13 قىركۇيەكتە قارىمدى قالامگەر، بەلگىلى پروفەسسور-عالىم، زايسان اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى جانە ماحامبەت سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى سوۆەتحان عابباسوۆ ومىردەن وزدى، دەپ حابارلايدى «ادىرنا» ءتىلشىسى.
جازۋشىنىڭ جانازاسى 15 قىركۇيەكتە شىعارىلدى.
ول 1939 جىلى شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ زايسان اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. الماتى مەملەكەتتىك مەديتسينالىق ينستيتۋتىنىڭ (1965, قازىرگى قازاق ۇلتتىق مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتى – رەد.) ەمدەۋ فاكۋلتەتىن بىتىرگەن. 1971–78 جىلدارى قازاقتىڭ كلينيكالىق-ەكسپەريمەنتتىك عىلىمي-زەرتتەۋ حيرۋرگيا ينستيتۋتىندا، 1978–87 جىلدارى ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا عىلىمي قىزمەتكەر بولىپ ىستەدى. دارىگەر-عالىم قازاق تىلىندە «قان ءجۇرىسى – جۇرەك تىنىسى» (1968), «دارىگەر كەلگەنگە دەيىنگى كومەك» (1973), «قاتەرلى ىسىكتىڭ الدىن الۋعا بولا ما؟» (1980) كىتاپتارىنىڭ اۆتورى. 55 عىلىمي ماقالا، 2 اۆتورلىق كۋالىگى بار. ونىڭ «قىران قيا»، «انا جۇرەگى»، «وسكەن ۇيا»، «سەرپەر» جانە تاعى باسقا دا تۋىندىلارى كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىققان.
نازارلارىڭىزعا بولات سىزدىقتىڭ ەستەلىك جازباسىن ۇسىنامىز.
كوكتوبەدەن كوككە ۇشقان سوۆەتحان جەزدە
الماتىنىڭ تورىندە، تۋرا كوكتوبەنىڭ تۇبىندە ايگىلى تەلەمۇنارادان قول سوزىم جەردە تۇردى.
ءۇيىنىڭ ەسىگى كۇندىز-ءتۇنى ەش جابىلعان ەمەس. ادامدار قاقپاسىن سىرتتان اشىپ، ەسىگىنەن، بولماسا، تەرەزەسىنەن كىرىپ، قوناقتاپ جۇرە بەرەتىن.
ءبىر جىلدارى ۇيىندە ءبىر قىز بالالار تۇردى. الماتىدا اۆياتسيعا قاتىستى ماماندىق يگەرىپ ءجۇر ەكەن.
بۇل قاي تۋىسىمىز دەپ سۇراسام، ەش تۋىستىعى جوق. ءبىر قۇربىلارىنىڭ قۇربىسىنىڭ قىزى جانە ونىڭ قۇربىسى.
سۇلۋ دا سۇيكىمدى بالالار ەدى. كەيىن ايتادى، كەلىن قىلىپ الىپ قالۋ كەرەك ەدى دەپ. ونى بىلەتىن بالا بولمادى. جاڭاعى قىزدارعا قارىنداسىنداي قارادى.
2012 جىلعى ماۋسىم-شىلدەدە ءبىر جارىم اي ۇيىندە كەڭ جايىلىپ جاتىپ، الاتاۋدىڭ اۋاسىمەن تىنىستاپ ءجۇرىپ، „شاندوز“ كىتابىمدى ءبىتىرىپ ەدىم.
1991 جىلدان بەرى الماتىعا بارعان سايىن تورىنە شىعارىپ، داستارحاننىڭ باسىنا وتىرعىزاتىن.
ول كەزدە تۇرعان ءۇيى قۋىس-قۋىس، زالىنا داستارحان جايسا، جاتىن بولمەلەرگە وتە المايتىنبىز.
سول جىلدارى اكەسىنىڭ جاماعايىنى، ءبىر اياعىن كەستىرگەن كوكەسىن ۇلكەن جاناشىرلىقپەن ايالاي باقتى.
جەزدەمىزدىڭ ۇشاياق كوك موتوتسيكلى قاي ۋاقىتتا بولسىن ءجۇرىپ كەتۋگە دايار تۇراتىن. قارا توپىراعىنىڭ قالىڭدىعى 1 مەتردەن اساتىن جەردە ساياجايى بولدى.
اۋەلگى تۇرعان ءۇيى ءال-فارابي داڭعىلىن سوزعان كەزدە سول جوسپارعا كەسە كولدەنەڭ تۇرعان ۇيلەرمەن بىرگە ءسۇرىلىپ كەتتى.
قازاقتەلەكومدا ماردىمسىز جالاقىعا جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ، زەينەتكە شىقتى. جەتپەيدى دەپ ءبىر ايتقان ەمەس.
ءسويتىپ ءجۇرىپ بالالارىن ەر جەتكىزدى. جوعارعى ءبىلىم العىزدى. بالالارى ادەپتى، ونەرلى.
كەيىن سول توردەن ەكى قابات جەكە ءۇي سالىپ الدى. ودان سوڭ ساپياجايىنىڭ اۋماعىنا سالىنعان ءزاۋلىم كوتتەدجگە كوشتى. ول تاريحى بار ءۇي. ونى دا ءوزى سالىپ اياقتادى.
سول ءۇيدىڭ ماسەلەسىمەن، انىعىندا مۇنىڭ ساياجايى تۇرعان جەردى زاڭسىز يەلەنىپ، كوتتەدجدىڭ قاڭقاسىن سالىپ تاستاعان ادامدارمەن سوتتاستى. جاڭاعىلاردىڭ نەبىر ارام ايلاسىنا، كوتەنزورلىعىنا شىداپ بەردى. جوعارعى سوتقا دەيىن جۇگىندى. جوعارعى سوتتىڭ ەش بۇلجىماس ۇيعارىمىن ورىندامايتىن سوتتى دا كوردىك. تالعاتتىڭ سوتى ءسويتتى. اقىرى داۋكەستەر ۇتىلىپ، الدىنا كەشىرىم سۇراپ كەلگەن كەزدە، قانشاما جۇگىرتىپ، شىعىنعا باتىرعانىنا قاراماستان، ولاردىڭ سۇراعان اقشاسىن بەرىپ، ءۇيدىڭ قاڭقاسىن ساتىپ الدى. باسقا ادام بوسلا، زاڭسىز سالعان ءۇيىڭدى ءوزىڭ بۇزىپ اكەت دەپ وتىرسا بولار ەدى. جوق، بۇل ويتپەدى. ادامگەرشىلىك تابالدىرىعىن اقشا ءۇشىن اتتامادى.
ايتايىن دەگەنىم، قۋىس ۇيدە تۇرىپ، ءيىر سۇرلەۋ، تار جولداردان وتكەنىمەن كوڭىلى دارحان، جانى جومارت، ەڭسەسى بيىك، نامىسى بەرىك ازامات ەدى.
سەمەي جاقتىڭ تۋماسى. اكە-شەشەدەن جاستايىنان جەتىم قالعانمەن جانى باي بولىپ وسكەن.
ايتپاقشى، اۋلەتىنىڭ ءبىر عاجاپ تاريحى بار. ەرتە زاماندا ءبىر اتالارى دەنەسىنە قانات بايلاپ تاۋ باسىنان قۇلديلاپ، اسپاندا قالىقتاپ ۇشقان ەكەن. سودان جەرگە قۇلاپ، مەرتىگىپتى. سوندا قۇس قاناتىمەن ۇشىپ، قۇيرىعىمەن قونادى دەگەن ءسوزدىڭ ءمانىسىن ەندى ءبىلدىم. قوس قولىما قانات بايلاسام دا، بەلىمە قۇيرىق بايلاۋ ەسىمە كەلمەپتى دەپتى. وسىنى ساكەڭنىڭ ءوز اۋزىنان ەستىپ، ءبىر جەرگە ءتۇرتىپ قويىپ ەدىم.
قاراڭىز، اەروپلان جوق زاماندا قازاق تا قولىنا قانات بايلاپ، كوكتە قالىقتاعان. جانە ول اڭىز ەمەس، مەنىڭ سوۆەتحان جەزدەمنىڭ ارعى اتاسى.
ساكەڭنىڭ دە سودان ءبىر جۇرناق قالعان بولار، ىلعي الاتاۋدىڭ بيىگىنەن تۇسپەي ءجۇردى. كوپشىل ەدى. جان-جاعى جانعا تولعان جارقىن ەدى.
عالياسى جىلمەن ساناساق — قۇرداسىم، ايمەن ەسەپتەسەك — اپكەم. مەنىڭ نۇرقۇش دەگەن نەمەرە اپامنىڭ سۇلۋ قىزى. جايرەمدە تۋىپ-ءوسىپ، الماتىعا وقۋعا بارعاندا وسى ساكەڭمەن جاراسقان.
نۇرقۇش اپامنىڭ ءوزى جاسىندا سۇلۋ بولعان. كەيىنگە دەيىن اۋەلەتىپ ءان سالۋشى ەدى. شەرعالي جەزدەمىز ەكەۋى توقساننان اسىپ، جۇزگە جاقىنداپ بارىپ دۇنيەدەن ءوتتى. سوۆەتحان ەنەسىن قاپشاعايعا ماشيناسىمەن اپارىپ، جاعالاۋدا ارقالاپ ءجۇرىپ، سۋعا ءتۇسىرىپ، دەمالتىپ اكەلەتىن.
ايتا بەرسە تاۋسىلماس جىر. مۇمكىندىك بولسا ءالى ايتا جاتارمىن. سول جەزدەمنىڭ جامباسى جەرگە ءتيدى. جانازاسىنا، جەرلەۋىنە بارا المادىم! باقۇل بول، جەزدە، يمانىڭ جولداس بولسىن دەيمىن!
ەرسىنىڭ زور ازامات. تاڭداعان ماماندىعى ايت. قولى شەبەر. كينو سالاسىندا دا ءوزىن كورسەتكەن. سوڭعى جىلدارى سىرقاتتانىپ قالعان اكەسىن ەمدەتەم دەپ ىستەمەگەن امالى قالمادى. ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرى ەرەكشە.
ەرنارىڭ ول ەرەك تۇلعا. شەتەل كورگەن. ەڭبەكقور. جانار مەن ايشا دا ءبىر تىرەگىڭ. ءبىز جاقتان بارشا تۋعان-تۋىس، بالالارىم، جاندارىم سەنىڭ قادىرىڭدى بىلەتىن. ەندى سول قاتىناس ودان سايىن كۇشەيمەسە كەمىمەس.
