1991 jyly täuelsızdık alǧannan berı Qazaqstan halyqaralyq arenada özın beibıt, jauapty ärı teŋgerımdı saiasat ūstanatyn memleket retınde tanytyp keledı. Eldıŋ syrtqy saiasatynyŋ özegı – jahandyq qauıpsızdık pen tūraqtylyqty nyǧaitu, qaqtyǧystardy diplomatiialyq jolmen şeşu jäne halyqaralyq yntymaqtastyqty damytu. Osy baǧyttaǧy Qazaqstannyŋ bastamalary bügıngı künı älemdık qauymdastyq tarapynan joǧary baǧalanuda.
Iаdrolyq qarusyzdanu – tarihi taŋdau
Qazaqstannyŋ bıtımgerşılık saiasaty, eŋ aldymen, iadrolyq qarusyzdanu baǧytyndaǧy batyl qadamdarymen erekşelenedı. Täuelsızdıktıŋ alǧaşqy jyldarynda el älemdegı törtınşı ırı iadrolyq arsenaldan öz erkımen bas tartty. Būl şeşım tek ūlttyq qauıpsızdık tūrǧysynan ǧana emes, jahandyq tūraqtylyq üşın de maŋyzdy qadam boldy.
Sondai-aq 1991 jyly Semei iadrolyq synaq poligonynyŋ jabyluy – Qazaqstannyŋ beibıtşılıkke degen naqty ūmtylysynyŋ simvolyna ainaldy. Keiın el Ortalyq Aziiadaǧy iadrolyq qarudan azat aimaq qūruǧa bastamaşy bolyp, būl kelısım 2009 jyly küşıne endı.
Qazaqstannyŋ ūsynysymen BŪŪ 29 tamyzdy Iаdrolyq synaqtarǧa qarsy ıs-qimyldyŋ halyqaralyq künı dep jariialady. Al 2015 jyly BŪŪ Bas Assambleiasy Qazaqstan bastamasymen iadrolyq qarusyz älem qūru turaly jalpyǧa ortaq deklarasiiany qabyldady. Būdan bölek, Öskemen qalasynda MAGATE-nıŋ tömen baiytylǧan uran bankın ornalastyru elımızdıŋ senımdı serıktes retındegı bedelın nyǧaitty.
Qazaqstan – kelıssözder alaŋy
Geosaiasi tūrǧydan tiımdı ornalasuy men beitarap ūstanymynyŋ arqasynda Qazaqstan halyqaralyq kelıssözder üşın senımdı alaŋǧa ainaldy. 2013 jyly Almatyda İrannyŋ iadrolyq baǧdarlamasy boiynşa maŋyzdy kelıssözder öttı. Būl kezdesuler keiınırek tarihi kelısımge qol jetkızuge negız qalady.
2017 jyldan berı Astanada Siriia mäselesı boiynşa kelıssözder – «Astana prosesı» jürgızılude. Būl alaŋ qaqtyǧysty diplomatiialyq jolmen retteuge mümkındık bergen maŋyzdy formattardyŋ bırı sanalady.
2024 jyly Qazaqstan Armeniia men Äzerbaijan arasyndaǧy beibıt kelıssözderge de öz alaŋyn ūsyndy. Būl bastama eldıŋ öŋırlık tūraqtylyqty nyǧaitudaǧy rölın taǧy da aiqyndai tüstı.
Halyqaralyq ūiymdardaǧy belsendılık
Qazaqstan tek bastama köterıp qana qoimai, halyqaralyq ūiymdar aiasynda da belsendı jūmys atqarady. El Aziiadaǧy özara ıs-qimyl jäne senım şaralary jönındegı keŋestı qūryp, öŋırdegı senım men qauıpsızdıktı nyǧaituǧa yqpal ettı.
Sonymen qatar Qazaqstan İslam azyq-tülık qauıpsızdıgı ūiymyn qūruǧa bastamaşy boldy jäne Şanhai yntymaqtastyq ūiymynyŋ negızın qalauşylardyŋ bırı retınde Euraziiadaǧy tūraqtylyqqa üles qosyp keledı.
Elde 2003 jyldan berı tūraqty türde ötetın Älemdık jäne dästürlı dınder liderlerınıŋ sezı de konfessiiaaralyq dialogty damytyp, özara tüsınıstıktı arttyruǧa baǧyttalǧan bıregei alaŋǧa ainaldy.
Gumanitarlyq kömek jäne bıtımgerşılık missiialar
Qazaqstan gumanitarlyq baǧytta da belsendı. KazAID agenttıgı arqyly el damuşy memleketterge kömek körsetıp, jahandyq daǧdarystardy eŋseruge atsalysuda.
Būdan bölek, Qazaqstan BŪŪ-nyŋ bıtımgerşılık missiialaryna qatysudy syrtqy saiasattyŋ maŋyzdy bölıgı retınde qarastyrady. Qazırgı taŋda jüzdegen qazaqstandyq äskeri qyzmetşı älemnıŋ türlı öŋırlerınde beibıtşılıktı saqtau ısıne üles qosuda.
Al Qorǧanys ministrlıgı janyndaǧy «KAZSENT» ortalyǧy halyqaralyq standarttarǧa sai bıtımgerlerdı daiarlap, tek Qazaqstan emes, basqa elderdıŋ äskeri qyzmetkerlerın de oqytyp keledı.
Qazaqstannyŋ bıtımgerşılık bastamalary – kezdeisoq saiasat emes, eldıŋ sanaly taŋdauy. Iаdrolyq qarusyzdanudan bastap, halyqaralyq kelıssözderge alaŋ ūsynu, gumanitarlyq kömek körsetu jäne bıtımgerşılık missiialarǧa qatysu – mūnyŋ barlyǧy Qazaqstannyŋ jahandyq qauıpsızdık pen tūraqtylyqqa qosqan naqty ülesı.
