1991 جىلى تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى قازاقستان حالىقارالىق ارەنادا ءوزىن بەيبىت، جاۋاپتى ءارى تەڭگەرىمدى ساياسات ۇستاناتىن مەملەكەت رەتىندە تانىتىپ كەلەدى. ەلدىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ وزەگى – جاھاندىق قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى نىعايتۋ، قاقتىعىستاردى ديپلوماتيالىق جولمەن شەشۋ جانە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ. وسى باعىتتاعى قازاقستاننىڭ باستامالارى بۇگىنگى كۇنى الەمدىك قاۋىمداستىق تاراپىنان جوعارى باعالانۋدا.
يادرولىق قارۋسىزدانۋ – تاريحي تاڭداۋ
قازاقستاننىڭ بىتىمگەرشىلىك ساياساتى، ەڭ الدىمەن، يادرولىق قارۋسىزدانۋ باعىتىنداعى باتىل قادامدارىمەن ەرەكشەلەنەدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا ەل الەمدەگى ءتورتىنشى ءىرى يادرولىق ارسەنالدان ءوز ەركىمەن باس تارتتى. بۇل شەشىم تەك ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك تۇرعىسىنان عانا ەمەس، جاھاندىق تۇراقتىلىق ءۇشىن دە ماڭىزدى قادام بولدى.
سونداي-اق 1991 جىلى سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنىڭ جابىلۋى – قازاقستاننىڭ بەيبىتشىلىككە دەگەن ناقتى ۇمتىلىسىنىڭ سيمۆولىنا اينالدى. كەيىن ەل ورتالىق ازياداعى يادرولىق قارۋدان ازات ايماق قۇرۋعا باستاماشى بولىپ، بۇل كەلىسىم 2009 جىلى كۇشىنە ەندى.
قازاقستاننىڭ ۇسىنىسىمەن بۇۇ 29 تامىزدى يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ حالىقارالىق كۇنى دەپ جاريالادى. ال 2015 جىلى بۇۇ باس اسسامبلەياسى قازاقستان باستاماسىمەن يادرولىق قارۋسىز الەم قۇرۋ تۋرالى جالپىعا ورتاق دەكلاراتسيانى قابىلدادى. بۇدان بولەك، وسكەمەن قالاسىندا ماگاتە-ءنىڭ تومەن بايىتىلعان ۋران بانكىن ورنالاستىرۋ ەلىمىزدىڭ سەنىمدى سەرىكتەس رەتىندەگى بەدەلىن نىعايتتى.
قازاقستان – كەلىسسوزدەر الاڭى
گەوساياسي تۇرعىدان ءتيىمدى ورنالاسۋى مەن بەيتاراپ ۇستانىمىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان حالىقارالىق كەلىسسوزدەر ءۇشىن سەنىمدى الاڭعا اينالدى. 2013 جىلى الماتىدا يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسى بويىنشا ماڭىزدى كەلىسسوزدەر ءوتتى. بۇل كەزدەسۋلەر كەيىنىرەك تاريحي كەلىسىمگە قول جەتكىزۋگە نەگىز قالادى.
2017 جىلدان بەرى استانادا سيريا ماسەلەسى بويىنشا كەلىسسوزدەر – «استانا پروتسەسى» جۇرگىزىلۋدە. بۇل الاڭ قاقتىعىستى ديپلوماتيالىق جولمەن رەتتەۋگە مۇمكىندىك بەرگەن ماڭىزدى فورماتتاردىڭ ءبىرى سانالادى.
2024 جىلى قازاقستان ارمەنيا مەن ازەربايجان اراسىنداعى بەيبىت كەلىسسوزدەرگە دە ءوز الاڭىن ۇسىندى. بۇل باستاما ەلدىڭ وڭىرلىك تۇراقتىلىقتى نىعايتۋداعى ءرولىن تاعى دا ايقىنداي ءتۇستى.
حالىقارالىق ۇيىمدارداعى بەلسەندىلىك
قازاقستان تەك باستاما كوتەرىپ قانا قويماي، حالىقارالىق ۇيىمدار اياسىندا دا بەلسەندى جۇمىس اتقارادى. ەل ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستى قۇرىپ، وڭىردەگى سەنىم مەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا ىقپال ەتتى.
سونىمەن قاتار قازاقستان يسلام ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگى ۇيىمىن قۇرۋعا باستاماشى بولدى جانە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى رەتىندە ەۋرازياداعى تۇراقتىلىققا ۇلەس قوسىپ كەلەدى.
ەلدە 2003 جىلدان بەرى تۇراقتى تۇردە وتەتىن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ سەزى دە كونفەسسياارالىق ديالوگتى دامىتىپ، ءوزارا تۇسىنىستىكتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان بىرەگەي الاڭعا اينالدى.
گۋمانيتارلىق كومەك جانە بىتىمگەرشىلىك ميسسيالار
قازاقستان گۋمانيتارلىق باعىتتا دا بەلسەندى. KazAID اگەنتتىگى ارقىلى ەل دامۋشى مەملەكەتتەرگە كومەك كورسەتىپ، جاھاندىق داعدارىستاردى ەڭسەرۋگە اتسالىسۋدا.
بۇدان بولەك، قازاقستان بۇۇ-نىڭ بىتىمگەرشىلىك ميسسيالارىنا قاتىسۋدى سىرتقى ساياساتتىڭ ماڭىزدى بولىگى رەتىندە قاراستىرادى. قازىرگى تاڭدا جۇزدەگەن قازاقستاندىق اسكەري قىزمەتشى الەمنىڭ ءتۇرلى وڭىرلەرىندە بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋ ىسىنە ۇلەس قوسۋدا.
ال قورعانىس مينيسترلىگى جانىنداعى «كازتسەنت» ورتالىعى حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي بىتىمگەرلەردى دايارلاپ، تەك قازاقستان ەمەس، باسقا ەلدەردىڭ اسكەري قىزمەتكەرلەرىن دە وقىتىپ كەلەدى.
قازاقستاننىڭ بىتىمگەرشىلىك باستامالارى – كەزدەيسوق ساياسات ەمەس، ەلدىڭ سانالى تاڭداۋى. يادرولىق قارۋسىزدانۋدان باستاپ، حالىقارالىق كەلىسسوزدەرگە الاڭ ۇسىنۋ، گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتۋ جانە بىتىمگەرشىلىك ميسسيالارعا قاتىسۋ – مۇنىڭ بارلىعى قازاقستاننىڭ جاھاندىق قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىققا قوسقان ناقتى ۇلەسى.
