Demokratiia instituty 2026 jylǧy 20 şılde men 6 tamyz aralyǧynda jürgızılgen äleumettanulyq zertteu nätijelerın ūsyndy. Zertteu nätijelerıne säikes Qazaqstan Respublikasy Prezidentıne senım joǧary deŋgeide saqtala otyryp, 85,7%-dy qūrady.
Äleumettanulyq saualnama 2026 jylǧy 20 şılde men 6 tamyz aralyǧynda Demokratiia institutynyŋ qarjylandyruy negızınde jürgızıldı. Irıkteme kölemı 8000 respondenttı qūraidy. Saualnamaǧa 17 oblys pen 3 respublikalyq maŋyzy bar qala – Astana, Almaty jäne Şymkent qalalarynyŋ 18 jastan asqan respondentterı qatysty.
Zertteu 18-29 aralyǧyndaǧy jastardyŋ Prezidentke joǧary deŋgeide senım bıldıretının anyqtady. Osy jas tobyndaǧylardyŋ 90,1%-y («iia» jäne «iia deuge bolady» jauaptarynyŋ ortaq körsetkışı) Prezidentke senım artatynyn bıldırdı. Būl saualnamaǧa qatysqandardy jas sanattary boiynşa taldaǧandaǧy eŋ joǧary körsetkış.
Bılım deŋgeiı – saiasi senımnıŋ maŋyzdy körsetkışterınıŋ bırı: azamattardyŋ bılım deŋgeiı neǧūrlym joǧary bolsa, olardyŋ Prezidentke degen senımı de soǧūrlym joǧary. Mysaly bılım deŋgeiı tömenırek respondentter arasynda senım 81,8%-dy qūrasa, joǧary bılımdı azamattar arasynda būl körsetkış 89,7%-ǧa jetıp otyr.
Halyqtyŋ Memleket basşysyna degen joǧary senımı memlekettıŋ damu baǧytyn joǧary deŋgeide qoldauymen tyǧyz bailanysty. Memlekettıŋ damu baǧytyna da halyqtyŋ basym bölıgı qoldau bıldırıp otyr. Atap aitqanda 81,5% qazaqstandyq memleket dūrys baǧytta damyp otyr dep sanaidy.
Eldıŋ damu baǧytyn qoldaityndardyŋ äleumettık-demografiialyq portretı Prezidentke senım bıldıretın qazaqstandyqtardyŋ portretıne ūqsas.
Mysaly, 18-29 aralyǧyndaǧy jastar memlekettıŋ damu baǧytyn eŋ joǧary deŋgeide qoldaityn topty qūraidy. Olardyŋ 85,4%-y memleket dūrys baǧytta damuda dep sanasa, būl körsetkış jas şamasy ūlǧaiǧan saiyn tömendei tüsedı. Körsetkış tömendegenıne qaramastan, ol bärıbır joǧary deŋgeide saqtala otyryp, jasy eŋ ülken respondentter tobynda 76,9%-dy qūraidy (60 jastan asqandar).
Prezidentke senım bıldıretınder arasynda bılım deŋgeiı boiynşa joǧary bılımdıler eŋ joǧary körsetkıştı qūrasa, Qazaqstannyŋ damu baǧytyn dūrys dep sanaityndardyŋ da eŋ joǧary ülesı joǧary bılımdı azamattar arasynda tırkeledı (86%).
Jalpy alǧanda, Prezidentke degen senım deŋgeiıne de, eldıŋ damu baǧytyn qoldau deŋgeiıne de äser etetın negızgı faktorlar retınde respondentterdıŋ jas erekşelıgı men bılım deŋgeiı anyqtalyp otyr. Sonymen qatar, bır qyzyǧy, zertteu nätijelerı Prezidentke degen senım men eldıŋ damu baǧytyn qoldauǧa qatysty erler men äielderdıŋ, sondai-aq qala men auyl tūrǧyndarynyŋ közqarastarynda eleulı aiyrmaşylyqtar joq ekenın körsetedı.
Zertteu nätijelerı eldıŋ äleumettık-saiasi damu baǧytyn barynşa oŋ baǧalaityn azamattardyŋ äleumettık sanatyn anyqtauǧa mümkındık berdı. Olar memlekettık bastamalardy odan ärı ılgerıletudıŋ äleuettı tıregı bola alady. Būl sanatty jas qazaqstandyqtar men joǧary bılımdı azamattar qūraidy. Respondentterdıŋ jynysy men tūrǧylyqty jerı (auyl/qala) aitarlyqtai äser etetın faktor retınde qarastyrylmaidy.
Mūndai ürdıs jastar arasynda memleketke institusionaldyq senım deŋgeiınıŋ joǧary ekenın, qazırgı qoǧamdyq-saiasi kün tärtıbıne köbırek qyzyǧuşylyq tanytatynyn, sondai-aq olardyŋ eldıŋ odan ärı özgeruı men damuyna qatysty ümıtterınıŋ joǧary ekenın körsetuı mümkın.
Eldıŋ qazırgı damu baǧytyn qoldaityn azamattar arasynda joǧary bılımdılerdıŋ basym boluy emosionaldy senımnen rasionaldy senımge köşudı körsetedı. Azamattar naqty oŋ özgerısterdı körıp, reformalardyŋ nätijelerınıŋ öz ömırlerıne jaǧymdy äserın sezıngendıkten Prezidenttıŋ baǧytyn qoldaidy.
Prezidentke degen qoǧamdyq senımnıŋ joǧary deŋgeiı men eldıŋ damu baǧytyna berılgen oŋ baǧanyŋ üilesuı qoǧamdaǧy joǧary deŋgeidegı konsolidasiiany, äleumettık optimizmdı jäne qoǧamdyq-saiasi tūraqtylyqtyŋ äleuetın körsetuı mümkın.
