الماتىداعى №79 گيمنازيانىڭ تۇلەگى دانا قادىربەك بۇگىندە قازاقستاندىق مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىنداعى ەڭ تانىمال جاس ونەرتاپقىشتاردىڭ بىرىنە اينالدى. ول اۋادان اۋىز سۋ وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن قۇرىلعى جاساپ، الەمدىك عىلىمي قاۋىمداستىقتىڭ نازارىن وزىنە اۋداردى. بىرنەشە حالىقارالىق بايقاۋدا توپ جارىپ، بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ شتاب-پاتەرىندە ءوز جوباسىن تانىستىرعان جاس زەرتتەۋشىنىڭ باستى ماقساتى – سۋ تاپشىلىعى ماسەلەسىن شەشۋگە ۇلەس قوسۋ. ول تۋرالى نە بەلگىلى؟ "ادىرنا" ۇلتتىق پورتالىنىڭ ماتەريالىندا.
"عىلىمعا قىزىعۋشىلىق بالا كەزدەن باستالدى"
دانا قادىربەك – الماتى قالاسىنداعى №79 گيمنازيانىڭ بيىلعى تۇلەگى. ول وسى مەكتەپتە ءبىرىنشى سىنىپتان باستاپ ءبىلىم الىپ كەلەدى. ۇستازدارىنىڭ ايتۋىنشا، دانا ۇنەمى ۇزدىك وقىعان، اسىرەسە ماتەماتيكا مەن جاراتىلىستانۋ پاندەرىنە ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تانىتقان.
بولاشاق ونەرتاپقىشتىڭ عىلىمعا دەگەن قۇشتارلىعى بالا كەزىنەن قالىپتاسقان. ول ەنتسيكلوپەديالاردى قىزىعىپ وقىپ، مۇحيتتار مەن سۋ الەمى تۋرالى ماتەريالداردى زەرتتەگەن. سول كەزدىڭ وزىندە-اق جەر شارىنداعى سۋ تاپشىلىعى ماسەلەسى تۋرالى ويلانا باستاعان.
الەمدىك ماسەلەنى شەشۋگە باعىتتالعان جوبا
دانانىڭ عىلىمي جوباسى اتموسفەراداعى ىلعالدى جيناپ، ونى اۋىز سۋعا اينالدىرۋعا نەگىزدەلگەن. قۇرىلعىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى – ونىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىن قاجەت ەتپەۋى. جۇيە تولىقتاي كۇن ەنەرگياسىنىڭ كومەگىمەن جۇمىس ىستەيدى.
ونەرتاپقىشتىڭ ايتۋىنشا، قۇرىلعىنىڭ نەگىزگى بولىگى – اليۋميني فۋماراتى نەگىزىندەگى ارنايى نانوماتەريال. ول اۋاداعى سۋ مولەكۋلالارىن وزىنە تارتىپ، كەيىن ولاردى سۇيىق سۋعا اينالدىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
جوبانىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى ارتىقشىلىعى – قولدانىلاتىن ماتەريالدىڭ ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىگى. ول ۋلى ەمەس ءارى بەس جىل پايدالانعاننان كەيىن قايتا وڭدەلىپ، قايتا قولدانۋعا جارايدى.
وسىنداي ەرەكشەلىكتەردىڭ ارقاسىندا قۇرىلعىنى ەلەكتر جەلىسى جوق شالعاي اۋىلداردا، سونداي-اق قۇرعاق كليماتتى وڭىرلەردە پايدالانۋعا بولادى.
زەرتحاناداعى العاشقى تاجىريبەلەر
بۇل يدەيانى جۇزەگە اسىرۋ وڭاي بولعان جوق. دانا عىلىمي جۇمىستارىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن قازاقستان-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جوعارى حيميالىق ينجەنەريا مەكتەبىنە ءوزى حات جازعان.
وعان تەحنيكالىق عىلىمدار ماگيسترى رينات جانىبەكوۆ قولداۋ كورسەتىپ، ۋنيۆەرسيتەت زەرتحاناسىندا تاجىريبە جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرگەن.
العاشىندا عىلىمي جەتەكشى مەكتەپ وقۋشىسىنىڭ مۇنداي كۇردەلى تاقىرىپتى تاڭداۋىنا كۇمانمەن قاراعان. الايدا دانانىڭ دايىندىق دەڭگەيى مەن عىلىمي ادەبيەتتەردى اعىلشىن تىلىندە ەركىن وقىپ، تالداي الاتىنىن كورگەننەن كەيىن ونىڭ جوباسىنا سەنىم ارتقان.
زەرتحاناداعى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە دانا نانوقۇرىلىمداردىڭ قاسيەتتەرىن زەرتتەپ، اتموسفەرادان سۋ جينايتىن قۇرىلعىنىڭ جۇمىس ىستەيتىن ۇلگىسىن جاساپ شىقتى.
حالىقارالىق جارىستارداعى جەڭىستەر
دانانىڭ عىلىمي ەڭبەگى العاش رەت حالىقارالىق دەڭگەيدە 2025 جىلى جوعارى باعالاندى. ول وڭتۇستىك كورەيانىڭ سەۋل قالاسىندا وتكەن دۇنيەجۇزىلىك جاستار عىلىمي وليمپياداسىندا (WICO) التىن مەدال جەڭىپ الدى.
جوبا كەيىن يندونەزياداعى YISF حالىقارالىق عىلىمي بايقاۋىندا، KazSmartSpace جوبالار كونكۋرسىندا جانە ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكەن حالىقارالىق حيميا كونفەرەنتسياسىندا جۇلدەلى ورىندارعا يە بولدى.
2026 جىلى دانانىڭ جەتىستىگى جاڭا بەلەسكە كوتەرىلدى. ول اۆستريانىڭ ۆەنا قالاسىندا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ شتاب-پاتەرىندە وتكەن Cleantech Days Forum 2026 حالىقارالىق فورۋمىندا قازاقستان اتىنان قاتىسىپ، الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك ءۇش جاس ونەرتاپقىشىنىڭ قاتارىنا ەندى.
بۇل فورۋم جاسىل تەحنولوگيالار سالاسىنداعى ەڭ بەدەلدى حالىقارالىق الاڭداردىڭ ءبىرى سانالادى.
قازاقستاندا جوبانى سىناقتان وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر
دانانىڭ جوباسى حالىقارالىق ماراپاتتارمەن عانا شەكتەلىپ قالعان جوق.
قازاقستاننىڭ سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگىمەن پيلوتتىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. قۇجات اياسىندا قۇرىلعىنى ەلىمىزدىڭ سۋ تاپشى وڭىرلەرىندە سىناقتان وتكىزۋ جوسپارلانعان.
پيلوتتىق جوبا بارىسىندا قۇرىلعىنىڭ ءارتۇرلى كليمات جاعدايىنداعى تيىمدىلىگى زەرتتەلىپ، الىنعان ناتيجەلەرگە عىلىمي ساراپتاما جاسالادى. ەگەر سىناقتار ءساتتى وتسە، تەحنولوگيانى كەڭىنەن قولدانۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلماق.
سونىمەن قاتار جوباعا ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى دا عىلىمي قولداۋ كورسەتۋگە دايىن ەكەندەرىن بىلدىرگەن. ءتىپتى جاس زەرتتەۋشىنىڭ ەڭبەگى قازاقستاندا دا جوعارى باعالاندى. دانا الماتى قالاسى اكىمىنىڭ ارنايى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاندى. سونىمەن بىرگە ونىڭ جوباسى G SIP باعدارلاماسى اياسىندا 5 ميلليون تەڭگە كولەمىندەگى گرانت جەڭىپ الىپ، قازاقستانداعى ۇزدىك ءۇش جاسىل تەحنولوگيانىڭ قاتارىنا ەندى.
مەكتەپ ۇجىمى دا بۇل جەتىستىكتى عىلىمعا جاسالعان ينۆەستيتسيانىڭ ناتيجەسى دەپ باعالايدى. بۇگىندە №79 گيمنازياسىندا STEM كابينەتتەرى مەن روبوتوتەحنيكا زەرتحانالارى جۇمىس ىستەيدى. وسىنداي ورتا تالانتتى وقۋشىلاردىڭ عىلىمي ىزدەنىسپەن اينالىسۋىنا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.
