Abai künıne orai Qaztalov audanynda «Men oqyǧan 30 kıtap» IV audandyq baiqauy ötıp, kıtappen dostasqan jas örenderdıŋ bılım men bılık, oi men zerde saiysyna ainaldy.
«Men oqyǧan 30 kıtap» baiqauy Kaztalov audanynda törtınşı jyl qatarynan ūiymdastyrylyp otyr. Biylǧy bılım dodasyna audan mektepterınen 200-ge juyq oquşy qatysyp, özderı oqyǧan şyǧarmalar arqyly ädebi talǧamyn, tanym kökjiegın, oi ūşqyrlyǧyn ortaǧa saldy.
Baiqaudyŋ aşylu saltanatyna audan äkımınıŋ orynbasary Serık Qaiyrliev qatysyp, jas kıtapsüierlerge sättılık tıledı. Ol kıtap oqudyŋ jeke tūlǧanyŋ qalyptasuyndaǧy airyqşa rölıne toqtalyp, bılım men ızdenıstı serık etken jastyŋ el bolaşaǧyndaǧy orny erekşe ekenın atap öttı.
Biylǧy baiqaudyŋ ädıl baǧasyn beru üşın el ädebietı men mädenietıne eŋbegı sıŋgen azamattardan qūralǧan qazylar alqasy jūmys ıstedı. Qazylar alqasynyŋ töraiymy – aqyn, ūstaz, Qazaqstan Jazuşylar odaǧy Batys Qazaqstan oblysy boiynşa filialynyŋ direktory, «Kaztalov audanynyŋ Qūrmettı azamaty», Halyqaralyq «Alaş» syilyǧynyŋ laureaty, «Parasat» ordenı men «Eren eŋbegı üşın» medalınıŋ iegerı, Qazaqstan Respublikasy bılım beru ısınıŋ qūrmettı qyzmetkerı, «QR mädeniet salasynyŋ üzdıgı», Y.Altynsarin tösbelgısınıŋ iegerı Dariǧa Mūştanova bolsa, qazylar alqasynyŋ müşelerı qatarynda «Qazaqstannyŋ Qūrmettı kıtaphanaşysy» tösbelgısınıŋ iegerı Laura Berdıǧalieva jäne aqyn, jurnalist, Qazaqstan Jurnalister odaǧynyŋ müşesı Qydyrǧali Abdrahmanov boldy.
Audan ortalyǧyndaǧy A.Orazbaeva atyndaǧy jalpy orta bılım beretın mektebınıŋ bazasynda baiqaudyŋ aşylu saltanaty men testıleu kezeŋı ötse, audandyq mädeniet üiınde marapattau räsımı öttı. Marapattau räsımıne audan äkımı Aslanbek Sarqūlov qatysyp, jas örenderge rizaşylyǧyn bıldırdı.
— Ūly Abai: «Paida oilama, ar oila,
Talap qyl artyq bıluge.
Artyq bılım kıtapta,
Erınbei oqyp köruge», – deidı. Osy tört joldyŋ özınde adam balasynyŋ ömırlık baǧyty jatyr. Abai bızge bailyqtan būryn – ardy, ataqtan būryn – bılımdı, al bılımnen būryn – talapty biık qoiudy amanat ettı. Al bılımnıŋ sarqylmas būlaǧynyŋ bırı – kıtap. Memleket basşysy Qasym-Jomart Kemelūly Toqaev ta ūlttyŋ bäsekege qabılettılıgın arttyruda bılımdı, oily, zerdelı ūrpaq tärbieleudıŋ maŋyzyn ünemı aityp keledı. Kıtap oqityn, bılımge ūmtylatyn ūrpaq eldıŋ intellektualdyq kapitaly. Bügıngı baiqauǧa audan mektepterınen 200-ge juyq oquşynyŋ qatysuy – osy baǧyttaǧy jūmystardyŋ nätijelı ekenın körsetedı. Būl bızdıŋ audanymyzda kıtapqa qūştar, ızdenıske beiım jas buynnyŋ qalyptasyp kele jatqanynyŋ jarqyn körınısı, — dedı audan äkımı.
Baiqau qorytyndysy boiynşa 5-7 synyp oquşylary arasyndaǧy bäsekede Jaŋataŋ auylynyŋ oquşysy Jangül Tılekqabyl top jaryp, I orynǧa ie boldy. Jeŋımpazǧa 100 myŋ teŋge kölemınde syiaqy tabystaldy. Bır qyzyǧy, būl sanatta Jangüldıŋ ınısı Sūltan Tılekqabyl da jüldeden körındı. Ol II orynǧa laiyq dep tanylyp, 70 myŋ teŋge ielendı. Al kaztalovtyq Madina Aqqali III oryndy qanjyǧasyna bailap, 50 myŋ teŋgelık syiaqyǧa ie boldy.
Sonymen qatar Törälı Erkebūlanūly, Alina Jasqairat, Janaiym Kenjeǧali, Jänel Kenjeǧali, Marǧūlan Ötegenov, Zere Maksimova, Nūrzada Altaeva, Aijūldyz Eset, Asylnūr Baqtyǧali, Ainar Malikova 20 myŋ teŋgelık yntalandyru syilyǧymen marapattaldy.
8-11 synyp oquşylary arasyndaǧy doda da tartysty öttı. Būl sanatta A.Hūsaiynov atyndaǧy jalpy orta bılım beretın mektebınıŋ 8-synyp oquşysy Sezım Salauatqyzy üzdık atanyp, I orynǧa ie boldy. Jas jeŋımpazǧa 100 myŋ teŋge syiaqy tabystalyp qana qoimai, oblystyq jäne respublikalyq kezeŋderge tıkelei joldama berıldı. II oryn Qaraözen mektep-liseiınıŋ 10-synyp oquşysy Jansaia Hairullaǧa būiyrsa, III oryndy Kaztalov mektep-liseiınıŋ 9-synyp oquşysy Nūrila Tynybekova ielendı. Jüldegerler tiısınşe 70 myŋ jäne 50 myŋ teŋgelık syiaqylarmen marapattaldy.
Būl sanatta Aqerke Baqtygerei, Aiana Ermūhan, Madina Bahytjan, Dilnaz Ǧalym, Aiymjan Qaboşeva, Aiymjan Baqtygereeva, Diana Ermekova, Aiana Amantaeva, Ainaz Baqytova, Janerke Dauylbai yntalandyru syilyǧyna ie boldy. Al baiqauǧa qatysqan özge de oquşylardyŋ eŋbegı eskerusız qalmai, olarǧa estelık syilyqtar tabystaldy.
Keşe ǧana kıtaptyŋ keiıpkerlerımen bırge quanyp, bırge mūŋaiǧan bala bügın sol şyǧarmanyŋ mänın özgelerge aityp, öz oiyn erkın jetkızudı üirenedı. Demek, kıtap oqu – jai ǧana ädet emes, oilau mädenietın qalyptastyratyn, söz qadırın ūǧyndyratyn, adamdy adam etetın ülken mektep.
— Tört jyldan berı jalǧasyp, dästürge ainalyp kele jatyrǧan «Men oqyǧan 30 kıtap» jobasy Kaztalov audanynda Abai künıne säikes keluı būl simvolikalyq ülken bır üilesım dep esepteimın. Būl Abaidyŋ künıne arnaiy jasalǧan, ıspen jasalǧan qyzmet dep esepteimın. Osy künı 200-ge juyq bala baiqauyǧa qatysyp, özderınıŋ qanşalyqty kıtapty oqyp, meŋgerıp, igerıp, qyzyǧyp, sıŋırıp oqyǧandaryn bır tüiın tüiıp şyqqandaryn körsettı. Sol balalardyŋ kıtapqa degen qyzyǧuşylyǧyna, qūmarlyǧyna riza boldyq. Abaidyŋ da köksegenı osy edı. Abaida kıtapqūmar boldy. Bala kezınen solai ösken adam edı. Ol turaly da äŋgımeler boldy. Menıŋşe bügın öte oraiy kelgen jemıstı şyraily kün boldy. Būl «Men oqyǧan 30 kıtap» jobasy ülken qozǧalysqa ainalu kerek dep esepteimın. Audan audandar, auyl auyldar, mektep mektepter, äulet äuletter qoldap jappai halyqtyq qoldauǧa ie bolsa, onda bızdıŋ qoǧamymyzdyŋ şyraiy kıre tüsedı. Anandai mynandai oqylyqtardyŋ orynyn jabamyz dep esepteimın.Osy qozǧalys Qasym-Jomart Kemelūly tekten tek aityp otyrǧan joq, kıtap oquǧa tekten tek ündep otyrǧan joq, osy jerdegı olqylyqty bızdıŋ qoǧamymyzdyŋ keleŋsız körınısterdıŋ kıtaptan alystap ketkendıgımızdıŋ kesırınen bolyp jatqanyn meŋzep, osyny qolǧa alyp otyr. Sondyqtan ony qoldau, jalǧastyru oǧan qyzmet jasau bärımızdıŋ mındetımız. Sol üşın de taŋmen osy Kaztalovqa kelgennen, jaŋa elge ketıp bara jatyrmyn. Sondai rizamyn köŋılımde şuaq. Öitkenı, men şuaqty balalardyŋ janyndaǧy nūrdy kördım, säulenı kördım. Sol üşın köp-köp rahmet!, — dedı Dariǧa Ǧazezqyzy.
— Bügıngı ūiymdastyrylǧan 30 kıtap baiqauy maǧan öte qatty ūnady. Ūiymdasmyruşylarǧa köp-köp raqmet aitamyn. Osy jobaǧa qatysu jolynda maǧan kömektesken, maǧan ülken senımmen qaraǧan, ülken ümıt artqan özımnıŋ ūstazdaryma, ata-anama jäne kıtaphanaşy apailaryma köp-köp raqmet aitamyn. Olardyŋ ümıtın aqtadym deimın. Endı oblysqa ötken taǧy da 7-synyptyŋ qyzyna sättılık tıleimın. Būl jarys maǧan öte qatty ūnady, — Sezım Salauatqyzy.
— Bız aǧaiyndymyz, bız būl jarysqa bırge daiyndaldyq. Būl jarystyŋ sūraqtary iaǧni kıtaptary oŋai boldy. Osyndai jarystar köptep ötkızıle berse deimın. Jäne osy kıtap arqyly bärımız oi örısımızdı damytamyz degım keledı jäne raqmet köp-köp!, — dedı Jangül Tılekqabyl.
«Men oqyǧan 30 kıtap» baiqauynyŋ törtınşı märte ötuı – audan jastarynyŋ kıtapqa degen qyzyǧuşylyǧynyŋ jyl ötken saiyn artyp kele jatqanyn körsetedı. Bügıngı kıtapsüier bala erteŋgı ızdenımpaz maman, zerdelı ziialy, el ısıne jauapkerşılıkpen qaraityn azamat.
Asylbek NÄSIPQALİŪLY
