بالانىڭ دامۋى: اتا-انالار قانداي بەلگىلەرگە نازار اۋدارۋى كەرەك؟

173
Adyrna.kz Telegram
https://adyrna.kz/storage/uploads/n5u8gau4mrhMBNnBCJUruBxccwzg9tIbdeol6KKg.jpg
فوتو: Magnific.com
بالانىڭ دۇنيەگە كەلگەن ساتىنەن باستاپ ونىڭ فيزيكالىق، پسيحيكالىق جانە الەۋمەتتىك دامۋى بىرتىندەپ قالىپتاسادى. العاشقى كۇلىمسىرەۋ، دىبىسقا جاۋاپ بەرۋ، باسىن ۇستاۋ، وتىرۋ، ەڭبەكتەۋ، ءجۇرۋ جانە سويلەۋ – بالانىڭ ءوسۋ جولىنداعى ماڭىزدى كەزەڭدەر. الايدا ءار بالانىڭ دامۋ قارقىنى ءارتۇرلى بولعاندىقتان، اتا-انالار بالاسىنىڭ جاسىنا سايكەس داعدىلارىنىڭ قالىپتاسۋىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋى قاجەت. الماتى قالالىق №29 ەمحاناسىنىڭ پەدياترى فاريزا ۇسەنوۆا بالانىڭ دامۋ ەرەكشەلىكتەرى، اتا-انالار نازار اۋدارۋى ءتيىس بەلگىلەر جانە دارىگەرگە ۋاقىتىلى قارالۋدىڭ ماڭىزى تۋرالى ايتىپ بەردى.
بالانىڭ دامۋى قالاي باعالانادى؟
بالانىڭ دامۋى بىرنەشە نەگىزگى باعىت بويىنشا باعالانادى. ولاردىڭ قاتارىنا قيمىل-قوزعالىس داعدىلارى، سويلەۋ قابىلەتى، ويلاۋ جانە تانىمدىق بەلسەندىلىگى، سونداي-اق قورشاعان ورتامەن قارىم-قاتىناسى جاتادى.
ءومىرىنىڭ العاشقى ايلارىندا نارەستە اتا-اناسىنىڭ داۋىسىنا نازار اۋدارىپ، دىبىستارعا جاۋاپ بەرە باستايدى. كەيىن باسىن ۇستاۋ، اۋناۋ، وتىرۋ، ەڭبەكتەۋ جانە العاشقى قادامدارىن جاساۋ سياقتى داعدىلار قالىپتاسادى. سويلەۋ قابىلەتى دە بىرتىندەپ دامىپ، بىلدىرلاۋدان العاشقى سوزدەرگە، كەيىن قاراپايىم سويلەمدەرگە ۇلاسادى.
«بالانىڭ دامۋىن تەك بويى مەن سالماعىنا قاراپ باعالاۋ جەتكىلىكسىز. ونىڭ قيمىل-قوزعالىسىنا، سويلەۋىنە، قورشاعان ورتامەن بايلانىسىنا جانە جاسىنا ساي داعدىلارىنا دا نازار اۋدارۋ قاجەت»، – دەيدى پەدياتر فاريزا ۇسەنوۆا.
قانداي بەلگىلەرگە نازار اۋدارۋ كەرەك؟
اتا-انالار بالاسىنىڭ كۇندەلىكتى مىنەز-قۇلقى مەن جاڭا داعدىلاردى مەڭگەرۋ بارىسىن باقىلاپ وتىرعانى ءجون. مىناداي بەلگىلەر بايقالسا، پەدياترمەن كەڭەسۋ قاجەت:
• بالانىڭ قاتتى دىبىستارعا نەمەسە ءوز ەسىمىنە جاۋاپ بەرمەۋى;
• كوزگە سيرەك قاراۋى جانە ادامدارمەن قارىم-قاتىناسقا قىزىعۋشىلىق تانىتپاۋى;
• جاسىنا سايكەس دىبىستار شىعارماۋى نەمەسە سويلەۋ داعدىلارىنىڭ كەش قالىپتاسۋى;
• قيمىل-قوزعالىس داعدىلارىنىڭ كەشىگۋى;
• ويىنشىقتار مەن قورشاعان ورتاعا قىزىعۋشىلىعىنىڭ تومەن بولۋى;
• بۇرىن مەڭگەرگەن داعدىلارىن جوعالتۋى.
اسىرەسە، بالانىڭ بۇرىن قالىپتاسقان داعدىلارىنان ايىرىلۋى ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى. مۇنداي جاعدايدا مەديتسينالىق مامانعا مۇمكىندىگىنشە تەزىرەك جۇگىنگەن دۇرىس.
«ەگەر اتا-انا بالاسىنىڭ دامۋىندا قانداي دا ءبىر ەرەكشەلىكتى بايقاسا، ونى ەلەمەۋگە بولمايدى. بالانىڭ ءوز قاتارلاستارىنان كەيبىر داعدىلاردى كەش مەڭگەرۋى ءاردايىم ماسەلە بار دەگەندى بىلدىرمەيدى. دەگەنمەن مۇنى مامانمەن بىرگە باعالاۋ ماڭىزدى»، – دەدى دارىگەر.
اتا-انالار نەنى ەسكەرۋى كەرەك؟
بالانىڭ دۇرىس دامۋىنا قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى. اتا-انالار بالامەن ءجيى سويلەسىپ، بىرگە ويناپ، كىتاپ وقىپ، ونىڭ قورشاعان ورتانى تانىپ-بىلۋىنە مۇمكىندىك جاساۋى قاجەت.
سونداي-اق بالانىڭ پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋلەردەن ۋاقىتىلى ءوتۋى ماڭىزدى. پەدياتر قابىلداۋ بارىسىندا بالانىڭ بويى مەن سالماعىن، جاسىنا سايكەس دامۋ كورسەتكىشتەرىن باعالاپ، قاجەت بولعان جاعدايدا قوسىمشا تەكسەرۋلەرگە نەمەسە بەيىندى ماماندارعا جولداما بەرەدى.
بالانىڭ دامۋ قارقىنى ءارتۇرلى بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان ونى باسقا بالالارمەن سالىستىرۋدىڭ ورنىنا، جەكە ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرىپ، وزگەرىستەرىن جۇيەلى باقىلاعان ءجون.
ەرتە انىقتاۋ – ۋاقىتىلى كومەكتىڭ نەگىزى
بالانىڭ دامۋىنداعى ەرەكشەلىكتەردى ەرتە بايقاۋ قاجەتتى مەديتسينالىق جانە تۇزەتۋ كومەگىن ۋاقىتىلى ۇيىمداستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اتا-انانىڭ الاڭداۋشىلىعىن ەلەمەي، «وسە كەلە ءوزى تۇزەلەدى» دەپ كۇتۋدىڭ ورنىنا، مامان كەڭەسىنە جۇگىنگەنى دۇرىس.
«بالانىڭ دەنساۋلىعى مەن دامۋىنا قاتىستى سۇراقتار تۋىنداسا، اتا-انالار پەدياترعا قارالۋدان تارتىنباۋى كەرەك. ۋاقىتىلى باقىلاۋ مەن قاجەتتى كومەكتىڭ كورسەتىلۋى بالانىڭ بولاشاقتاعى دامۋى ءۇشىن وتە ماڭىزدى»، – دەپ تۇيىندەدى فاريزا ۇسەنوۆا.
الماتى قالالىق №29 ەمحاناسىنىڭ ماماندارى اتا-انالاردى بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن تۇراقتى باقىلاۋعا، پروفيلاكتيكالىق قابىلداۋلاردى وتكىزىپ الماۋعا جانە دامۋىنداعى كەز كەلگەن وزگەرىسكە مۇقيات قاراۋعا شاقىرادى.
پىكىرلەر