ءبىر كەزدە قازاقستان ەكونوميكاسى دەگەندە كوز الدىمىزعا ەڭ الدىمەن مۇناي مۇناراسى، شاحتا مەن مەتاللۋرگيالىق كومبينات ەلەستەيتىن. بۇل – ەل ەكونوميكاسىنىڭ قالىپتاسۋىندا ۇلكەن ءرول اتقارعان وندىرىستەر. بىراق ۋاقىت ءبىر ورىندا تۇرمايدى. بۇگىنگى ونەركاسىپتىڭ ءۇنى دە، تىنىسى دا وزگەرىپ كەلەدى. زاۋىتتاردىڭ قابىرعاسىندا بۇرىنعىداي ستانوكتاردىڭ ءدۇبىرى ەستىلگەنىمەن، ونىڭ جانىندا اۆتوماتتاندىرىلعان جەلىلەر، تسيفرلىق جۇيەلەر مەن جاڭا تەحنولوگيالار قاتار جۇمىس ىستەي باستادى.
بۇل وزگەرىس جاي ءسوز ەمەس. 2025 جىلى قازاقستاندا 33 جاڭا ونەركاسىپتىك كاسىپورىن ىسكە قوسىلدى. ماشينا جاساۋ، مەتاللۋرگيا، حيميا، جەڭىل ونەركاسىپ سياقتى ءارتۇرلى باعىتتاردى قامتىعان بۇل وندىرىستەر ەلدىڭ ونەركاسىپتىك كارتاسىنا جاڭا نۇكتەلەر قوستى. ال 2026 جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ءوسىمى 9,8 پايىزعا جەتتى. ۇكىمەت بۇل ديناميكانى جاڭادان ىسكە قوسىلعان وندىرىستىك قۋاتتارمەن بايلانىستىرادى.
سانداردىڭ ار جاعىندا ۇلكەن وزگەرىستىڭ سۇلباسى كورىنەدى. قازاقستان بىرتىندەپ شيكىزاتتى قازىپ الىپ قانا قويماي، ونى ەل ىشىندە تەرەڭىرەك وڭدەۋگە، دايىن ءونىم شىعارۋعا ۇمتىلىپ وتىر. بۇل – ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋدىڭ ەڭ ماڭىزدى شارتتارىنىڭ ءبىرى.
ماسەلەن، 2025 جىلى وڭدەۋ ونەركاسىبىندە 20 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ، 4,4 مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلدى. جوبالاردىڭ قاتارىندا قاراعاندى وبلىسىنداعى بولات قۇبىر ءوندىرىسى، شىمكەنتتەگى اليۋميني قاپتاما شىعاراتىن كاسىپورىن سياقتى وندىرىستەر بار. مۇنداي جوبالاردىڭ ماڭىزى – ءبىر عانا زاۋىتتىڭ ىسكە قوسىلۋىمەن شەكتەلمەيدى. ونىڭ اينالاسىندا مامان، لوگيستيكا، قوسالقى ءوندىرىس، قىزمەت كورسەتۋ سەكىلدى تۇتاس تىزبەك قالىپتاسادى.
ونەركاسىپتىڭ جاڭا بەت-بەينەسىن ماشينا جاساۋ سالاسىنان دا بايقاۋعا بولادى. اۆتوموبيل ءوندىرىسىنىڭ كەڭەيۋى، وتاندىق كومپونەنتتەردى كوبەيتۋ، اۋىل شارۋاشىلىعى مەن قۇرىلىسقا قاجەتتى تەحنيكانى ەل ىشىندە شىعارۋ – ءوندىرىستىڭ قاراپايىم قۇراستىرۋدان بىرتىندەپ تەرەڭىرەك تەحنولوگيالىق تسيكلگە قاراي جىلجىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. 2026 جىلى ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ ءوسىمى 13,4 پايىز دەڭگەيىندە جوسپارلانىپ وتىر. بۇعان جاڭا اۆتوموبيل كاسىپورىندارىنىڭ وندىرىستىك قۋاتىن ارتتىرۋ دا اسەر ەتپەك.
ءبىر قىزىعى، بۇگىنگى زاۋىت تۋرالى تۇسىنىك تە وزگەردى. بۇرىن ءوندىرىس دەسە مىڭداعان ادامنىڭ ءبىر الاڭدا جۇمىس ىستەۋى ويعا كەلسە، قازىرگى كاسىپورىندا تەحنولوگيانىڭ ۇلەسى بارعان سايىن ارتىپ كەلەدى. اۆتوماتتاندىرۋ، تسيفرلاندىرۋ، وندىرىستىك پروتسەستەردى باقىلاۋ – ءونىمنىڭ ساپاسىن كوتەرىپ قانا قويماي، كاسىپورىننىڭ باسەكەگە قابىلەتىن ايقىندايتىن فاكتورعا اينالدى.
مۇنى قازاقستاننىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى جالپى قوزعالىستان دا كورۋگە بولادى. 2025 جىلدىڭ 11 ايىندا وڭدەۋ سەكتورىنداعى ءوندىرىس كولەمى 27 تريلليون تەڭگەدەن اسىپ، سالادا 173 جوبا ىسكە اسقان. سول جوبالاردىڭ قاتارىندا اۆتوموبيل، تەمىرجول ۆاگونى، تۇرمىستىق تەحنيكا، قاپتاما سەكىلدى بۇرىنعىدان وزگەشە ءونىم تۇرلەرىن شىعاراتىن كاسىپورىندار بار.
ارينە، جاڭا زاۋىتتىڭ اشىلۋى – جۇمىستىڭ سوڭى ەمەس، باستاۋى. ەڭ ماڭىزدى ماسەلە – كاسىپورىنداردىڭ تولىق قۋاتىنا شىعۋى، ءونىمىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى جانە ونىڭ ىشكى نارىقپەن عانا شەكتەلمەي، شەتەلگە جول تابۋى. ويتكەنى قازىرگى ەكونوميكادا «قازاقستاندا جاسالعان» دەگەن بەلگى ءونىمنىڭ قاي جەردە وندىرىلگەنىن عانا ەمەس، ونىڭ ساپاسى مەن تەحنولوگيالىق دەڭگەيىن دە ءبىلدىرۋى ءتيىس.
بۇل تۇرعىدا مەملەكەت الدىندا اۋقىمدى مىندەت تۇر. 2026 جىلى جالپى قۇنى شامامەن 1,7 تريلليون تەڭگە بولاتىن 200 يندۋستريالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. ولاردىڭ ناتيجەسىندە 19 مىڭعا جۋىق تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلۋى كوزدەلىپ وتىر. ەڭ ماڭىزدىسى – جوبالاردىڭ اراسىندا اۋىلدىق جەرلەر مەن مونوقالالارعا باعىتتالعان وندىرىستەر دە بار.
دەمەك، ونەركاسىپتىك ساياساتتىڭ ءمانى تەك جاڭا زاۋىت سالۋدا ەمەس. ماسەلە – سول زاۋىتتىڭ ەل ەكونوميكاسىنا قانشالىقتى تەرەڭ تامىر جاياتىندىعىندا. ەگەر ءوندىرىس جەرگىلىكتى ماماندى جۇمىسقا الىپ، وتاندىق شيكىزاتتى وڭدەپ، جاڭا تەحنولوگيانى يگەرىپ، دايىن ءونىمدى ەكسپورتقا شىعارا السا، وندا ونىڭ پايداسى ءبىر كاسىپورىننىڭ قابىرعاسىنان الدەقايدا اسىپ تۇسەدى.
قازاقستاننىڭ وندىرىستىك كەلبەتى ءدال قازىر وسىنداي وزگەرىس كەزەڭىنەن ءوتىپ جاتىر. كەشە عانا شيكىزات كوزى رەتىندە تانىلعان ەلدىڭ الدىندا بۇگىن ونى وڭدەپ، تەحنولوگيا قوسىپ، دايىن ءونىم رەتىندە ۇسىنۋ مىندەتى تۇر.
ويتكەنى ناعىز يندۋستريالىق جاڭعىرۋ – جاڭا عيماراتتىڭ بوي كوتەرۋى ەمەس. ول – زاۋىتتاعى جاڭا تەحنولوگيادان، بىلىكتى ماماننان، وتاندىق ونىمنەن جانە سول ءونىمنىڭ الەمدىك نارىققا شىعۋىنان باستالادى.
قازاقستاننىڭ ءوندىرىسى دە ەندى وسى جولدىڭ قاي تۇسىندا تۇرعانىن ەمەس، سول جولمەن قانشالىقتى الىسقا بارا الاتىنىن دالەلدەۋى كەرەك.
