تەمەكى شەگۋ – الەمدەگى ەڭ وزەكتى قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مالىمەتىنشە، تەمەكى جىل سايىن 7 ميلليوننان استام ادامنىڭ ءومىرىن قيادى. ونىڭ ىشىندە 1,6 ميلليوننان استام ادام تەمەكى ءتۇتىنىن وزدەرى شەكپەسە دە، ءپاسسيۆتى تۇردە جۇتۋ سالدارىنان كوز جۇمادى.
تەمەكىنىڭ زيانى تەك وكپەمەن شەكتەلمەيدى. تەمەكى قۇرامىندا 7000-نان استام حيميالىق زات بار، ولاردىڭ كەمىندە 250-ءى ادام اعزاسىنا زياندى، ال 69-ى قاتەرلى ىسىك تۋدىرۋى مۇمكىن. تەمەكى شەگۋ وكپە وبىرى، جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارى، ينسۋلت، سوزىلمالى تىنىس الۋ جولدارى اۋرۋلارى جانە باسقا دا كوپتەگەن دەرتتەردىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا، ءومىر بويى تەمەكى شەككەن ادام ورتا ەسەپپەن 10 جىل ءومىرىن جوعالتادى.
قازاقستاندا دا بۇل ماسەلە وزەكتى بولىپ وتىر. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ زەرتتەۋىنە سايكەس، ەل تۇرعىندارىنىڭ 20,7%-ى تەمەكى شەگەدى. ەر ادامدار اراسىندا بۇل كورسەتكىش 39,8%-دى قۇراسا، ايەلدەر اراسىندا 7,6%-عا جەتكەن. سونىمەن قاتار ددۇ دەرەكتەرى بويىنشا، قازاقستاندا 15 جاستان اسقان حالىقتىڭ شامامەن 22,1%-ى تەمەكى ونىمدەرىن پايدالانادى.
تەمەكى شەگۋدىڭ سالدارى تەك دەنساۋلىققا عانا ەمەس، ەكونوميكاعا دا اسەر ەتەدى. ادامدار تەمەكىگە جۇمساعان قاراجاتىن ازىق-تۇلىككە، بىلىمگە نەمەسە دەنساۋلىق ساقتاۋعا باعىتتاي المايدى. ددۇ مالىمەتتەرى بويىنشا، تەمەكى تۇتىنۋ الەمدىك ەكونوميكاعا جىل سايىن تريلليونداعان دوللار كولەمىندە شىعىن كەلتىرەدى.
سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا تەمەكىگە قارسى كۇرەس كۇشەيتىلدى. قوعامدىق ورىنداردا تەمەكى شەگۋگە شەكتەۋلەر ەنگىزىلىپ، تەمەكى ونىمدەرىنىڭ جارناماسىنا تىيىم سالىندى، اكتسيزدەر كوتەرىلدى جانە قاپتامالاردا ەسكەرتۋ سۋرەتتەرى ورنالاستىرىلدى. مۇنداي شارالار جاستار اراسىندا تەمەكىگە اۋەستەنۋدىڭ الدىن الۋعا جانە شىلىمقورلاردىڭ سانىن ازايتۋعا باعىتتالعان.
تەمەكى شەگۋمەن كۇرەستىڭ ەڭ ءتيىمدى جولدارىنىڭ ءبىرى – حالىقتىڭ دەنساۋلىق تۋرالى ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ. اسىرەسە جاسوسپىرىمدەرگە تەمەكىنىڭ زيانى جونىندە جۇيەلى اقپارات بەرۋ ماڭىزدى. سەبەبى زەرتتەۋلەر كورسەتكەندەي، تەمەكى شەگۋدى باستاعانداردىڭ باسىم بولىگى بۇل ادەتكە كامەلەتكە تولماي تۇرىپ ۇيرەنەدى.
تەمەكى شەگۋ – الدىن الۋعا بولاتىن قاۋىپتەردىڭ ءبىرى. ءاربىر ادام ءوز دەنساۋلىعىنا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراپ، زياندى ادەتتەن باس تارتۋ ارقىلى ءومىر ساپاسىن جاقسارتا الادى. ال مەملەكەت پەن قوعامنىڭ بىرلەسكەن ارەكەتى حالىق دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا جانە بولاشاق ۇرپاقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
