانايىم كەنجەعالي، جانەل كەنجەعالي، مارعۇلان وتەگەنوۆ، زەرە ماكسيموۆا، نۇرزادا التاەۆا، ايجۇلدىز ەسەت، اسىلنۇر باقتىعالي، اينار ماليكوۆا 20 مىڭ تەڭگەلىك ىنتالاندىرۋ سىيلىعىمەن ماراپاتتالدى.
8-11 سىنىپ وقۋشىلارى اراسىنداعى دودا دا تارتىستى ءوتتى. بۇل ساناتتا ا.حۇسايىنوۆ اتىنداعى جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەبىنىڭ 8-سىنىپ وقۋشىسى سەزىم سالاۋاتقىزى ۇزدىك اتانىپ، ءى ورىنعا يە بولدى. جاس جەڭىمپازعا 100 مىڭ تەڭگە سىياقى تابىستالىپ قانا قويماي، وبلىستىق جانە رەسپۋبليكالىق كەزەڭدەرگە تىكەلەي جولداما بەرىلدى. ءىى ورىن قاراوزەن مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ 10-سىنىپ وقۋشىسى جانسايا حايرۋللاعا بۇيىرسا، ءىىى ورىندى كازتالوۆ مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ 9-سىنىپ وقۋشىسى نۇريلا تىنىبەكوۆا يەلەندى. جۇلدەگەرلەر تيىسىنشە 70 مىڭ جانە 50 مىڭ تەڭگەلىك سىياقىلارمەن ماراپاتتالدى.
بۇل ساناتتا اقەركە باقتىگەرەي، ايانا ەرمۇحان، مادينا باحىتجان، ديلناز عالىم، ايىمجان قابوشەۆا، ايىمجان باقتىگەرەەۆا، ديانا ەرمەكوۆا، ايانا امانتاەۆا، ايناز باقىتوۆا، جانەركە داۋىلباي ىنتالاندىرۋ سىيلىعىنا يە بولدى. ال بايقاۋعا قاتىسقان وزگە دە وقۋشىلاردىڭ ەڭبەگى ەسكەرۋسىز قالماي، ولارعا ەستەلىك سىيلىقتار تابىستالدى.
كەشە عانا كىتاپتىڭ كەيىپكەرلەرىمەن بىرگە قۋانىپ، بىرگە مۇڭايعان بالا بۇگىن سول شىعارمانىڭ ءمانىن وزگەلەرگە ايتىپ، ءوز ويىن ەركىن جەتكىزۋدى ۇيرەنەدى. دەمەك، كىتاپ وقۋ – جاي عانا ادەت ەمەس، ويلاۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىراتىن، ءسوز قادىرىن ۇعىندىراتىن، ادامدى ادام ەتەتىن ۇلكەن مەكتەپ.
— ءتورت جىلدان بەرى جالعاسىپ، داستۇرگە اينالىپ كەلە جاتىرعان «مەن وقىعان 30 كىتاپ» جوباسى كازتالوۆ اۋدانىندا اباي كۇنىنە سايكەس كەلۋى بۇل سيمۆوليكالىق ۇلكەن ءبىر ۇيلەسىم دەپ ەسەپتەيمىن. بۇل ابايدىڭ كۇنىنە ارنايى جاسالعان، ىسپەن جاسالعان قىزمەت دەپ ەسەپتەيمىن. وسى كۇنى 200-گە جۋىق بالا بايقاۋىعا قاتىسىپ، وزدەرىنىڭ قانشالىقتى كىتاپتى وقىپ، مەڭگەرىپ، يگەرىپ، قىزىعىپ، ءسىڭىرىپ وقىعاندارىن ءبىر ءتۇيىن ءتۇيىپ شىققاندارىن كورسەتتى. سول بالالاردىڭ كىتاپقا دەگەن قىزىعۋشىلىعىنا، قۇمارلىعىنا ريزا بولدىق. ابايدىڭ دا كوكسەگەنى وسى ەدى. ابايدا كىتاپقۇمار بولدى. بالا كەزىنەن سولاي وسكەن ادام ەدى. ول تۋرالى دا اڭگىمەلەر بولدى. مەنىڭشە بۇگىن وتە ورايى كەلگەن جەمىستى شىرايلى كۇن بولدى. بۇل «مەن وقىعان 30 كىتاپ» جوباسى ۇلكەن قوزعالىسقا اينالۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. اۋدان اۋداندار، اۋىل اۋىلدار، مەكتەپ مەكتەپتەر، اۋلەت اۋلەتتەر قولداپ جاپپاي حالىقتىق قولداۋعا يە بولسا، وندا ءبىزدىڭ قوعامىمىزدىڭ شىرايى كىرە تۇسەدى. انانداي مىنانداي وقىلىقتاردىڭ ورىنىن جابامىز دەپ ەسەپتەيمىن.وسى قوزعالىس قاسىم-جومارت كەمەلۇلى تەكتەن تەك ايتىپ وتىرعان جوق، كىتاپ وقۋعا تەكتەن تەك ۇندەپ وتىرعان جوق، وسى جەردەگى ولقىلىقتى ءبىزدىڭ قوعامىمىزدىڭ كەلەڭسىز كورىنىستەردىڭ كىتاپتان الىستاپ كەتكەندىگىمىزدىڭ كەسىرىنەن بولىپ جاتقانىن مەڭزەپ، وسىنى قولعا الىپ وتىر. سوندىقتان ونى قولداۋ، جالعاستىرۋ وعان قىزمەت جاساۋ ءبارىمىزدىڭ مىندەتىمىز. سول ءۇشىن دە تاڭمەن وسى كازتالوۆقا كەلگەننەن، جاڭا ەلگە كەتىپ بارا جاتىرمىن. سونداي ريزامىن كوڭىلىمدە شۋاق. ويتكەنى، مەن شۋاقتى بالالاردىڭ جانىنداعى نۇردى كوردىم، ساۋلەنى كوردىم. سول ءۇشىن كوپ-كوپ راحمەت!، — دەدى داريعا عازەزقىزى.
— بۇگىنگى ۇيىمداستىرىلعان 30 كىتاپ بايقاۋى ماعان وتە قاتتى ۇنادى. ۇيىمداسمىرۋشىلارعا كوپ-كوپ راقمەت ايتامىن. وسى جوباعا قاتىسۋ جولىندا ماعان كومەكتەسكەن، ماعان ۇلكەن سەنىممەن قاراعان، ۇلكەن ءۇمىت ارتقان ءوزىمنىڭ ۇستازدارىما، اتا-اناما جانە كىتاپحاناشى اپايلارىما كوپ-كوپ راقمەت ايتامىن. ولاردىڭ ءۇمىتىن اقتادىم دەيمىن. ەندى وبلىسقا وتكەن تاعى دا 7-سىنىپتىڭ قىزىنا ساتتىلىك تىلەيمىن. بۇل جارىس ماعان وتە قاتتى ۇنادى، — سەزىم سالاۋاتقىزى.
— ءبىز اعايىندىمىز، ءبىز بۇل جارىسقا بىرگە دايىندالدىق. بۇل جارىستىڭ سۇراقتارى ياعني كىتاپتارى وڭاي بولدى. وسىنداي جارىستار كوپتەپ وتكىزىلە بەرسە دەيمىن. جانە وسى كىتاپ ارقىلى ءبارىمىز وي ءورىسىمىزدى دامىتامىز دەگىم كەلەدى جانە راقمەت كوپ-كوپ!، — دەدى جانگۇل تىلەكقابىل.
«مەن وقىعان 30 كىتاپ» بايقاۋىنىڭ ءتورتىنشى مارتە ءوتۋى – اۋدان جاستارىنىڭ كىتاپقا دەگەن قىزىعۋشىلىعىنىڭ جىل وتكەن سايىن ارتىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. بۇگىنگى كىتاپسۇيەر بالا ەرتەڭگى ىزدەنىمپاز مامان، زەردەلى زيالى، ەل ىسىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىن ازامات.
اسىلبەك ناسىپقاليۇلى
