پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىقارالىق يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىل كۇنىنە وراي قازاقستاندىقتارعا ۇندەۋ جاسادى، دەپ حابارلايدى "ادىرنا".
مەملەكەت باسشىسى 35 جىل بۇرىن سەمەي يادرولىق پوليگونىنىڭ جابىلعانىن اتاپ ءوتىپ، يادرولىق سىناقتاردىڭ حالىق پەن قورشاعان ورتاعا تيگىزگەن زاردابىنا توقتالدى.
سەمەي پوليگونىندا العاشقى يادرولىق سىناق 1949 جىلعى 29 تامىزدا ءوتتى. كەيىن 40 جىل بويى، ياعني 1949-1989 جىلدار ارالىعىندا مۇندا 460 يادرولىق، تەرمويادرولىق جانە سۋتەگى قارۋى سىنالدى. جارىلىستار جەر ۇستىندە، اۋەدە، جەر استىندا جانە سۋدا جۇرگىزىلدى. سىناقتاردىڭ سالدارىنان پوليگون ماڭىنداعى اۋماقتار رادياتسيالىق لاستانۋعا ۇشىرادى. دەرەكتەر بويىنشا، يادرولىق سىناقتاردان 1 ميلليوننان استام قازاقستاندىق زارداپ شەكتى. رادياتسيا حالىقتىڭ دەنساۋلىعىنا كەرى اسەر ەتىپ، قاتەرلى ىسىك، قان جانە جۇيكە جۇيەسى اۋرۋلارىنىڭ تارالۋىنا، سونداي-اق تۋا بىتكەن سىرقاتتاردىڭ كوبەيۋىنە سەبەپ بولدى. 1980 جىلداردىڭ سوڭىندا قازاقستان حالقى سەمەي پوليگونىن جابۋدى تالاپ ەتىپ، يادرولىق سىناقتارعا قارسى قوزعالىس كۇشەيدى.
1991 جىلعى 29 تامىزدا قازاقستاننىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونى جابىلدى.
قازاقستان پرەزيدەنتى توقاەۆ قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتىپ، بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىك جولىن تاڭداعانىن ايتتى.
«قازاقستاننىڭ الەمدىك انتيادرولىق قوزعالىس كوشباسشىلارىنىڭ ءبىرى رەتىندەگى ۇستانىمى وزگەرمەيدى»، – دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى يادرولىق دەرجاۆالاردى كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋگە، يادرولىق سىناقتارعا جاپپاي تىيىم سالۋ تۋرالى شارتتىڭ كۇشىنە تەزىرەك ەنۋىنە جانە يادرولىق قارۋدى قولدانۋ قاۋپىن جويۋعا باعىتتالعان كوپجاقتى شارالاردى كۇشەيتۋگە شاقىردى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت اتوم ەنەرگياسى تەك بەيبىت جانە جاسامپاز ماقساتتارعا قىزمەت ەتۋى كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان حالقى جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋمدا اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ باعىتىن قولداپ، ەلدىڭ ەكونوميكالىق جانە عىلىمي-تەحنولوگيالىق دامۋىنا نەگىز قالادى.
ايتا كەتەيىك، 29 تامىز – حالىقارالىق يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىل كۇنى. بۇل كۇن قازاقستاننىڭ باستاماسىمەن بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ شەشىمىمەن بەلگىلەنگەن.
بۇعان دەيىن رەداكتسياعا پوليگون زاردابى تۋرالى قۇقىق قورعاۋشى، ء«ۇي» قوعامدىق ۇيىمىنىڭ ءتورايىمى مايرا ابەنوۆا ايتىپ بەرگەن ەدى.
