1991 جىلعى 15 قىركۇيەكتە ورال قالاسىندا كازاكتاردىڭ پاتشا اسكەرىندەگى قىزمەتىنىڭ 400 جىلدىعىنا ارنالعان جيىن وتكىزۋ ارەكەتى قوعامنىڭ قارسىلىعىن تۋعىزدى، دەپ حابارلايدى "ادىرنا".
تاريحي ماتەريالدارعا سايكەس، ورالداعى جيىنعا رەسەيدىڭ بىرنەشە وڭىرىنەن كازاك وكىلدەرى كەلگەن. ولاردىڭ اراسىندا يركۋتسك كازاكتارىنىڭ اتامانى نيكولاي مەرينوۆ تا بولعان. جيىن بارىسىندا قازاقستاننىڭ باتىس وڭىرلەرىنە قاتىستى اۋماقتىق تالاپتار ايتىلىپ، كازاك اۆتونومياسىن قۇرۋ ماسەلەسى كوتەرىلگەن.
1991 جىلعى اقپاندا ورال اۆتونوميالىق وبلىسىن قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىستار ايتىلعان. ونىڭ قۇرامىنا ورال جانە گۋرەۆ وبلىستارىن، سونداي-اق رەسەي اۋماعىنداعى قالماق اۆتونوميالىق وبلىسىن ەنگىزۋ جوسپارلانعانى تۋرالى دەرەكتەر بار. سونىمەن قاتار اۆتونوميانىڭ جەكە ارمياسى مەن قاۋىپسىزدىك قۇرىلىمدارىن قۇرۋ يدەياسى ۇسىنىلعان.
ورالداعى كازاكتاردىڭ سەپاراتيستىك سيپاتتاعى ۇراندارى جەرگىلىكتى قازاق حالقىنىڭ نارازىلىعىن تۋعىزدى. كازاكتاردىڭ پاتشاعا قىزمەت ەتكەنىنە 400 جىل تولۋىن اتاپ وتۋگە بايلانىستى ۇيىمداستىرىلعان شارا كەزىندە جاعداي شيەلەنىسە ءتۇستى.
وقيعانىڭ الدىن الۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى تۇرعىندار اراسىنان 113 ەرىكتى توپ قۇرىلىپ، كازاكتار جينالعان عيماراتقا بارعان. ولاردىڭ ماقساتى — حالىقتىڭ قارسىلىعىن جەتكىزىپ، جيىننىڭ وتۋىنە جول بەرمەۋ بولعان.
ورالداعى وقيعا سول كەزەڭدەگى قازاقستاننىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىنا قاتىستى ماسەلەلەردىڭ بار ەكەنىن كورسەتتى. تاۋەلسىزدىك قارساڭىندا وسكەمەن مەن ستەپنوگورسك قالالارىندا دا جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ ورتالىق بيلىككە قارسىلىق بىلدىرگەن قارارلار قابىلداعانى تۋرالى دەرەكتەر كەزدەسەدى.
ورالداعى قىركۇيەك وقيعاسىنان كەيىن اراعا ءبىر اي وتپەي باتىس قازاقستاننىڭ جالپاقتال اۋدانىندا تاعى ءبىر نارازىلىق بولعان.
1991 جىلعى 18 قازاندا جالپاقتال اۋدانىنىڭ اقكول سوۆحوزىندا تۇرعىندار ەرەۋىلگە شىقتى. اۋدان ورتالىعىنا شامامەن 4 مىڭ ادام جينالعان.
نارازىلىققا اۋدان باسشىلىعىنىڭ جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن كەلىسپەي، 4 مىڭ گەكتار جەردى ساراتوۆ قالاسىنداعى «نارات» اكتسيونەرلىك قوعامىنا 60 جىل مەرزىمگە بەرگەنى سەبەپ بولعان. جەر اۋماعىندا ساۋىقتىرۋ نىسانىن سالۋ جوسپارلانعان.
سول كەزەڭدە اۋداندىق «قازاق ءتىلى» قوعامىن اقىن داريعا مۇشتانوۆا باسقارعان. ول جەر ماسەلەسىنە بايلانىستى حالىقتىڭ تالابىن جەتكىزۋگە اتسالىسقان.
1991 جىلعى ورال وقيعالارى قازاقستان تاۋەلسىزدىك الار الدىنداعى كەزەڭدە ەلدىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعى مەن جەر ماسەلەسىنىڭ قوعام ءۇشىن قانشالىقتى ماڭىزدى بولعانىن كورسەتەتىن تاريحي وقيعالاردىڭ ءبىرى رەتىندە اتالادى.
