فوتو: Getty Images
استرونومدار جەردىڭ تارتىلىس ورىسىنە ۋاقىتشا تۇسكەن جاڭا شاعىن استەرويدتى انىقتادى. 2026 QQ8 دەپ اتالاتىن عارىش نىسانى ازىرگە پلانەتامىزدىڭ سەرىگىنە اينالعانىمەن، الداعى ايلاردا جەر وربيتاسىنان شىعىپ كەتۋى مۇمكىن. بۇل تۋرالى ۆۆس جازدى، دەپ حابارلايدى “ادىرنا”.
عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي قۇبىلىس كۇن جۇيەسىندە سيرەك ەمەس، الايدا شاعىن استەرويدتاردى انىقتاۋ وتە قيىن.
2026 QQ8 استەرويدىن ۆەنگريالىق استرونوم كريستيان شارنەتسكي العاش رەت تامىز ايىندا بايقاعان. ال حالىقارالىق استرونوميالىق وداقتىڭ كىشى پلانەتالار ورتالىعى بۇل نىسان تۋرالى مالىمەتتى كەيىنىرەك جاريالاعان.
استەرويدتىڭ ديامەترى نەبارى 1–2 مەتردى قۇرايدى. قازىرگى ۋاقىتتا ول جەردەن 500 مىڭ شاقىرىمنان استام قاشىقتىقتا ورنالاسقان. بۇل – ايعا دەيىنگى قاشىقتىقتان دا الىس. استرونومداردىڭ بولجامىنشا، نىسان ءساۋىر ايىندا جەردىڭ گراۆيتاتسيالىق ورىسىنە ءتۇسىپ، ۋاقىتشا سەرىككە اينالعان. دەگەنمەن الداعى بىرنەشە ايدا قايتادان عارىش كەڭىستىگىنە كەتەدى دەپ كۇتىلۋدە.
ميني-ايلار — جەردىڭ تارتىلىس كۇشىنە ءىلىنىپ، بەلگىلى ءبىر ۋاقىت ارالىعىندا ونى اينالا قوزعالاتىن شاعىن استەرويدتار. ولار كۇن جۇيەسى قالىپتاسقان كەزەڭنەن قالعان عارىشتىق دەنەلەر نەمەسە باسقا عارىش نىساندارىنىڭ بولشەكتەرى بولۋى مۇمكىن.
مۇنداي استەرويدتار، ادەتتە، جەر وربيتاسىندا ءبىر جىلدان از ۋاقىت بولادى. كولەمى وتە كىشكەنتاي ءارى جارىقتى از شاعىلىستىراتىندىقتان، ولاردى تەلەسكوپ ارقىلى انىقتاۋ وڭاي ەمەس.
The Planetary Society ۇيىمىنىڭ مالىمەتىنشە، 2026 QQ8 انىقتالعانعا دەيىن جەردىڭ ءتورت ۋاقىتشا ميني-ايى عانا تىركەلگەن. ولاردىڭ ەشقايسىسى بۇگىندە پلانەتامىزدى اينالىپ جۇرگەن جوق.
سوڭعى انىقتالعان نىسانداردىڭ ءبىرى — 2024 PT5 استەرويدى. ونىڭ كولەمى شامامەن 10 مەتر بولعان. العاشىندا عالىمدار ونى جەر وربيتاسىنا ۇقساس جولمەن قوزعالاتىن اردجۋنا استەرويدتار توبىنان شىققان دەپ بولجاعان. كەيىنگى حيميالىق تالداۋ ونىڭ ايدان ءبولىنىپ، عارىشقا ۇشىپ كەتكەن فراگمەنت بولۋى مۇمكىن ەكەنىن كورسەتتى. استەرويد جەر ماڭىندا بىرنەشە اي بولعاننان كەيىن قايتادان الىس عارىشقا كەتكەن. كەيبىر استرونومداردىڭ ەسەبىنشە، ول 2055 جىلى جەرگە قايتا جاقىنداۋى مۇمكىن.
جەردىڭ ۋاقىتشا سەرىكتەرىنىڭ تاعى ءبىر ءتۇرى – كۆازيسەرىكتەر. ولار سىرتتاي قاراعاندا جەردى اينالىپ جۇرگەندەي كورىنگەنىمەن، شىن مانىندە كۇندى اينالادى. ولاردىڭ وربيتاسى جەردىڭ قوزعالىس جولىنا وتە جاقىن بولعاندىقتان، پلانەتامىزبەن قاتار قوزعالاتىن نىساندار رەتىندە بايقالادى.
وسىنداي استەرويدتاردىڭ ءبىرى – 2025 جىلدىڭ تامىزىندا انىقتالعان 2025 PN7. ونىڭ كولەمى شامامەن 20 مەتر. استرونومداردىڭ بولجامىنشا، بۇل نىسان سوڭعى 60 جىل بويى جەرگە جاقىن ورنالاسقان جانە الداعى تاعى 60 جىلداي ۋاقىت بويى وسى ماڭدا قوزعالىسىن جالعاستىرادى.
استرونوم دوكتور دجەننيفەر ميللاردتىڭ تۇسىندىرۋىنشە، كۆازيسەرىكتەر مەن ميني-ايلاردىڭ باستى ايىرماشىلىعى – ولاردىڭ وربيتالىق قوزعالىسىندا. ميني-ايلار جەردىڭ گراۆيتاتسيالىق ورىسىنە ءتۇسىپ، ونى اينالسا، كۆازيسەرىكتەر كۇندى اينالۋىن جالعاستىرادى. دەگەنمەن ولارعا جەردىڭ تارتىلىس كۇشى بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە اسەر ەتەدى.
عالىمداردى قىزىقتىراتىن تاعى ءبىر قۇبىلىس – ەلەستىك ايلار. بولجام بويىنشا، ولار جەرمەن ءبىر وربيتا بويىمەن قوزعالاتىن عارىشتىق شاڭ شوعىرلارى بولۋى مۇمكىن. مۇنداي شوعىرلار پلانەتامىزدىڭ الدىندا نەمەسە ارتىندا ورنالاسۋى ىقتيمال.
الايدا ولاردىڭ بار ەكەنى ازىرگە تولىق دالەلدەنبەگەن. دوكتور ميللارد بۇل تەوريانى عىلىمي تۇرعىدان مۇمكىن دەپ سانايدى. ونىڭ ايتۋىنشا، عارىشتا پلانەتاارالىق شاڭ وتە كوپ جانە ونىڭ ءبىر بولىگى جەر وربيتاسىنداعى گراۆيتاتسيالىق تۇراقتى ايماقتاردا شوعىرلانۋى مۇمكىن.
مامانداردىڭ پىكىرىنشە، ميني-ايلار مەن كۆازيسەرىكتەر جەرگە قاۋىپ توندىرمەيدى. ولار عارىشتىق ولشەم بويىنشا جاقىن ورنالاسقانىمەن، پلانەتامىزعا سوقتىعىساتىن دەڭگەيدە جاقىندامايدى.
استرونومداردىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي نىساندار جەرگە قاراي قوزعالعان جاعدايدا دا ولاردىڭ جاقىنداۋىن الدىن الا بايقاۋعا مۇمكىندىك بار. سوندىقتان قاجەتتى شارالاردى قابىلداۋعا جەتكىلىكتى ۋاقىت بولادى.
قازىرگى تاڭدا كۆازيسەرىكتەر تەك جەردىڭ ماڭىنان عانا ەمەس، يۋپيتەر، شولپان، ساتۋرن، نەپتۋن جانە پلۋتوننىڭ ماڭىنان دا انىقتالعان. عالىمدار تەلەسكوپتاردىڭ مۇمكىندىگى مەن كومپيۋتەرلىك مودەلدەۋ تەحنولوگيالارى دامىعان سايىن مۇنداي نىسانداردىڭ جاڭا تۇرلەرى مەن سانى ارتا تۇسەدى دەپ بولجايدى.
مامانداردىڭ پىكىرىنشە، كۇن جۇيەسى — ۇنەمى قوزعالىستا بولاتىن كۇردەلى ءارى ديناميكالىق كەڭىستىك. جاڭا استەرويدتاردىڭ اشىلۋى عارىشتاعى قوزعالىس زاڭدىلىقتارىن تەرەڭىرەك تۇسىنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
