مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ء(مامس) جۇيەسى بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ اجىراماس بولىگى. ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن تۇرعىندارى ءۇشىن مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ءبىر نارسەگە نەمقۇرايدى قاراۋ ەمەس، ول - قاجەتتى دارىگەرلىك كومەكتى دەر كەزىندە الۋ، زاماناۋي جوعارى تەحنولوگيالىق ادىستەردى قولدانا وتىرىپ، قۇنى قىمبات تەكسەرۋلەردەن ءوتىپ، تولىق ەمدەلۋگە دەگەن مۇمكىندىك.
قازىرگى كەزدە ەلوردادادا ءمامس جۇيەسى قالاي جۇمىس ىستەيدى، ول تۇرعىندارعا قانداي مۇمكىندىكتەر تۋعىزىپ وتىر، مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسى مەن دالەلدىلىگىنە قالاي باقىلاۋ جۇرگىزىلەدى جانە جۇيەنى ساندىق جاعىنان جەتىلدىرۋ قانداي وزگەرىستەرگە اكەلەدى؟
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتى بويىنشا، قازىر ەلوردا حالقىنىڭ سانى 1 668 750 ادامدى قۇرايدى. استانانىڭ 1 440 865 تۇرعىنى نەمەسە حالىقتىڭ 86,34 پايىزى ءمامس جۇيەسىنە تىركەلگەن. بۇل نەگىزىنەن كوزگە عانا كورىنەتىن جوعارى كورسەتكىش. الايدا، قالانىڭ ءاربىر 8-ءىنشى تۇرعىنى مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە تىركەلمەگەن. جۇيەگە تىركەلگىسى كەلەتىن جانە دارەجەسىن قالپىنا كەلتىرۋگە مۇقتاج 227 885 ادام بار. ساقتاندىرىلماعانداردىڭ ۇلەسى 86,34 پايىزدى قۇرايدى.
الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە تىركەلمەگەندەردىڭ ورتاشا پورترەتى مىناداي: ەرلەر — 121 134 (53,16 پايىز), ايەلدەر — 106 751 ( 46,84 پايىز). نەگىزگى توپ – ەڭبەك ەتۋگە قابىلەتتى جاستاعى ەر ادامدار. 25-45 جاس ارالىعىنداعى ادامداردىڭ توبىندا ساقتاندىرىلماعانداردىڭ سانى 128 947 ادام (59,3 پايىز). بۇل حالىقتىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگى جوعارى بولىگى. ساقتاندىرىلماعان ادامداردىڭ 41,2 پايىزى تولەم جاساماعان، بۇل ولاردى ءمامس جۇيەسىنە تارتۋدىڭ العىشارتى بولىپ تابىلادى. الايدا وسى كورسەتكىش ۇنەمى وزگەرىپ وتىرادى. بۇل ەڭ الدىمەن، ەلوردا حالقىنىڭ بەلسەندى كوشى-قونىنا بايلانىستى. استانا قارقىندى دامىپ كەلەدى، مۇندا ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن ادامدار كوشىپ كەلەدى، وسى ۇدەرىس حالىقتىڭ ساقتاندىرۋ دارەجەسىنىڭ ديناميكاسىنا دا اسەر ەتەدى. بۇل جەردە حالىقتىڭ كوپ بولىگىن قامتۋ كەزىندە قۇرىلىمعا قاتىستى مىنا ماسەلە ەلەۋسىز قالادى: ءمامس جۇيەسىنە تىركەلمەگەندەردىڭ ەداۋىر بولىگى – دارەجەسىنىڭ وزگەرۋىنە، جۇمىسىنان ايرىلۋىنا نەمەسە جەڭىلدىك كەزەڭىنىڭ اياقتالۋىنا بايلانىستى ساقتاندىرۋ جۇيەسىنەن شىعىپ قالعان، بىراق بۇرىن ءمامس-كە تولەم جاساپ كەلگەندەر نە ىستەيدى؟
ماسەلەن، 2026 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا استانا تۇرعىندارىنىڭ ساقتاندىرىلۋ دەڭگەيى 86,9 پايىزدى قۇرادى. بۇل كورسەتكىشتىڭ وزگەرۋى ءوزىنىڭ ساقتاندىرۋ دارەجەسىن ۇنەمى تەكسەرۋدىڭ جانە ءمامس جۇيەسىنە قاتىسۋعا بايلانىستى ماسەلەلەردى دەر كەزىندە شەشۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن تاعى دا كورسەتىپ وتىر. بۇل باعىتتا فيليالدىڭ حالىقتى اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتۋ ءبولىمى بەلسەندى جۇمىس جۇرزىگىپ كەلەدى. مەديتسينالىق ۇيىمدارعا بارىپ، اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەمىز. ساۋدا-ساتتىق جانە ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىندا «دەنساۋلىق ارالى» اتتى كوشپەلى اكتسيالار وتكىزىلەدى، وندا مەديتسينالىق ۇيىمدار وكىلدەرىمەن بىرلەسىپ ءمامس-ءتىڭ ارتىقشىلىقتارى تۋرالى حالىققا كەڭىرەك ماعلۇمات بەرىلەدى.
بۇگىنگى تاڭدا مەديتسينالىق ۇيىمداردى قارجىلاندىرۋ دەڭگەيىنىڭ وسكەنىن كورىپ وتىرمىز. ماسەلەن، 2026 جىلعا ارنالعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ بويىنشا قىزمەت تۇرلەرىن ساتىپ الۋ جوسپارىنا سايكەس، 306,2 ملرد تەڭگەگە مەديتسينالىق قىزمەتتەردى ساتىپ الۋ كەلىسىم-شارتتارى جاسالدى. وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا قارجىلاندىرۋ كولەمى 35,5 ملرد تەڭگەگە ۇلعايدى.
ءمامس تۇرعىنداردىڭ ايتارلىقتاي شىعىنداردى قاجەت ەتەتىن مەديتسينالىق كومەك الۋ مۇمكىندىگىن ەداۋىر كەڭەيتتى. مەديتسينالىق كورسەتىلىمدەرى دالەلدەنگەن جانە جۇيەگە تىركەلگەن كەز-كەلگەن ادامنىڭ ءمامس قاراجاتى ەسەبىنەن قۇنى قىمبات تۇراتىن تەكسەرۋلەردەن وتۋگە، ەمدەلۋگە جانە جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينالىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋعا مۇمكىندىگى بار. اتاپ ايتساق، ول كومپيۋتەرلىك جانە ماگنيتتىك-رەزونانستىق توموگرافيا، مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك، ستوماتولوگيالىق قىزمەتتەردىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرى، سونداي-اق زاماناۋي مەديتسينالىق تەحنولوگيالاردى قولداناتىن كۇردەلى وتالار.
استانادا زاماناۋي تەحنولوگيالاردىڭ ەمدەلۋشىلەر ءۇشىن قولجەتىمدى بولۋىنا قاتىستى كوپتەگەن مىسالدار كەلتىرۋگە بولادى. مىسالى، «ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيالىق ورتالىق» اق-دا مي مەن جۇلىنعا، ومىرتقاعا كۇردەلى وتالار جاسالادى، سونىڭ ىشىندە «گامما-پىشاق» جابدىعى جانە گيبريدتى وپەراتسيالىق بولمە سياقتى زاماناۋي تەحنولوگيالار قولدانىلادى. «گامما-پىشاق» جوعارى تەحنولوگيالىق جابدىعىنىڭ قىزمەتتەرىن 2026 جىلدىڭ 8 ايىندا ءمامس جۇيەسىنە تىركەلگەن 355 ەمدەلۋشى (بۇعان 697 586 971 تەڭگە جۇمسالدى) پايدالاندى. مرت قىزمەتتەرىن 1 ملن 469 مىڭ ادام، كت قىزمەتتەرىن –1750 ادام پايدالاندى.
بۇگىنگى تاڭدا ترانسپلانتولوگيا سالاسىندا دا ۇلكەن مۇمكىندىكتەرگە جول اشىلدى. «University Medical Center» كورپوراتيۆتىك قورىندا دونورلىق ورگانداردى، سونىڭ ىشىندە بالالارعا وكپە، جۇرەك جانە بۇيرەك ترانسپلانتاتسيالارى جاسالادى. مۇندا دونورلىق ورگانداردى ساقتاۋ مەن تاسىمالداۋدىڭ يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارى ەنگىزىلۋدە.
بالالارعا ارنالعان مەديتسينالىق كومەككە قاتىستى مالىمەتتى بولەك كەلتىرەيىن. مىسالى، «№2 كوپسالالى قالالىق بالالار اۋرۋحاناسى» شجق مكك-دا كوحلەارلىق يمپلانتاتسيالار، فارماكورەزيستەنتتى ەپيلەپسيا كەزىندە ۆاگۋس نەرۆىن ىنتالاندىرۋ بويىنشا وپەراتسيالار جۇرگىزىلەدى، كاپسۋلالىق ەندوسكوپيا قولدانىلادى. 2026 جىلدىڭ سەگىز ايىندا مۇندا 50 كوحلەارلىق يمپلانتاتسيا، 4 ۆاگۋس نەرۆىن ىنتالاندىرۋ وپەراتسياسى جانە كاپسۋلالىق ەندوسكوپيا ادىسىمەن 6 زەرتتەۋ جۇرگىزىلدى. جىل باسىنان بەرى «اكادەميك ن. د. باتپەنوۆ اتىنداعى ۇلتتىق تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا عىلىمي ورتالىعى» شجق رمك-دا ەندوپروتەزدەۋگە بايلانىستى 140 ادامعا جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلدى، 99 جامباس بۋىنىن، 25 تىزە بۋىنىن رەۆيزيالاۋعا قاتىستى كومەك كورسەتىلدى جانە جۇلىن سينتەزىنىڭ ۆەرتەبرولوگياسى بويىنشا 16 وتا جاسالدى.
«ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيالىق ورتالىق» اق-دا پروتوندى تەراپيانى قولدانۋ ساۋ تىندەرگە ساۋلەلىك جۇكتەمەنى ازايتىپ، ءتىپتى ەڭ كۇردەلى كلينيكالىق جاعدايلاردا دا تەراپيانىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرا وتىرىپ، ىسىككە بارىنشا ءدال اسەر ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ارنايى ورناتىلعان جابدىقتار جىل سايىن 4 مىڭعا جۋىق ەمدەلۋشىنى زاماناۋي ساۋلەلىك تەراپيامەن، ال 800-گە دەيىن ەمدەلۋشىلەردى پروتون تەراپياسىمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيالىق ورتالىق قازىر ورتالىق ازياداعى جوعارى تەحنولوگيالىق ساۋلەلىك تەراپيانىڭ نەگىزگى ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.
بۇل تەك جەكەلەگەن مىسالدار. ەڭ باستىسى، ەمدەلۋشىنىڭ مەديتسينالىق كورسەتكىشتەرى بولعان جاعدايدا مۇنداي كومەك ءمامس قاراجاتى ەسەبىنەن ۇسىنىلادى. وسىلايشا، جۇيە ساقتاندىرىلعان ەمدەلۋشىلەرگە قاجەتتى ەم-دومدى، سونىڭ ىشىندە جوعارى تەحنولوگيالىق جانە قىمبات ەم-دومدى قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇگىندە ءمامس جۇيەسى دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە اياق باستى. ء«مامس 2.0» جانە Qalqan بىرىڭعاي تسيفرلىق پلاتفورماسىن ەنگىزۋ ەڭ الدىمەن قارجىلاندىرۋدىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا، تەحنيكالىق قاتەلەردى ازايتۋعا جانە جۇيە قاراجاتىن نەعۇرلىم ءتيىمدى پايدالانۋعا باعىتتالعان.
ماڭىزدى اسپەكتىلەردىڭ ءبىرى - مەديتسينالىق كومەكتى قارجىلاندىرۋ تاسىلدەرىن وزگەرتۋ. مەديتسينالىق ۇيىمدار ءۇشىن قارجىلىق تاۋەكەلدەردى ازايتۋ، تەحنيكالىق قاتەلەردى ازايتۋ جانە سونىڭ سالدارىنان ايىپپۇل سانكتسيالارىن قولدانۋ جاعدايلارىنىڭ سانىن ازايتۋ كوزدەلىپ وتىر. Qalqan پلاتفورماسى وتىنىمدەردى قابىلداۋدان جانە قارجىلاندىرۋ كولەمىن بولۋدەن باستاپ ترانشەيالاردى، شارتتار مەن تولەم قۇجاتتارىن قالىپتاستىرۋعا دەيىنگى نەگىزگى پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل مەديتسينالىق ۇيىمدارعا اكىمشىلىك جۇكتەمەنى ازايتادى جانە ادام فاكتورىنىڭ اسەرىن تومەندەتەدى.
استانا قازىر تسيفرلىق ترانسفورماتسيانى پراكتيكالىق تۇرعىدان تولىق ەنگىزدى دەۋگە بولادى. جۇيەگە قاتىساتىن بارلىق 134 مەديتسينالىق ۇيىم تولىعىمەن تسيفرلاندىرىلعان جانە جاڭا فورماتتا جۇمىس ىستەۋگە دايىن. بۇگىنگى تاڭدا 34 ۇيىم Qalqan پلاتفورماسى ارقىلى شارتتارعا قول قويدى، ال بىرقاتار ۇيىمداردا تولەم قۇجاتتارى جاسالىپ، اكتىلەردى قالىپتاستىرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. بۇل جەردە Qalqan تسيفرلىق پلاتفورماسى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى شاشىراڭقى اقپاراتتىق جۇيەلەردى بىرىكتىرۋگە ارنالعانىن ەستە ۇستاعانىمىز ابزال.
تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىت — ساندىق انتيفرودتىق باقىلاۋ. بۇل تىركەۋلەردى، مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ قايتالانۋىن، نەگىزسىز اۋرۋحاناعا جاتقىزۋدى، كورسەتىلگەن كومەك كولەمىنىڭ جاساندى ۇلعايۋىن جانە باسقا دا زاڭ بۇزۋشىلىقتاردى اۆتوماتتى تۇردە انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن اناليتيكالىق قۇرال. ياعني، مۇنداي جاعدايدا تسيفرلاندىرۋ قاعاز قۇجاتتاردان ەلەكتروندى قۇجاتتارعا كوشۋ دەگەندى بىلدىرمەيدى. بۇل - قارجىلاندىرۋ مەن مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ ءاربىر كەزەڭى نەعۇرلىم تۇسىنىكتى جانە باقىلاناتىن بارىنشا اشىق جۇيەنى قۇرۋ مۇمكىندىگى.
بولجام بويىنشا، جاڭا تەتىكتەردى قولدلانىسقا ەنگىزۋ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ ءتيىمسىز شىعىندارىن ورتا ەسەپپەن 5-10 پايىزعا تومەندەتەدى. بۇل رەتتە قاراجاتتى ۇنەمدەۋگە قول جەتكىزىپ قانا قويماي، ولاردى نەعۇرلىم ءتيىمدى پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋ، سونىڭ ىشىندە مەديتسينالىق كومەكتى دامىتۋ جانە ونىڭ حالىق ءۇشىن قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ اسا ماڭىزدى. تۇپتەپ كەلگەندە، ء«مامس 2.0» ساقتاندىرۋ جۇيەسىن مەديتسينالىق ۇيىمدار ءۇشىن دە، ەمدەلۋشىلەر ءۇشىن دە ورنىقتى، اشىق جانە ىڭعايلى ەتەرى انىق.
قايرات تولەگەنوۆ،
«الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى» كەاق استانا قالاسى بويىنشا فيليالىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى.
