سوڭعى اپتالاردا ۋكراينالىق اسكەري ساراپشىلار رەسەيدىڭ سوققى بەرۋشى ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىن (بپلا), سونىڭ ىشىندە «شاحەد» تيپتەس درونداردى Starlink سپۋتنيكتىك بايلانىسى ارقىلى باسقارۋ فاكتىلەرىن تىركەدى. بۇل دروندار ۋكراينانىڭ ىشكى اۋماقتارىنا تەرەڭ ەنىپ، بارلاۋ جۇرگىزىپ، ينفراقۇرىلىم مەن اسكەري تەحنيكاعا سوققى جاساعان. بۇل تۋرالى ۆۆس جازدى، دەپ حابارلايدى “ادىرنا”.
رەسەي «شاحەد» كاميكادزە-دروندارىن (رەسەيلىك نۇسقاسى — «گەران-2») جاپپاي قولدانۋدى 2022 جىلدىڭ كۇزىندە باستاعان. الايدا ءۇش جىلعا جۋىق سوعىس بارىسىندا بۇل بپلا-لار ايتارلىقتاي جاڭعىرتىلدى. ەگەر بۇرىن دروندار الدىن الا باعدارلامالانعان باعىتپەن ۇشسا، 2025 جىلدىڭ كۇزىنەن باستاپ ولاردى ونلاين رەجيمدە باسقارۋ جاعدايلارى انىقتالا باستادى.
العاشىندا بۇل ءۇشىن mesh-جۇيە پايدالانىلعان. بۇل جۇيەدە دروندار توبىنىڭ بىرەۋى رەترانسلياتور قىزمەتىن اتقارىپ، وپەراتورعا باسقا دروندى الىس قاشىقتىقتان باسقارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. الايدا مۇنداي ءتاسىل قوسىمشا دروندى قاجەت ەتەتىندىكتەن، رەسەي كەلەسى كەزەڭدە سوققى بەرۋشى دروندارعا Starlink سپۋتنيكتىك تەرمينالدارىن تىكەلەي ورناتا باستاعان.
Starlink ورناتىلعان رەسەيلىك دروندار تۋرالى العاش رەت 2025 جىلعى 15 جەلتوقساندا ۋكراينالىق اسكەري راديوتەحنولوگيالار سالاسىنداعى ساراپشى سەرگەي بەسكرەستنوۆ («فلەش») مالىمدەدى. ول Starlink تەرمينالى بار «مولنيا» بپلا-سىنىڭ فوتوسىن جاريالاعان. بۇل درون مايداندا كەڭىنەن قولدانىلاتىن، سالىستىرمالى تۇردە ارزان اپپارات سانالادى جانە كاميكادزە-درون رەتىندە دە، شاعىن FPV-درونداردى تاسىمالداۋشى رەتىندە دە پايدالانىلادى.
كەيىنىرەك Starlink ورناتىلعان تاعى ءبىر رەسەيلىك درون — بم-35 («يتالماس») انىقتالدى. بۇل اپپارات 500 شاقىرىمعا دەيىن ۇشىپ، 15–27 كەلىگە دەيىن جارىلعىش زات الىپ جۇرە الادى. قاڭتار ايىنىڭ سوڭىندا مۇنداي درونداردىڭ دنەپر مەن كيەۆ قالالارى ۇستىندە ۇزاق ۋاقىت بويى كەدەرگىسىز ۇشقانى تىركەلدى.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، Starlink ارقىلى باسقارىلاتىن دروندارعا قارسى راديوەلەكتروندىق كۇرەس قۇرالدارىنىڭ تيىمدىلىگى وتە تومەن، ال ولاردى اتىپ ءتۇسىرۋ دە قيىن. سەبەبى دروندار اۋە شابۋىلىنا قارسى قورعانىس جۇيەلەرىن اينالىپ ءوتىپ، وتە تومەن بيىكتىكتە ۇشا الادى.
ۋكراينالىق ماماندار بۇل جاعدايدى ەلەۋلى قاۋىپ دەپ باعالاپ وتىر. Starlink بايلانىسى وپەراتورعا دروندى ناقتى ۋاقىت رەجيمىندە باسقارۋعا، قوزعالىستاعى نىسانداردى انىقتاۋعا جانە سوققى جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل اسكەري نىساندارمەن قاتار، تىلداعى قالالار مەن ازاماتتىق ينفراقۇرىلىمعا دا قاتەر توندىرەدى.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، ۋكراينا ءۇشىن باستى شەشىمدەردىڭ ءبىرى — اقش بيلىگىمەن جانە SpaceX كومپانياسىمەن كەلىسسوز جۇرگىزۋ. ماقسات — ۋكراينا اۋماعىندا زاڭسىز قولدانىلىپ جاتقان Starlink تەرمينالدارىن انىقتاپ، ولاردى ءوشىرۋ. سونىمەن قاتار قورعانىس كۇشتەرى مەن ۆولونتەرلەر پايدالاناتىن بارلىق تەرمينالداردى قامتيتىن بىرىڭعاي ءتىزىلىم جاساۋ ۇسىنىلىپ وتىر.
29 قاڭتاردا ۋكراينا قورعانىس ءمينيسترى ميحايل فەدوروۆ بۇل ماسەلەنى شەشۋ بويىنشا جۇمىس باستالعانىن حابارلادى. ونىڭ ايتۋىنشا، SpaceX كومپانياسىمەن بايلانىس ورناتىلىپ، جاعدايدى رەتتەۋدىڭ بىرنەشە جولى قاراستىرىلىپ جاتىر. ال ءمينيستردىڭ كەڭەسشىسى سەرگەي بەسكرەستنوۆ جەدەل ءارى ۇزاقمەرزىمدى كەشەندى شەشىم ازىرلەنىپ جاتقانىن مالىمدەدى.
قازىرگى تاڭدا Starlink ارقىلى باسقارىلاتىن دروندار جاپپاي قولدانۋعا كوشپەگەنىمەن، ساراپشىلار ۋكراينادا قارسى شارا قابىلداۋعا شەكتەۋلى ۋاقىت بار ەكەنىن ەسكەرتەدى.
