قازاقستاندىق ساياحات پوەزياسىنىڭ وكىلى، اقىن سايات قامشىگەردىڭ تۇركيادا ساياحاتتاپ ءجۇرىپ جازعان جىرلارىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنىپ وتىرمىز. اقىن ءوزى بارعان قالالاردان العان اسەرىمەن بولىسەدى.
الەمدىك ادەبي ۇدەرىستە بۇگىندە ساياحات پوەزياسى دەگەن جاڭا باعىت بار. سايات قامشىگەردىڭ بۇل جىرلارى ساياحات پوەزياسىنا جاتاتىنى انىق. وندا اقىن جىرلارىمەن بىرگە ساياحاتتايىق.
انكارا ايشىقتارى
بۇل ساپارىم مىڭ ارمان، ءجۇز وراي ما،
قورعان جاقتا بابالار ءىزى قايدا؟
توعىز جولدىڭ تورابى – انكارادا
توعىسادى بارلىق جول قىزىل ايدا.
بۇل قالادا كوڭىلىم، قالىقتا ءبىر،
سان عاسىرلار جاسىرعان تاريحقا بۇر.
اتاتۇرىك – بالاسىن قۇشاققا العان
مەيىرىمدى اناداي انىت قابىر.
انكارانى كوڭىلىم قالاپ ەدى،
جاتىرقاماي قارسى الدى قالا مەنى.
ساندەنىپ ءبىر بويانعان اكتريساداي
سۇلۋ بولىپ كەتىپتى ءحامامونۇ.
تۇرمىن باستان باق – داۋرەن وتكەرگەندەي،
جىر جازباسام ويلارىم كەپتەلگەندەي.
اسىر سالعان بالالار گۇۆەنباقتا
توپ بوپ ۇشقان بەيكۇنا كەپتەرلەردەي.
اتاكۇلە-اي كەڭىستىك كەڭىتەتىن،
شاي ىشكەن جۇرت راحاتقا ەلىتەتىن.
قوجاتوبە مەشىتى جاقتان شىققان
ازان ءۇنى-اي مۇزىڭدى ەرىتەتىن!
شاھار ءتۇسىپ كەتىپتى تاۋ، دالاعا،
التى ميلليون حالىق بار تار قالادا.
بەس ساعاتتاي بەس كۇنىم ءوتىپ كەتتى
جاھانعا قۇشاق جايعان انكارادا!
***
كاپپادوكيا
ارايلاپ تاڭىڭ بار اتقان،
اڭىزسىڭ ەل-جۇرت تاراتقان.
سەنى حاق كەلگەن ادامدار
تاڭ قالۋ ءۇشىن جاراتقان!
كورمەدەي كەرىم جاسالعان،
قاي كەزدەن جەتتىڭ، قاشاننان؟
بىتپەيتىن عاجاپ ەرتەگى،
ۇيلەرىڭ تاستان قاشالعان.
كوڭىلىم ساعان بۇرىلدى،
ارتتىرىپ تۇرسىڭ قۇنىڭدى.
كۇشەيتتىڭ رۋح پەن يماندى،
تابيعاتتاعى تۋىندى!
ساۋلەتىڭ ءلاززات بەرەرلىك،
ءسوز تاپپاي قالدىم تەڭەرلىك.
تىلسىمنىڭ بارىن ۇقتىرعان،
نە دەگەن كوركەم شەبەرلىك!
جەر بەتى عاجاپ، ۇعىندىق،
كۇنباعىستايىن بۇرىلدىق.
اۋدارعان الەم نازارىن،
يەن دالاداعى سۇلۋلىق!
ويلانباۋ مۇندا بەكەر عوي،
گورەمە سىرلى مەكەن عوي.
ادامعا تاۋ مەن تاستى حاق،
ءۇي ەتىپ قويعان ەكەن عوي!
***
گوزلەمە
ءماشھۇر ەتكەن ولكەنى،
تۇركيانىڭ كوركەمى –
گوزلەمە، ول بەينە ءبىر
اجەمنىڭ اق شەلپەگى.
تاڭداپ كورىپ، ءجۇرىپ ال،
گوزلەمەنى ءبىلىپ ال.
اسجاپىراقپەن، كارتوپپەن،
ىرىمشىكتى ءتۇرى بار.
كەشكە، تۇستە، ازاندا،
جەۋگە اسىعام بازارعا.
ءسال-ءپال مايلاپ، قاريدى
توڭكەرىلگەن قازانعا.
الۋعا ەل ۇيىلگەن،
جەگەن ادام سۇيىنگەن.
جاڭا پىسكەن گوزلەمە-اي،
ءدامى ءتىلدى ۇيىرگەن!
ايتىپ جۇرەم وزگەگە،
سۇيكىمدى عوي كوزگە دە.
الەمدەگى ءدامدى اس ءبىر –
تۇركياداعى گوزلەمە.
***
سينان سالعان مەشىتتە
مۇراسىڭ كەلگەن بىزگە باق بابامنان،
سەزىندىم عاسىرلاردى ارتتا قالعان.
وسماننىڭ مەملەكەتىن كورگەندەيمىن
اۋلاڭا العاش قادام اتتاعاننان.
ازانىڭ قۋات بەردى تۇزەپ مەنى،
نە دەگەن اعاش، گۇلىڭ ىزەتتى ەدى.
كۇمبەزىڭ ەڭسەلى ەكەن سۇلەيمەندەي،
ساربازداي ءتورت مۇناراڭ كۇزەتتەگى.
تاريحقا جەتەلەيسىڭ مىنا ءبىزدى،
بىلدىك قوي ءوزىڭ جايلى مىڭ اڭىزدى.
راببىما جالبارىنام ساجدە جاساپ،
كوتەرىپ قالاي ءجۇرمىز كۇنامىزدى؟!
كەلگەندەر قۋانىشقا كەنەلەدى،
ءبىر حاقسىز قولىمىزدان نە كەلەدى؟
قۇدايدان شابىت الىپ بوي كوتەرتكەن
ساۋلەتشى سينان قانداي شەبەر ەدى!
كەلگەندە كۇلىپ اتتى تاڭىم دا الدان،
ادامدار مىڭ جاسايدى بارىندا ارمان.
قاسقايىپ ءبىز دە سەندەي قالا الساق قوي
ءزىلزالا، داۋىلدار مەن جالىنداردان.
جالعاسىپ تۇرعاندايسىڭ تەڭىزبەنەن،
ءوزىڭدى كوك مەشىتپەن ەگىز دەگەم.
قۇدايدىڭ راقىمىنان ءۇمىت ۇزبەس
ومىردە مەن دە كەپتەر جەم ىزدەگەن…
ەلەمەي جۇرەر مە ەكەم ءسىرا، مۇڭدى،
جاققانداي بولدىڭ قايتا شىراعىمدى.
ومىرگە جەتەرلىكتەي ازىق ەتەم
سىيلاعان الاقانداي قۇرانىڭدى.
تۇسكەن ەم كۇمان، كۇدىك تۇنەگىنە،
ءبىر حاقتان ساۋلە ءتۇستى جۇرەگىمە.
عالامنىڭ ەسىكتەرى اشىلعانداي
ماڭدايدى قويعان كەزدە كىلەمىڭە.
قادىرىن ءبىلىپ مىنا “قىرىق قىردىڭ”،
تاريحتى بەس عاسىرلىق ۇعىپ تۇرمىن.
بىتپەيتىن كۇيبەڭ تىرلىك ارتتا قالىپ،
ءاپ ساتتە قيىندىقتى ۇمىتتىردىڭ!
***
ىستامبۇل اۋەجايى
سىرتى نۇر، ءىشى گۇلحانا،
جولاۋشىلارعا تۇر پانا.
قۇجىناپ جاتقان تىرشىلىك،
اۋەجاي ءوزى ءبىر قالا.
كۇنى-ءتۇن تۇرعان گۋىلدەپ،
اۋەجاي كۇتەر كۇلىمدەپ.
اق قانات ارمان – ۇشاقتار
ۇشۋدا كوككە گۇرىلدەپ.
كەشىكپەۋ ءۇشىن الاڭدار،
تابلوعا قارار جاراندار.
ۋاقىتتاي جىلجىپ بارادى
الشاڭداي باسقان ادامدار.
ومىردەن كوپ وي تۇيگەن ەك،
اسىققان ادام كۇيگەلەك.
تىركەۋدەن ەرتە وتكەن سوڭ
كوفە ىشكەن جاندا كۇي بولەك.
كەيبىرەۋ جەتەر ساعىنا،
بىرەۋلەر كۇتەر زارىعا.
اۋەجاي ورتاق ءۇي سىندى
اق ءناسىل، قارا، سارىعا.
جولاۋشىلاردىڭ قونىسى،
ادامعا لىقا تولى ءىشى.
ىستامبۋلداعى اۋەجاي –
مادەنيەتتەردىڭ توعىسى!
***
قاراحايت اۋىلى
اينالايىن قوڭىرسالقىن كەشىڭنەن،
ەندى مەنىڭ شىقپايسىڭ سەن ەسىمنەن.
بازارىڭدا قانشا كيىم كيىلىپ،
شايحاناڭدا نەبىر ءتۇيىن شەشىلگەن.
قوس مەشىتىڭ قوس كوزىمدەي مەندەگى،
جەمىستەر-اي، باعبانداردىڭ ەڭبەگى.
اعاشتارىڭ ءيىلۋدى ۇيرەتتى،
سۋىڭ بولسا ءجۇز دەرتىمنەن ەمدەدى.
قويۋ كۇرەڭ شايىڭ قانداي اڭقىعان،
“بارداگىڭنان” قانىپ ءىشىپ، سارقىعام.
“كاردەش، كەل” دەپ ەلپىلدەگەن قوناقجاي
تۇرعىندارىڭ ايىرىلماپتى سالتىنان.
قاراحايت، قاراپايىم قاۋىمىڭ،
جانىڭدا مەن تيتتەي عانا تارىمىن.
سارى ماي مەن ىرىمشىكتىڭ ءدامىن-اي،
ءتىل ۇيىرگەن قاربىزىڭ مەن قاۋىنىڭ.
قاراحايت، داڭقىڭ ارتىق وزگەدەن،
تىنىشتىقتى قالاي بۇرىن سەزبەگەم؟
ءار قوڭىر كەش ءبىر-ءبىر قوڭىر قوزىداي،
ساعىندىرار كوشەڭدەگى گوزلەمەڭ.
اسپانىڭدا كۇلىمدەپ تۇر كۇن ءار كەز،
كەلگەن جانعا كەلبەتىڭ دە ۇنار تەز.
مەيلى، الەم دۇرلىكسە دە دۇبىردە،
قاراحايت، تىنىشتىقتا تۇر ءار كەز!
****
يەراپوليس
جىلدار بويى ۋاقىتتىڭ ءدانىن تەرگەن،
كوزىمسىڭ سەن عاسىرلار ءسانىن كورگەن.
المالىق پەن تالحيزدان كەلىپ تۇرمىن،
يەراپوليس، جەتىپسىڭ داۋىرلەردەن.
سەزەم، كوڭىل كوزىنىڭ جاسى مۇڭنان،
ايىرىپتى ءزىلزالا اسىلىڭنان.
مۇناراڭمەن مادەنيەت قالىپتاسقان،
ءار تاسىڭدا تاريح تۇر جاسىرىنعان.
باسىڭا باق ءبىر كەزدە قونعان ەكەن،
جولاۋشىلار مونشاڭا تولعان ەكەن.
كوشەلەرىڭ بەينە ءبىر كۇرەتامىر،
امفيتەاتر جۇرەگىڭ بولعان ەكەن!
سولتۇستىكتەن كىرىپ ەم، مىنا باستان،
قۇپياڭا قانىقتىم سۇراماستان.
بوس قالدىڭ دەپ قالايشا ايتامىن مەن،
تاستارىڭدى مۇك پەنەن قىنا باسقان…
قۇرمەت تۇتىپ كەلگەنمەن سىرلاساسىڭ،
سەنى كورگەن تۋريستەر مىڭ جاساسىن.
ەركىن ەسكەن جەلگە سەن ەركەلەيسىڭ،
بۇيرا-بۇيرا بۇلتتارمەن مۇڭداساسىڭ.
سۋلارىڭدا ءومىردىڭ سىرى تۇنعان،
قالالار كوپ ورىنى ۇمىتىلعان.
تاڭ اتقاننان ادامدار اعىلادى،
يەراپوليس، قالاسىڭ ءتىرى تۇرعان!
***
پامۋككالە
پامۋككالە – “ماقتا قورعان”،
بەرىلمەدىڭ جاتقا قولدان.
شيپا تابۋ ءۇشىن سەنەن
بابام تۇرىك اتقا قونعان.
حاق ۋاقىتتى زۋىلداتقان،
ارتتىرادى قۇنىڭدى اق تاڭ.
جەر استىنان شىعىپ جاتقان
كەشىپ تۇرمىن سۋىڭدى اققان.
جابىقپا دا، قامىقپا دا،
سان جوق كەلگەن حالىقتا دا.
گرەكتەر مەنەن ريمدىكتەر دە
تۇراقتاپتى سالىپ قالا.
قاراتاتىن باسقا ايماقتى،
مىنەزىڭ دە راس، قايراتتى.
مامىق بولىپ كورىنسەڭ دە،
تابيعاتىڭ تاستاي قاتتى.
پامۋككالە، اپپاق الەم،
ۇيىلگەن كوپ ماقتادان ەڭ.
الەمدى ءجۇز كەزسەم داعى
سەندەي سۇلۋ تاپپاعان ەم.
اڭىزى مەن سىرى باسىم،
پامۋككالە، ۇعىناسىڭ.
قايتا اينالىپ كەلگەنىمشە
ىستىق سۋىڭ سۋىماسىن!
سايات قامشىگەر،
حالىقارالىق الاش ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى
