توپتى جارىپ، جەتىستىككە جەتكەن جاستاردىڭ ەڭبەگىنە قۋاناتىنىمىز بار.
ءبىرى ونەرىمەن، ءبىرى بىلىمىمەن، ەندى ءبىرى سپورتتاعى جەڭىسىمەن ەل ابىرويىن اسقاقتاتىپ ءجۇر. اسىرەسە تۋعان جەردەن تۇلەپ ۇشقان تالانتتى جاستاردىڭ ەڭبەگى شەتەلگە جەتىپ، ەسىمى حالىقارالىق دەڭگەيدە اتالا باستاعاندا، ونىڭ قۋانىشى تىپتەن بولەك ەكەن. ءبىر جاستىڭ عانا جەتىستىگى ەمەس، ورتانىڭ، قازاق جاستارىنىڭ ىزدەنىسى مەن مۇمكىندىگىنىڭ كورىنىسى. وسىنداي قۋانىشتىڭ ءبىرىن بۇگىندە اقىن، جازۋشى ءارى اۋدارماشى سۇندەت سەيىتوۆتىڭ شىعارماشىلىق جولىنان كورۋگە بولادى. شىمكەنتتە تۇراتىن جاس قالامگەردىڭ كىتاپتارى مۇحيت اسىپ، اقش، ۇلىبريتانيا، اۆستراليا جانە الەمنىڭ بىرقاتار ەلدەرىندەگى كىتاپحانالار مەن كىتاپ دۇكەندەرىنىڭ كاتالوگىنا ەنىپ وتىر.
سۇندەت سەيىتوۆتىڭ بۇل جەتىستىگى ءبىر كۇندە كەلگەن جوق. ونىڭ ارتىندا بىرنەشە جىلدىق ىزدەنىس، ءوز بەتىمەن ۇيرەنۋ، جۇزدەگەن جولدانعان حات، تالاي رەت تاۋى شاعىلۋ، سوعان قاراماستان توقتاماعان تاباندىلىق جاتىر. جاس قالامگەردىڭ ەرەكشەلىگى دە وسىندا ما دەرسىڭ. ول ادەبيەتتى تەك كىتاپ جازۋمەن شەكتەمەدى. شىعارما جازعاننان كەيىن ونى وقىرمانعا جەتكىزۋدىڭ جولىن دا ءوزى ىزدەيدى. شەتەلدىك باسپا جۇيەسىن زەرتتەپ، كىتاپ تاراتۋ پلاتفورمالارىن ۇيرەنىپ، حالىقارالىق كىتاپحانالاردىڭ تالاپتارىن زەردەلەگەن. ونىڭ ادەبيەتكە كەلۋ جولى دا وسى مىنەزىنەن. 2024 جىلى سۇندەت جاز ءۇيىن سالىپ ءجۇرىپ، رومان جازۋعا كىرىسكەن. كۇندىز قۇرىلىس جۇمىسىنىڭ باسىندا بولسا، تۇندە نوۋتبۋك الدىندا وتىرعان. ءۇش اي بويى وسىلاي ەڭبەك ەتىپ، «درون شوۋ» رومانىن جازىپ شىققان. قۇرىلىس پەن شىعارماشىلىقتى قاتار الىپ ءجۇرۋ وڭاي ەمەس. بىراق سول كەزەڭدە جان جارىنىڭ قولداۋى وعان ۇلكەن دەمەۋ بولعان. جازۋشىنىڭ ءوزى دە وسى ۋاقىتتى شىعارماشىلىق جولىنداعى ماڭىزدى كەزەڭدەردىڭ ءبىرى رەتىندە باعالايدى. رومان اياقتالعان سوڭ ونى اعىلشىن تىلىنە اۋدارۋعا كىرىسىپ، شىعارماسىن امەريكادا جاريالاۋ جانە امەريكالىق كىتاپحانالارعا جەتكىزۋ جولدارىن ءوز بەتىمەن ىزدەي باستايدى. وسى تۇستا سۇندەتتىڭ شىعارماشىلىق جولىنداعى ەڭ ماڭىزدى قاسيەتى بايقالادى. ول مۇمكىندىك كۇتپەگەن. بىرەۋدىڭ دەمەۋ بولعانىن، ارنايى باعدارلاماعا جول اشقانىن نەمەسە دايىن ۇسىنىستىڭ كەلگەنىن كۇتپەگەن. ءوز سوزىمەن ايتقاندا، ونىڭ قولىندا «يدەيا، تاباندىلىق جانە تىنىمسىز ەڭبەك» بولدى. وسى ۇشەۋىنە سۇيەنىپ، حالىقارالىق ادەبي نارىققا شىعۋدىڭ جولىن ءوزى ىزدەدى. بۇل وڭاي بولعان جوق. بىرنەشە ۋاقىت حالىقارالىق باسپا ءىسىن زەرتتەپ، كىتاپ تاراتۋ پلاتفورمالارىن ۇيرەندى. جۇزدەگەن حات جازدى. كەيبىرىنەن جاۋاپ كەلمەدى، كەيبىرىنەن باس تارتۋ الدى. بىراق كەزدەسكەن كەدەرگى ونى توقتاتپادى. كەرىسىنشە، باسقا جول ىزدەۋگە يتەرمەلەدى. ناتيجەسىندە بۇگىن سۇندەت سەيىتوۆتىڭ ءۇش كىتابى اقش-تىڭ 31 شتاتىنداعى جانە Washington, D.C. فەدەرالدىق وكرۋگىندەگى 198 ءىرى كىتاپحانا مەن كىتاپحانا جۇيەسىنىڭ كاتالوگىنا ەنگەن. بۇل كىتاپحانا جۇيەلەرىنىڭ قۇرامىنا 1,5 مىڭنان استام فيليال كىرەدى. سۇندەتتىڭ شىمكەنتتە وتىرىپ جازىلعان شىعارماسى ەندى امەريكانىڭ ءار تۇكپىرىندەگى وقىرمانعا قولجەتىمدى.
اۆتوردىڭ حالىقارالىق ادەبي كەڭىستىكتەگى جولى اقش-پەن عانا شەكتەلمەيدى. ونىڭ «Unforgotten» («ۇمىتپاس») ولەڭدەر جيناعى كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتى مەن اۆستراليا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كىتاپحانالىق قورىنا قابىلدانعان. ال «Unforgotten» مەن «Drone Show» كىتاپتارى ۇلىبريتانياداعى University of Liverpool جانە Queen Mary University of London ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ كىتاپحانالىق جۇيەلەرىنە ەنگىزىلگەن. بۇل وقۋ ورىندارىنىڭ اتاۋىنىڭ ءوزى سۇندەت شىعارماشىلىعىنىڭ قانداي ورتاعا ەنىپ جاتقانىن اڭعارتادى. University of Liverpool تاريحى سوناۋ 1881 جىلدان باستالاتىن، ۇلىبريتانيانىڭ بەدەلدى Russell Group ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى. Queen Mary University of London دا وسى بەدەلدى توپقا كىرەتىن ءىرى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ءبىرى. قازاق قالامگەرىنىڭ كىتاپتارى وسىنداي ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ەلەكتروندى كاتالوگتارىنان ورىن الۋى جاس اۆتور ءۇشىن ۇلكەن بەلەس. ال «Unforgotten» جيناعىنىڭ مازمۇنىنا ۇڭىلسەك، سۇندەت پوەزياسىنىڭ وزەگىن تۇسىنۋگە بولادى. جيناقتاعى ولەڭدەردە ەستەلىك، وتان، ماحاببات، سەنىم، ءومىردىڭ قيىندىقتارى جانە ادام بالاسىنىڭ سول قيىندىقتارعا قارسى تۇرۋى سەكىلدى تاقىرىپتار قوزعالادى. بۇل بەلگىلى ءبىر جاسقا نەمەسە ءبىر عانا ورتاعا ارنالعان تاقىرىپتار ەمەس. سوندىقتان ونىڭ جىرلارىنىڭ اعىلشىن تىلىنە اۋدارىلىپ، شەتەلدىك وقىرمانعا ۇسىنىلۋى دا ماڭىزدى. اۆتور تۋعان جەرىنىڭ، ءوز قوعامىنىڭ سەزىمىن جىرلاي وتىرىپ، ادامعا ورتاق قۇندىلىقتاردى ءسوز ەتەدى. ال، «Drone Show» رومان. قولايلى جاعدايدى كۇتپەي، ءومىردىڭ قاربالاسىندا جازدى. كۇندىز جۇمىس ىستەپ، تۇندە شىعارما جازدى. ونىڭ قالامگەرلىك بولمىسىن تەك قازىرگى شىعارمالارىمەن شەكتەۋگە بولمايدى. سۇندەت ورتاعاسىرلىق شاعاتاي تىلىندەگى مۇرالاردى قازاق تىلىنە اۋدارۋمەن دە اينالىسادى. بۇل باعىت ونىڭ شىعارماشىلىق الەمىنىڭ تاعى ءبىر قىرىن اشادى. ءبىر جاعىنان، ول قازىرگى ادەبيەتتى اعىلشىن ءتىلى ارقىلى الەمگە تانىتۋعا ۇمتىلسا، ەكىنشى جاعىنان، عاسىرلار بۇرىنعى تۇركىلىك مۇرانى قازاق وقىرمانىنا جاقىنداتۋعا كۇش سالىپ ءجۇر. ياعني ونىڭ شىعارماشىلىق باعىتى وتكەن مەن بۇگىننىڭ اراسىن جالعاپ تۇر.
اۋدارماعا دەن قويۋى دا كەزدەيسوق ەمەس. سەبەبى اۋدارما ادەبيەتتىڭ شەكاراسىن كەڭەيتەتىن قۇرال. ءبىر تىلدە تۋعان شىعارما ەكىنشى تىلگە اۋىسقاندا، ونىڭ ارتىندا سول حالىقتىڭ تاريحى، دۇنيەتانىمى، مادەنيەتى بىرگە جۇرەدى. سۇندەت وسى مۇمكىندىكتى ءوزىنىڭ شىعارماشىلىعىندا پايدالانۋعا تىرىسادى. شاعاتاي مۇرالارىن قازاقشا سويلەتۋ ارقىلى ۇلتتىق ادەبي جادپەن بايلانىسىن كۇشەيتسە، ءوز كىتاپتارىن اعىلشىن تىلىنە شىعارۋ ارقىلى قازاق ءسوزىن الەمدىك وقىرمانعا جەتكىزەدى.
ايتا كەتەرلىگى، سۇندەتتىڭ كىتاپتارى تەك كىتاپحانالاردا عانا ەمەس، حالىقارالىق كىتاپ ساۋداسى جۇيەسىندە دە بار. ەۋروپادا گەرمانيانىڭ Thalia, genialokal جانە Buchhandlung an der Paulskirche, شۆەتسيانىڭ Adlibris جانە Akademibokhandeln, نيدەرلاندىنىڭ Bol.com, Athenaeum Boekhandel جانە Libris.nl, شۆەيتساريانىڭ Orell Füssli, فرانتسيانىڭ Librairie Galignani, يتاليانىڭ la Feltrinelli جانە IBS.it, دانيانىڭ Saxo.com سەكىلدى كىتاپ دۇكەندەرى مەن پلاتفورمالارى اۆتور شىعارمالارىن ءوز كاتالوگتارىنا قوسقان. ازيادا ونىڭ كىتاپتارى وڭتۇستىك كورەياداعى Kyobo Book Centre جانە Aladin پلاتفورمالارىندا، جاپونياداعى Books Kinokuniya Tokyo جەلىسىندە ۇسىنىلادى. لاتىن امەريكاسىندا مەكسيكانىڭ Librerías Gandhi جانە Librería Porrúa كىتاپ دۇكەندەرى ارقىلى، افريكا قۇرلىعىندا وڭتۇستىك افريكانىڭ Exclusive Books جەلىسى ارقىلى تاراتىلادى. اۆستراليادا City of Belmont – Ruth Faulkner Public Library كىتاپتى ءوز قورىنا قابىلداپ، اۆتور ەسىمىن Seitov, Sundet رەتىندە تىركەگەن. وقىرمانعا كىتاپتى كىتاپحانادان الىپ وقۋ مۇمكىندىگى دە قاراستىرىلعان. ءبىر قاراعاندا، مۇنىڭ ءبارى جاي عانا كاتالوگتاعى اتاۋلار سياقتى كورىنۋى مۇمكىن. بىراق ادەبيەت ءۇشىن كاتالوگقا ەنۋ، شىعارمانىڭ بەلگىلى ءبىر ەلدىڭ مادەني جانە اقپاراتتىق كەڭىستىگىنە رەسمي تۇردە كىرگەنىن بىلدىرەدى. كىتاپحاناعا تۇسكەن كىتاپ ەرتەڭگى وقىرمانعا، زەرتتەۋشىگە، ستۋدەنتكە جولىعۋى مۇمكىن. دەمەك، شىمكەنتتە جازىلعان شىعارمانىڭ الەمنىڭ ءار تۇكپىرىندەگى كىتاپحانالاردان تابىلۋى قازاق ادەبيەتىنىڭ حالىقارالىق كەڭىستىكتەگى تاعى ءبىر كىشكەنتاي ءىزى.
سۇندەت سەيىتوۆ 1998 جىلى تۋعان. جاس بولعانىمەن، ادەبيەتكە دەگەن كوزقاراسى اۋقىمدى. ول قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى. سونىمەن بىرگە اقش-تا 1912 جىلى قۇرىلعان The Authors Guild ۇيىمىنىڭ مۇشەسى. بۇل ۇيىمعا الەمگە تانىمال قالامگەرلەر مۇشە بولعان. سۇندەت قازاقستاننان جانە ورتالىق ازيا ەلدەرىنەن وسى ۇيىمعا مۇشە بولعان قالامگەرلەردىڭ ءبىرى. ول رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق ادەبي بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى. سۇندەتتىڭ وقيعاسىنان تاعى ءبىر نارسەنى بايقاۋعا بولادى. قازىر جاستاردىڭ اراسىندا «مۇمكىندىك جوق» دەگەن تۇسىنىك ءجيى ايتىلادى. ال ونىڭ جولى مۇمكىندىك ءاردايىم دايىن كۇيىندە كەلمەيتىنىن كورسەتەدى. كەيدە مۇمكىندىك ءوزىڭ ىزدەگەن جەردە ەمەس، ءوزىڭ اشقان جولدىڭ ار جاعىندا تۇرادى. ول ءۇشىن ىزدەنۋ كەرەك، ۇيرەنۋ كەرەك، جازۋ كەرەك، قايتا جازۋ كەرەك، حات جازۋ كەرەك، جاۋاپ كۇتۋدى ءبىلۋ كەرەك، باس تارتۋدى قابىلداپ، قايتا ارەكەت ەتۋ كەرەك. سۇندەت ءدال وسىنداي جولدان ءوتىپ كەلەدى. ەڭ باستىسى، ول مۇنىمەن توقتاپ وتىرعان جوق. قازىر ونىڭ ماقساتى كىتاپتارىن الەمنىڭ باسقا دا كىتاپحانالارىنا جەتكىزۋ. بۇل تۇرعىدان العاندا، سۇندەتتىڭ شىعارماشىلىق جولىن ءبىر جاس جازۋشىنىڭ حالىقارالىق جەتىستىگى دەپ قانا قاراۋ ازدىق ەتەدى. سۇندەتتىڭ شىعارماشىلىق جولى ەندى باستالىپ كەلەدى. الدا جاڭا كىتاپتار، جاڭا اۋدارمالار، جاڭا وقىرماندار بار. ونىڭ بۇگىنگى جەتىستىگى ءبىر نارسەنى انىق كورسەتەدى. قازاق جاستارىنىڭ تالانتىندا شەك جوق. تۋعان جەردەن شىققان وي مەن ونەر، ەگەر وعان ەڭبەك پەن تاباندىلىق قوسىلسا، مۇحيتتىڭ ار جاعىنداعى وقىرمانعا دا جەتە الادى.
