الماتىدا قالا اۋماعىنىڭ جەكەلەگەن بولىكتەرىنە ەكولوگيالىق تالاپتارعا ساي كەلمەيتىن ەسكى اۆتوكولىكتەردىڭ كىرۋىنە شەكتەۋ ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل شارا قۇنى 28,6 ملرد تەڭگەدەن اساتىن ءۇش جىلدىق تابيعاتتى قورعاۋ جوسپارى اياسىندا كوزدەلگەن. باعدارلامانى الماتى قالالىق ءماسليحاتى بەكىتتى، دەپ حابارلايدى "ادىرنا".
باعدارلامانىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – اۋا ساپاسىن جاقسارتۋ. قۇجاتقا سايكەس، 2027 جىلى «الماتى پاركينگ» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ قالادا تومەن شىعارىندىلار ايماقتارى (Low Emission Zones) قۇرىلادى. زاماناۋي ەكولوگيالىق تالاپتارعا سايكەس كەلمەيتىن ەسكى كولىكتەردىڭ بۇل ايماقتارعا كىرۋىنە شەكتەۋ قويىلادى.
سونىمەن قاتار، كولىكتەردىڭ تەحنيكالىق جاعدايىنا باقىلاۋ كۇشەيتىلەدى. EcoAlmaty جشس-ءنىڭ بەكەتتەرى پوليتسيامەن بىرلەسىپ، كۇن سايىن جول بويىندا اۆتوكولىكتەردىڭ ۋلى شىعارىندىلارىنا كەمىندە 550 ولشەۋ جۇرگىزەدى.
بۇدان بولەك، قالا بيلىگى ەكولوگيالىق كلاسى تومەن ەسكى اۆتوكولىكتەردى حالىقتان ساتىپ الۋ باعدارلاماسىن ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىر.
كولىك قوزعالىسىنا قاتىستى شەكتەۋلەر اۋانىڭ لاستانۋىن ازايتۋعا باعىتتالعان اۋقىمدى باعدارلامانىڭ ءبىر بولىگى بولادى. اتاپ ايتقاندا، جەو-2-ءنى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى 2028 جىلى اياقتالۋى ءتيىس. ستانسا گازعا كوشىرىلگەننەن كەيىن زياندى شىعارىندىلار كولەمى جىلىنا 37 مىڭ توننادان 2,7 مىڭ تونناعا دەيىن، ياعني 14 ەسەگە قىسقارادى دەپ كۇتىلۋدە.
ال جەو-3-تە جاڭا بۋ-گاز قوندىرعىلارىن 2026 جىلى ىسكە قوسۋ، ال 2027 جىلى ەسكى كومىر جابدىقتارىن تولىق بولشەكتەۋ جوسپارلانعان. سونىڭ ناتيجەسىندە شىعارىندىلار كولەمى 1,6 مىڭ تونناعا دەيىن تومەندەيدى.
2028 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن الماتىداعى جەكە سەكتورداعى گازداندىرىلماعان ۇيلەردى تولىقتاي گازعا قوسۋ، سونداي-اق الماتى وبلىسىنا ىرگەلەس اۋداندارداعى شىعارىندىلارعا باقىلاۋدى كۇشەيتۋ كوزدەلگەن. قورعانىس مينيسترلىگىنە قاراستى نىساندارداعى قازاندىقتار دا سۇيىق وتىننان گازعا اۋىستىرىلىپ، بۇل ولاردىڭ زياندى شىعارىندىلارىن 40 پايىزعا ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ەكولوگيالىق باقىلاۋ شاعىن بيزنەسكە دە كۇشەيتىلەدى. EcoAlmaty ەكولوگيالىق زەرتحاناسى درونداردىڭ كومەگىمەن كومىر، ەسكى اۆتوكولىك شينالارى مەن باسقا دا قاۋىپتى قالدىقتاردى جاعاتىن جەكە ۇيلەر مەن كوممەرتسيالىق مونشالاردى انىقتايدى.
سونداي-اق مەيرامحانالار، كافەلەر مەن كاۋاپحانالار ءتۇتىندى كۇيە مەن كومىرسۋتەكتەردەن كەمىندە 60 پايىزعا تازارتاتىن سۇزگىلەردى ورناتۋعا مىندەتتەلەدى.
باعدارلامانىڭ قوماقتى بولىگى سۋ نىساندارىن قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالعان. ۇزىندىعى 7,5 شاقىرىم بولاتىن ەسەنتاي وزەنىنىڭ ارناسىن كۇردەلى جوندەۋگە 3 ملرد تەڭگە، ال ۇزىندىعى 23,1 شاقىرىم ۇلكەن الماتى كانالىن قايتا جاڭعىرتۋعا 5 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى بولىنەدى.
سونىمەن قاتار، قارعالى وزەنىنىڭ ارناسىن قايتا جاڭعىرتۋعا 3 ملرد تەڭگەدەن استام، ال ۇزىندىعى 123,3 شاقىرىم جاڭا ارىق جەلىلەرىن سالۋعا 6,2 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. بۇدان بولەك، كىشى الماتى وزەنىنىڭ 10 شاقىرىمدىق ارناسىن جوندەۋ جانە اەروپورت كولىن لايدان تازارتۋ جوسپارلانعان.
كوگالداندىرۋ جۇمىستارى اياسىندا 2026 جىلى قالاداعى اعاشتاردىڭ 90 پايىزىن تۇگەندەۋ مەن تەكسەرۋگە 330 ملن تەڭگە بولىنەدى. زيانكەستەرگە قارسى حيميالىق وڭدەۋمەن 2,5 ميلليون جاسىل جەلەك قامتىلادى.
جىل سايىن كوممۋنالدىق قىزمەتتەر كەمىندە 320 مىڭ اعاش وتىرعىزىپ، 198 مىڭ شارشى مەتر گۇلزار سالۋعا مىندەتتەلەدى.
قالدىقتاردى باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ دە باعدارلامانىڭ ماڭىزدى باعىتىنىڭ ءبىرى بولماق. قوقىس تاسيتىن كولىكتەردىڭ قوزعالىسى بىرىڭعاي ديسپەتچەرلىك ورتالىق ارقىلى باقىلانىپ، زاڭسىز قوقىس ورىندارىنىڭ سانىن ازايتۋ جانە تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى ۋاقىتىلى شىعارۋ قامتاماسىز ەتىلەدى. جوسپارعا سايكەس، رۇقساتسىز قوقىس ۇيىندىلەرىنىڭ سانى كەمىندە 10 پايىزعا قىسقارۋى ءتيىس.
الماتى قالالىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتتارى تابيعاتتى قورعاۋ باعدارلاماسىنىڭ ورىندالۋىن تۇراقتى باقىلاۋدا ۇستاپ، ونىڭ ءاربىر باعىتى بويىنشا ەسەپتەردى جۇيەلى تۇردە تىڭدايتىن بولادى.
