1915 جىلدىڭ قازان ايىنان «سينتسزيان گۋنباو» اتاۋىمەن جارىق كورە باستاعان گازەت 1935 جىلدان بەرى «سينتسزيان جيباو» («Xinjiang Daily») اتاۋىمەن شىعىپ كەلەدى. عاسىرعا جۋىق تاريحى بار باسىلىمنىڭ ۇرىمجىدە ءوز مۋزەيى بار.
«سينتسزيان جيباو» گازەتىنىڭ تاريحىنا ارنالعان مۋزەيدە قىزىقتى ەكسپوناتتار مول. ۇرىمجىدە وتكەن ورتالىق ازيا كوممۋنيكاتسيا فورۋمى كۇندەرى عاسىردان استام تاريحى بار باسىلىمنىڭ مۋزەيىن ارالاپ، تالاي دەرەككە قانىقتىق. مۇنداعى ءار ەكسپونات – بەلگىلى ءبىر كەزەڭ مەن ءداۋىردىڭ كۋاسى.
گازەت شىعارۋ ىسىندە فوتوسۋرەتتىڭ ورنى ەرەكشە. ويتكەنى ۆيزۋالسىز زاماناۋي ءباسپاسوزدى ەلەستەتۋ قيىن. مۋزەيدەگى فوتواپپاراتتار مەن ءتۇرلى قۇرىلعىلار دا شىڭجاڭداعى فوتوجۋرناليستيكانىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى تۋرالى سىر شەرتەدى.
ەكسپوزيتسيانى مۇقيات ساقتاپ، تاريحي جادىگەرلەردى كەيىنگى ۇرپاققا جەتكىزۋگە ءمان بەرىپ وتىرعان مۋزەي جۇمىسى كوڭىلدەن شىقتى.
مۋزەي قورىندا حح عاسىردىڭ ورتاسى مەن ەكىنشى جارتىسىنا تيەسىلى كاسىبي فوتوتەحنيكالار ساقتالعان. مۇندا 1950–1960 جىلدارى كەڭ قولدانىلعان نەمىستىڭ اتىشۋلى Rolleiflex (TLR) جانە شۆەدتىك Hasselblad 500C/M ورتا فورماتتى كامەرالارى، 1970–1980 جىلدارداعى جاپوندىق Mamiya RB67, Zenza Bronica, پانورامالىق Widelux F6 جانە رەپورتاجدىق Nikon (SLR) فوتواپپاراتتارى قويىلعان.
سونىمەن قاتار 1950 جىلدارعا تيەسىلى تۇنگى ۋاقىتتا جانە عيمارات ىشىندە ءتۇسىرىلىم جاساۋعا ارنالعان قۋاتتى يمپۋلستىك جارىق جۇيەلەرى مەن ءتۇسىرىلىم پارامەترلەرىن انىقتايتىن ءدال ەكسپونومەترلەر دە بار.
ەكسپوناتتاردىڭ اراسىندا مەتالمەن جيەكتەلگەن ەرەكشە جاشىككە كوزىمىز ءتۇستى. سۇراستىرا كەلە، ونىڭ رەداكتسيانىڭ باعالى قۇندىلىقتارىن ساقتاۋعا ارنالعانى بەلگىلى بولدى. جاشىكتە باتىس ەلدەرى مەن جاپونيادان الدىرىلعان قىمبات وپتيكالىق قۇرالدار، ماڭىزدى قۇجاتتار مەن نەگاتيۆ-پلەنكالار ساقتالعان.
كەي كەزدەرى بۇل جاشىك الىس وڭىرلەرگە ۇيىمداستىرىلعان ەكسپەديتسيالار كەزىندە فوتوتەحنيكانى تاسىمالداۋعا ارنالعان سەيفتىڭ قىزمەتىن دە اتقارعان.
شىنى استىندا ۇقىپتى ورنالاستىرىلعان ءاربىر ەكسپونات – گازەتتىڭ تەحنيكالىق ەۆوليۋتسياسى مەن ءباسپاسوز شەجىرەسىنىڭ ءبىر بولىگى. فوتواپپاراتتار مەن فوتوتەحنيكانىڭ تاريحى ارقىلى سول كەزەڭدەگى جۋرناليستەردىڭ ەڭبەك ءتاسىلىن، كاسىبي مۇمكىندىكتەرىن دە اڭعارۋعا بولادى.
ءىس-شارانى ۇيىمداستىرۋشىلار قاتارىندا ۋحان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا جانە كوممۋنيكاتسيا مەكتەبىنىڭ مەديا دامۋ زەرتتەۋ ورتالىعى مەن حالىقارالىق كوممۋنيكاتسيانى زەرتتەۋ ورتالىعى بولدى. نەگىزگى الاڭدى سينتسزيان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا جانە كوممۋنيكاتسيا مەكتەبى، ورتالىق ازيانى زەرتتەۋ ينستيتۋتى، سينتسزيان حالىقارالىق قوعامدىق پىكىردى زەرتتەۋ ورتالىعى جانە ۇلتتىق زەرتتەۋ پلاتفورماسى ۇسىندى.
جۋرناليستيكا باعدارلاماسىندا وقىتىلاتىن «فوتوجۋرناليستيكا»، «شەتەل جۋرناليستيكاسىنىڭ تاريحى» پاندەرى ءۇشىن دە بۇل مۋزەيدەن ءبىر دارىسكە جەتەرلىك قۇندى ماتەريال جيناقتاپ قايتتىق.
