Соңғы апталарда украиналық әскери сарапшылар Ресейдің соққы беруші ұшқышсыз ұшу аппараттарын (БПЛА), соның ішінде «шахед» типтес дрондарды Starlink спутниктік байланысы арқылы басқару фактілерін тіркеді. Бұл дрондар Украинаның ішкі аумақтарына терең еніп, барлау жүргізіп, инфрақұрылым мен әскери техникаға соққы жасаған. Бұл туралы ВВС жазды, деп хабарлайды “Адырна”.
Ресей «шахед» камикадзе-дрондарын (ресейлік нұсқасы — «Герань-2») жаппай қолдануды 2022 жылдың күзінде бастаған. Алайда үш жылға жуық соғыс барысында бұл БПЛА-лар айтарлықтай жаңғыртылды. Егер бұрын дрондар алдын ала бағдарламаланған бағытпен ұшса, 2025 жылдың күзінен бастап оларды онлайн режимде басқару жағдайлары анықтала бастады.
Алғашында бұл үшін mesh-жүйе пайдаланылған. Бұл жүйеде дрондар тобының біреуі ретранслятор қызметін атқарып, операторға басқа дронды алыс қашықтықтан басқаруға мүмкіндік береді. Алайда мұндай тәсіл қосымша дронды қажет ететіндіктен, Ресей келесі кезеңде соққы беруші дрондарға Starlink спутниктік терминалдарын тікелей орната бастаған.
Starlink орнатылған ресейлік дрондар туралы алғаш рет 2025 жылғы 15 желтоқсанда украиналық әскери радиотехнологиялар саласындағы сарапшы Сергей Бескрестнов («Флэш») мәлімдеді. Ол Starlink терминалы бар «Молния» БПЛА-сының фотосын жариялаған. Бұл дрон майданда кеңінен қолданылатын, салыстырмалы түрде арзан аппарат саналады және камикадзе-дрон ретінде де, шағын FPV-дрондарды тасымалдаушы ретінде де пайдаланылады.
Кейінірек Starlink орнатылған тағы бір ресейлік дрон — БМ-35 («Италмас») анықталды. Бұл аппарат 500 шақырымға дейін ұшып, 15–27 келіге дейін жарылғыш зат алып жүре алады. Қаңтар айының соңында мұндай дрондардың Днепр мен Киев қалалары үстінде ұзақ уақыт бойы кедергісіз ұшқаны тіркелді.
Сарапшылардың айтуынша, Starlink арқылы басқарылатын дрондарға қарсы радиоэлектрондық күрес құралдарының тиімділігі өте төмен, ал оларды атып түсіру де қиын. Себебі дрондар әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйелерін айналып өтіп, өте төмен биіктікте ұша алады.
Украиналық мамандар бұл жағдайды елеулі қауіп деп бағалап отыр. Starlink байланысы операторға дронды нақты уақыт режимінде басқаруға, қозғалыстағы нысандарды анықтауға және соққы жасауға мүмкіндік береді. Бұл әскери нысандармен қатар, тылдағы қалалар мен азаматтық инфрақұрылымға да қатер төндіреді.
Сарапшылардың пікірінше, Украина үшін басты шешімдердің бірі — АҚШ билігімен және SpaceX компаниясымен келіссөз жүргізу. Мақсат — Украина аумағында заңсыз қолданылып жатқан Starlink терминалдарын анықтап, оларды өшіру. Сонымен қатар Қорғаныс күштері мен волонтерлер пайдаланатын барлық терминалдарды қамтитын бірыңғай тізілім жасау ұсынылып отыр.
29 қаңтарда Украина қорғаныс министрі Михаил Федоров бұл мәселені шешу бойынша жұмыс басталғанын хабарлады. Оның айтуынша, SpaceX компаниясымен байланыс орнатылып, жағдайды реттеудің бірнеше жолы қарастырылып жатыр. Ал министрдің кеңесшісі Сергей Бескрестнов жедел әрі ұзақмерзімді кешенді шешім әзірленіп жатқанын мәлімдеді.
Қазіргі таңда Starlink арқылы басқарылатын дрондар жаппай қолдануға көшпегенімен, сарапшылар Украинада қарсы шара қабылдауға шектеулі уақыт бар екенін ескертеді.
