Almatyda qala aumaǧynyŋ jekelegen bölıkterıne ekologiialyq talaptarǧa sai kelmeitın eskı avtokölıkterdıŋ kıruıne şekteu engızu josparlanyp otyr. Būl şara qūny 28,6 mlrd teŋgeden asatyn üş jyldyq tabiǧatty qorǧau jospary aiasynda közdelgen. Baǧdarlamany Almaty qalalyq mäslihaty bekıttı, dep habarlaidy "Adyrna".
Baǧdarlamanyŋ negızgı baǧyttarynyŋ bırı – aua sapasyn jaqsartu. Qūjatqa säikes, 2027 jyly «Almaty parking» kompaniiasymen bırlesıp qalada tömen şyǧaryndylar aimaqtary (Low Emission Zones) qūrylady. Zamanaui ekologiialyq talaptarǧa säikes kelmeitın eskı kölıkterdıŋ būl aimaqtarǧa kıruıne şekteu qoiylady.
Sonymen qatar, kölıkterdıŋ tehnikalyq jaǧdaiyna baqylau küşeitıledı. EcoAlmaty JŞS-nıŋ beketterı polisiiamen bırlesıp, kün saiyn jol boiynda avtokölıkterdıŋ uly şyǧaryndylaryna kemınde 550 ölşeu jürgızedı.
Būdan bölek, qala bilıgı ekologiialyq klasy tömen eskı avtokölıkterdı halyqtan satyp alu baǧdarlamasyn ıske qosudy josparlap otyr.
Kölık qozǧalysyna qatysty şekteuler auanyŋ lastanuyn azaituǧa baǧyttalǧan auqymdy baǧdarlamanyŋ bır bölıgı bolady. Atap aitqanda, JEO-2-nı jaŋǧyrtu jūmystary 2028 jyly aiaqtaluy tiıs. Stansa gazǧa köşırılgennen keiın ziiandy şyǧaryndylar kölemı jylyna 37 myŋ tonnadan 2,7 myŋ tonnaǧa deiın, iaǧni 14 esege qysqarady dep kütılude.
Al JEO-3-te jaŋa bu-gaz qondyrǧylaryn 2026 jyly ıske qosu, al 2027 jyly eskı kömır jabdyqtaryn tolyq bölşekteu josparlanǧan. Sonyŋ nätijesınde şyǧaryndylar kölemı 1,6 myŋ tonnaǧa deiın tömendeidı.
2028 jyldyŋ soŋyna deiın Almatydaǧy jeke sektordaǧy gazdandyrylmaǧan üilerdı tolyqtai gazǧa qosu, sondai-aq Almaty oblysyna ırgeles audandardaǧy şyǧaryndylarǧa baqylaudy küşeitu közdelgen. Qorǧanys ministrlıgıne qarasty nysandardaǧy qazandyqtar da sūiyq otynnan gazǧa auystyrylyp, būl olardyŋ ziiandy şyǧaryndylaryn 40 paiyzǧa azaituǧa mümkındık beredı.
Ekologiialyq baqylau şaǧyn bizneske de küşeitıledı. EcoAlmaty ekologiialyq zerthanasy drondardyŋ kömegımen kömır, eskı avtokölık şinalary men basqa da qauıptı qaldyqtardy jaǧatyn jeke üiler men kommersiialyq monşalardy anyqtaidy.
Sondai-aq meiramhanalar, kafeler men käuaphanalar tütındı küie men kömırsutekterden kemınde 60 paiyzǧa tazartatyn süzgılerdı ornatuǧa mındetteledı.
Baǧdarlamanyŋ qomaqty bölıgı su nysandaryn qalpyna keltıruge baǧyttalǧan. Ūzyndyǧy 7,5 şaqyrym bolatyn Esentai özenınıŋ arnasyn kürdelı jöndeuge 3 mlrd teŋge, al ūzyndyǧy 23,1 şaqyrym Ülken Almaty kanalyn qaita jaŋǧyrtuǧa 5 mlrd teŋgeden astam qarjy bölınedı.
Sonymen qatar, Qarǧaly özenınıŋ arnasyn qaita jaŋǧyrtuǧa 3 mlrd teŋgeden astam, al ūzyndyǧy 123,3 şaqyrym jaŋa aryq jelılerın saluǧa 6,2 mlrd teŋge qarastyrylǧan. Būdan bölek, Kışı Almaty özenınıŋ 10 şaqyrymdyq arnasyn jöndeu jäne Aeroport kölın laidan tazartu josparlanǧan.
Kögaldandyru jūmystary aiasynda 2026 jyly qaladaǧy aǧaştardyŋ 90 paiyzyn tügendeu men tekseruge 330 mln teŋge bölınedı. Ziiankesterge qarsy himiialyq öŋdeumen 2,5 million jasyl jelek qamtylady.
Jyl saiyn kommunaldyq qyzmetter kemınde 320 myŋ aǧaş otyrǧyzyp, 198 myŋ şarşy metr gülzar saluǧa mındetteledı.
Qaldyqtardy basqaru jüiesın jetıldıru de baǧdarlamanyŋ maŋyzdy baǧytynyŋ bırı bolmaq. Qoqys tasityn kölıkterdıŋ qozǧalysy bıryŋǧai dispetcherlık ortalyq arqyly baqylanyp, zaŋsyz qoqys oryndarynyŋ sanyn azaitu jäne tūrmystyq qatty qaldyqtardy uaqytyly şyǧaru qamtamasyz etıledı. Josparǧa säikes, rūqsatsyz qoqys üiındılerınıŋ sany kemınde 10 paiyzǧa qysqaruy tiıs.
Almaty qalalyq mäslihatynyŋ deputattary tabiǧatty qorǧau baǧdarlamasynyŋ oryndaluyn tūraqty baqylauda ūstap, onyŋ ärbır baǧyty boiynşa esepterdı jüielı türde tyŋdaityn bolady.
