13 qyrküiekte qarymdy qalamger, belgılı professor-ǧalym, Zaisan audanynyŋ Qūrmettı azamaty jäne Mahambet syilyǧynyŋ laureaty Sovethan Ǧabbasov ömırden ozdy, dep habarlaidy «Adyrna» tılşısı.
Jazuşynyŋ janazasy 15 qyrküiekte şyǧaryldy.
Ol 1939 jyly Şyǧys Qazaqstan oblysynyŋ Zaisan audanynda düniege kelgen. Almaty memlekettık medisinalyq institutynyŋ (1965, qazırgı Qazaq ūlttyq medisinalyq universitetı – red.) emdeu fakultetın bıtırgen. 1971–78 jyldary Qazaqtyŋ klinikalyq-eksperimenttık ǧylymi-zertteu hirurgiia institutynda, 1978–87 jyldary Onkologiia jäne radiologiia ǧylymi-zertteu institutynda ǧylymi qyzmetker bolyp ıstedı. Därıger-ǧalym qazaq tılınde «Qan jürısı – jürek tynysy» (1968), «Därıger kelgenge deiıngı kömek» (1973), «Qaterlı ısıktıŋ aldyn aluǧa bola ma?» (1980) kıtaptarynyŋ avtory. 55 ǧylymi maqala, 2 avtorlyq kuälıgı bar. Onyŋ «Qyran qiia», «Ana jüregı», «Ösken ūia», «Serper» jäne taǧy basqa da tuyndylary köptıŋ köŋılınen şyqqan.
Nazarlaryŋyzǧa Bolat Syzdyqtyŋ estelık jazbasyn ūsynamyz.
Köktöbeden kökke ūşqan Sovethan jezde
Almatynyŋ törınde, tura Köktöbenıŋ tübınde äigılı telemūnaradan qol sozym jerde tūrdy.
Üiınıŋ esıgı kündız-tünı eş jabylǧan emes. Adamdar qaqpasyn syrttan aşyp, esıgınen, bolmasa, terezesınen kırıp, qonaqtap jüre beretın.
Bır jyldary üiınde bır qyz balalar tūrdy. Almatyda aviasiǧa qatysty mamandyq igerıp jür eken.
Būl qai tuysymyz dep sūrasam, eş tuystyǧy joq. Bır qūrbylarynyŋ qūrbysynyŋ qyzy jäne onyŋ qūrbysy.
Sūlu da süikımdı balalar edı. Keiın aitady, kelın qylyp alyp qalu kerek edı dep. Ony bıletın bala bolmady. Jaŋaǧy qyzdarǧa qaryndasyndai qarady.
2012 jylǧy mausym-şıldede bır jarym ai üiınde keŋ jaiylyp jatyp, Alataudyŋ auasymen tynystap jürıp, „Şandoz“ kıtabymdy bıtırıp edım.
1991 jyldan berı Almatyǧa barǧan saiyn törıne şyǧaryp, dastarhannyŋ basyna otyrǧyzatyn.
Ol kezde tūrǧan üiı quys-quys, zalyna dastarhan jaisa, jatyn bölmelerge öte almaitynbyz.
Sol jyldary äkesınıŋ jamaǧaiyny, bır aiaǧyn kestırgen kökesın ülken janaşyrlyqpen aialai baqty.
Jezdemızdıŋ üşaiaq kök motosiklı qai uaqytta bolsyn jürıp ketuge daiar tūratyn. Qara topyraǧynyŋ qalyŋdyǧy 1 metrden asatyn jerde saiajaiy boldy.
Äuelgı tūrǧan üiı äl-Farabi daŋǧylyn sozǧan kezde sol josparǧa kese köldeneŋ tūrǧan üilermen bırge sürılıp kettı.
Qazaqtelekomda mardymsyz jalaqyǧa jūmys ıstei jürıp, zeinetke şyqty. Jetpeidı dep bır aitqan emes.
Söitıp jürıp balalaryn er jetkızdı. Joǧarǧy bılım alǧyzdy. Balalary ädeptı, önerlı.
Keiın sol törden ekı qabat jeke üi salyp aldy. Odan soŋ sapiajaiynyŋ aumaǧyna salynǧan zäulım kottedjge köştı. Ol tarihy bar üi. Ony da özı salyp aiaqtady.
Sol üidıŋ mäselesımen, anyǧynda mūnyŋ saiajaiy tūrǧan jerdı zaŋsyz ielenıp, kottedjdıŋ qaŋqasyn salyp tastaǧan adamdarmen sottasty. Jaŋaǧylardyŋ nebır aram ailasyna, kötenzorlyǧyna şydap berdı. Joǧarǧy sotqa deiın jügındı. Joǧarǧy sottyŋ eş būljymas ūiǧarymyn oryndamaityn sotty da kördık. Talǧattyŋ soty söittı. Aqyry daukester ūtylyp, aldyna keşırım sūrap kelgen kezde, qanşama jügırtıp, şyǧynǧa batyrǧanyna qaramastan, olardyŋ sūraǧan aqşasyn berıp, üidıŋ qaŋqasyn satyp aldy. Basqa adam bosla, zaŋsyz salǧan üiıŋdı özıŋ būzyp äket dep otyrsa bolar edı. Joq, būl öitpedı. Adamgerşılık tabaldyryǧyn aqşa üşın attamady.
Aitaiyn degenım, quys üide tūryp, iır sürleu, tar joldardan ötkenımen köŋılı darhan, jany jomart, eŋsesı biık, namysy berık azamat edı.
Semei jaqtyŋ tumasy. Äke-şeşeden jastaiynan jetım qalǧanmen jany bai bolyp ösken.
Aitpaqşy, äuletınıŋ bır ǧajap tarihy bar. Erte zamanda bır atalary denesıne qanat bailap tau basynan qūldilap, aspanda qalyqtap ūşqan eken. Sodan jerge qūlap, mertıgıptı. Sonda qūs qanatymen ūşyp, qūiryǧymen qonady degen sözdıŋ mänısın endı bıldım. Qos qolyma qanat bailasam da, belıme qūiryq bailau esıme kelmeptı deptı. Osyny Säkeŋnıŋ öz auzynan estıp, bır jerge türtıp qoiyp edım.
Qaraŋyz, aeroplan joq zamanda qazaq ta qolyna qanat bailap, kökte qalyqtaǧan. Jäne ol aŋyz emes, menıŋ Sovethan jezdemnıŋ arǧy atasy.
Säkeŋnıŋ de sodan bır jūrnaq qalǧan bolar, ylǧi Alataudyŋ biıgınen tüspei jürdı. Köpşıl edı. Jan-jaǧy janǧa tolǧan jarqyn edı.
Ǧaliiasy jylmen sanasaq — qūrdasym, aimen eseptesek — äpkem. Menıŋ Nūrqūş degen nemere apamnyŋ sūlu qyzy. Jäiremde tuyp-ösıp, Almatyǧa oquǧa barǧanda osy Säkeŋmen jarasqan.
Nūrqūş apamnyŋ özı jasynda sūlu bolǧan. Keiınge deiın äueletıp än saluşy edı. Şerǧali jezdemız ekeuı toqsannan asyp, jüzge jaqyndap baryp dünieden öttı. Sovethan enesın Qapşaǧaiǧa maşinasymen aparyp, jaǧalauda arqalap jürıp, suǧa tüsırıp, demaltyp äkeletın.
Aita berse tausylmas jyr. Mümkındık bolsa älı aita jatarmyn. Sol jezdemnıŋ jambasy jerge tidı. Janazasyna, jerleuıne bara almadym! Baqūl bol, Jezde, imanyŋ joldas bolsyn deimın!
Ersınıŋ zor azamat. Taŋdaǧan mamandyǧy ait. Qoly şeber. Kino salasynda da özın körsetken. Soŋǧy jyldary syrqattanyp qalǧan äkesın emdetem dep ıstemegen amaly qalmady. Adamgerşılık qasietterı erekşe.
Ernaryŋ ol erek tūlǧa. Şetel körgen. Eŋbekqor. Janar men Aişa da bır tıregıŋ. Bız jaqtan barşa tuǧan-tuys, balalarym, jandarym Senıŋ qadırıŋdı bıletın. Endı sol qatynas odan saiyn küşeimese kemımes.
