9 قازاندا ۇلان-باتىر قالاسىندا «شىڭعىس حان داۋىرىنە دەيىنگى موڭعولياداعى ءدىن مەن نانىم-سەنىمدەر» تاقىرىبىندا حالىقارالىق عىلىمي كونفەرەنتسيا ءوتتى. بۇل تۋرالى «مونتسامە» جازدى، دەپ حابارلايدى «ادىرنا» ءتىلشىسى.
كونفەرەنتسيانىڭ ماقساتى – ۇلى موڭعول مەملەكەتى قۇرىلعانعا دەيىن موڭعوليا دالاسىن مەكەندەگەن كوشپەلى حالىقتاردىڭ ءدىني نانىم-سەنىمدەرىنىڭ تاريحي دامۋىن، سالت-جورالعىلارى مەن داستۇرلەرىن، سونداي-اق رۋحاني مادەنيەتىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن جاڭا زەرتتەۋ ناتيجەلەرى نەگىزىندە تالقىلاۋ.
كونفەرەنتسياعا موڭعوليا، قازاقستان، رەسەي، قىتاي، گەرمانيا، ءۇندىستان، تۇركيا جانە وزبەكستاندى قوسا العاندا، ونعا جۋىق ەلدىڭ ۋنيۆەرسيتەتى، عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن ۇيىمدارىنىڭ عالىمدارى مەن زەرتتەۋشىلەرى قاتىسقان. ولار ءوز زەرتتەۋلەرىنىڭ ناتيجەلەرىن ۇسىنىپ، عىلىمي تاجىريبە الماسقان.
كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋىندا موڭعوليا عىلىم اكادەمياسى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى مىندەتىن اتقارۋشى، اكادەميك ن. چۋلۋن ءسوز سويلەدى. ول ءوز سوزىندە سوڭعى جىلدارى موڭعوليا مەن ەۋرازيانىڭ ەجەلگى كوشپەلىلەردىڭ ءدىنى مەن نانىم-سەنىمدەرىن زەرتتەۋدە ارحەولوگيا، ءدىنتانۋ، ەتنولوگيا جانە انتروپولوگيا سالالارىنداعى جاڭا ادىستەر مەن تاسىلدەر كەڭىنەن قولدانىلا باستاعانىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار جازبا دەرەكتەر مەن ارحەولوگيالىق ولجالارعا قاتىستى جاڭا تۇسىندىرمەلەر پايدا بولىپ جاتقانىن ايتتى. مۇنىڭ ءوزى بۇرىننان قالىپتاسقان كەيبىر تۇجىرىمداردى قايتا قاراۋ قاجەتتىگىن ارتتىرىپ وتىر.
تاريح، ارحەولوگيا، ەتنولوگيا جانە باسقا دا عىلىم سالالارىنداعى زەرتتەۋلەردىڭ كەڭەيۋىنە بايلانىستى كوشپەلى حالىقتاردىڭ ءدىنى مەن نانىم-سەنىمدەرى تۋرالى ءبىلىمىمىز تولىعىپ، جاڭارىپ كەلەدى.
كونفەرەنتسيادا موڭعوليا اۋماعىندا ەجەلگى زاماندا ءومىر سۇرگەن مەملەكەتتەردىڭ ءدىنى مەن نانىم-سەنىمدەرىنە قاتىستى ءتۇرلى ماسەلەلەر تالقىلاندى. اتاپ ايتقاندا، ەجەلگى كوشپەلىلەردىڭ كۇن مەن ايعا تابىنۋى، عۇندار اراسىنداعى تاڭىرلىك نانىم-سەنىمدەردىڭ دامۋى، ماڭگىلىك كوك تاڭىرگە تابىنۋ، ءبۋدديزمنىڭ ەرتە كەزەڭدە تارالۋى، جۋجان قاعاناتىنىڭ ءدىنى مەن نانىم-سەنىمدەرى، تۇرىك قاعاناتىنىڭ ءدىني داستۇرلەرى، ەجەلگى ۇيعىرلاردىڭ ءدىنى جانە نەستورياندىق ماسەلەلەرى قاراستىرىلدى.
ەۋرازيانىڭ ەجەلگى كوشپەلى حالىقتارىنىڭ ءدىنى، نانىم-سەنىمدەرى مەن دۇنيەتانىمى ولاردىڭ قوعامدىق قۇرىلىمىنىڭ، مادەنيەتىنىڭ، شارۋاشىلىق قىزمەتى مەن رۋحاني ءومىرىنىڭ اجىراماس بولىگى بولعان.
حالىقارالىق عىلىمي كونفەرەنتسيانى موڭعوليا عىلىم اكادەمياسىنىڭ تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتى «شىڭعىس حان» ۇلتتىق مۋزەيى، موڭعوليا عىلىم جانە تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ الەۋمەتتىك جانە گۋمانيتارلىق عىلىمدار مەكتەبى، موڭعوليانىڭ گاندانتەگچەنلين بۋدديستىك ورتالىعى، سونداي-اق ورتالىق ازيانى زەرتتەۋ جونىندەگى حالىقارالىق ينستيتۋتپەن (IICAS) بىرلەسىپ ۇيىمداستىرعان.
