فوتو: qazaly.kz
12 ءساۋىر – ادامزات تاريحىنداعى ەرەكشە كۇندەردىڭ ءبىرى، حالىقارالىق عارىشكەرلەر كۇنى. بۇل داتا 1961 جىلى عارىش كەڭىستىگىن العاش باعىندىرعان وقيعامەن تىكەلەي بايلانىستى. ءدال وسى كۇنى يۋري گاگارين بايقوڭىر عارىش ايلاعى اۋماعىنان ۇشىرىلعان «ۆوستوك» كەمەسىمەن جەر وربيتاسىنا العاش رەت ساپار شەكتى.
عارىشكەردىڭ ساپارى 108 مينۋتقا سوزىلىپ، كەمە جەردى ءبىر اينالىپ ءوتتى. ۇشۋ كەزىندە «ۆوستوك» 302 شاقىرىم بيىكتىككە كوتەرىلىپ، كەيىن ساراتوۆ وبلىسىنداعى سمەلوۆكا اۋىلى ماڭىنا ءساتتى قوندى. بۇل تاريحي وقيعا ادامزاتتىڭ عاسىرلار بويعى ارمانى – عارىشتى يگەرۋ جولىنداعى العاشقى ناقتى قادام بولدى.
وسى ەرلىگى ءۇشىن گاگارينگە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بەرىلدى. ونىڭ ۇشۋى عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەستىڭ دامۋىنا زور سەرپىن بەرىپ، سپۋتنيكتىك بايلانىس، ينتەرنەت، مەتەورولوگيا جانە ناۆيگاتسيا سياقتى سالالاردىڭ دامۋىنا نەگىز قالادى.
كەيىننەن، 1968 جىلى حالىقارالىق اۆياتسيا فەدەراتسياسى بۇل كۇندى رەسمي تۇردە حالىقارالىق اۆياتسيا جانە عارىشكەرلەر كۇنى رەتىندە بەكىتتى.
عارىش سالاسىنىڭ دامۋى قازاقستانمەن دە تىعىز بايلانىستى. 1955 جىلى كەڭەس وداعى بايقوڭىر عارىش ايلاعىن سالۋ تۋرالى شەشىم قابىلداپ، بۇل نىسان كەيىن الەمدەگى ەڭ ءىرى ءارى ماڭىزدى عارىش كەشەندەرىنىڭ بىرىنە اينالدى. ال 1957 جىلى العاشقى جاساندى جەر سەرىگى – «سپۋتنيك-1» ۇشىرىلىپ، عارىش ءداۋىرىنىڭ باستاۋى قالاندى.
قازاقستان ءۇشىن ەرەكشە ماقتانىش – ۇلتتىق عارىشكەرلەردىڭ جەتىستىگى. 1991 جىلى توقتار اۋباكىروۆ عارىشقا ۇشىپ، قازاقتان شىققان تۇڭعىش عارىشكەر اتاندى. ول «سويۋز تم-13» كەمەسىمەن ۇشىپ، عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى.
كەيىن بۇل جەتىستىكتى تالعات مۇساباەۆ جالعاستىرىپ، بىرنەشە رەت عارىشقا ۇشتى جانە اشىق عارىشقا شىعۋ بويىنشا رەكوردتىق كورسەتكىشتەرگە جەتتى. ال تاۋەلسىز قازاقستان كەزەڭىندە عارىشقا ۇشقان تاعى ءبىر قازاق – ايدىن ايىمبەتوۆ بولدى.
بۇگىندە 12 ءساۋىر تەك تاريحي داتا عانا ەمەس، عىلىم مەن تەحنولوگيانىڭ، باتىلدىق پەن ىزدەنىستىڭ سيمۆولىنا اينالدى. بۇل كۇن ادامزاتتىڭ شەكسىز مۇمكىندىكتەرىن جانە عارىش كەڭىستىگىن يگەرۋدەگى ورتاق جەتىستىكتەرىن ەسكە سالادى.
