ەلىمىزدە رەفەرەندۋمنىڭ قورىتىندىسى جاريالاندى. وڭىرىمىزدەگى كورسەتكىشتەر - قوعامعا قۇرىلىمىدى دا تۇسىنىكتى قۇجات ۇسىنىلعانىنىڭ ايعاعى. جاڭا كونستيتۋتسيانى تىڭعىلىقتى، ساۋاتتى ءتۇسىندىرۋدىڭ ماڭىزى زور بولدى.
سەبەبى جاڭا زاڭنامامىزدىڭ مازمۇنى، وزەگى ءوڭىردىڭ دامۋنا، قوعامنىڭ دامەسىنە ۇيلەسىمدى بولدى. اسىرەسە ەڭبەك ادامىن قۇرمەتتەۋ، ادامي كاپيتالدى دامىتۋ، ءبىلىم مەن مەديتسينانىڭ باسىمدىعى، يندۋستريالدى اۋماقتاردىڭ ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىگى، وتباسىن قورعاۋ، ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن نىعايتۋ جانە مەملەكەتتىڭ ەداۋىر تۇسىنىكتى ينستيتۋتسيونالدىق ارحيتەكتۋراسى.
نەگىزگى زاڭ ادامنىڭ، ونىڭ قادىر-قاسيەتىنىڭ اينالاسىندا قۇرىلعان كەزدە، ول بولاشاقتىڭ نەگىزى رەتىندە قابىلدانا باستايدى.
سوندىقتان بۇل سالاداعى ناۋقان ۇگىت-ناسيحات توڭىرەگىندە ەمەس، ءتۇسىندىرۋ توڭىرەگىندە قۇرىلدى. بۇل جۇمىستىڭ اۋقىمى ايتارلىقتاي: شامامەن 1,1 ميلليون حالقى بار وبلىس ءۇشىن وڭىرلىك شتاب قۇرىلدى، 800 مىڭنان استام تۇرعىندى قامتيتىن 4 مىڭنان استام كەزدەسۋ مەن تالقىلاۋ وتكىزىلدى. كونستيتۋتسيا تاقىرىبى ءىس جۇزىندە ءوڭىردىڭ كوپتەگەن الەۋمەتتىك سالالارىنا قاتىستى. بۇل ناتيجەنىڭ نەگىزگى فاكتورى. كونستيتۋتسيا تۋرالى اڭگىمە ەڭبەك ۇجىمدارىندا، ءبىلىم بەرۋ ورتاسىندا، جاستار قاۋىمداستىعىندا، قوعامدىق ۇيىمداردا جانە جەرگىلىكتى جەرلەردە ءوتتى. قۇجات قوعامدىق تالقىلاۋلارعا ۇلاستى.
ناۋقاننىڭ اقپاراتتىق قۇرامداۋىشى دە ماڭىزدى ءرول اتقاردى. كونستيتۋتسيا تاقىرىبىنىڭ اينالاسىندا تۇراقتى جانە جالىقتىرمايتىن اقپاراتتىق فون دۇرىس قالىپتاستى. وڭىرلىك باق-تا نەگىزگى زاڭنىڭ بارلىق جاڭالىقتارىن قامتيتىن 2000-عا جۋىق ماتەريال شىقتى، الەۋمەتتىك جەلىلەردە 55 مىڭعا جۋىق جاريالانىمدا ءار باپقا سالىستىرمالى تالداۋ جاسالدى، 200 مىڭنان استام باسپا اقپاراتتىق ماتەريالدارىندا حالىقتىق رەفەرەندۋمنىڭ بىرەگەيلىگى جانە ونىڭ ساياسي مادەنيەتتىڭ وسۋىنە قالاي اسەر ەتەتىندىگى، جاڭا كونستيتۋتسيانى قابىلداۋدىڭ ماڭىزى جانە بۇل مەملەكەت باسشىسى باستاعان ساياسي رەفورمالارىنىڭ جالعاسى ەكەندىگى ايتىلدى.
اقپاراتتى جيناقتاۋدىڭ مۇنداي اسەرى وبلىس تۇرعىندارىنا قۇجاتتىڭ مازمۇنىنا قاتىستى ءوز تۇسىنىگىن بىرتىندەپ قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەردى.
تۇسىندىرمە جۇمىستارىنىڭ قامتۋ ايماعى اۋديتوريالاردىڭ ارتۇرلىلىگىمەن دە اۋقىمدى. اسىرەسە جاسستارمەن، پەداگوگتارمەن، دارىگەرلەرمەن، ونەركاسىپتىك ۇجىمدارمەن، كاسىپكەرلەرمەن، مادەنيەت، عىلىم، قوعامدىق سەكتور جانە اعا بۋىن وكىلدەرىمەن كەزدەسۋلەر ءوتتى. ءاربىر الەۋمەتتىك توپ كونستيتۋتسيادا وزىنە قاتىستى ماسەلەلەردى كوردى. جاستار ونى ءبىلىم، الەۋمەتتىك جوعارىلاۋ جانە قوعامدىق ومىرگە قاتىسۋ تۇرعىسىنان قابىلدادى. ەڭبەك، قاۋىپسىزدىك جانە ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىك ماسەلەلەرى ارقىلى يندۋستريالىق كاسىپورىنداردىڭ قىزمەتكەرلەرى. انانى، بالانى جانە الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەردى قورعاۋ ارقىلى وتباسىلار. ءبىلىم، عىلىم جانە شىعارماشىلىقتىڭ باسىمدىعى ارقىلى زياتكەرلىك ورتا وكىلدەرى. ءبىر قۇجات ءبىر ۋاقىتتا ءارتۇرلى قوعامدىق سۇراۋلارعا جاۋاپ بەرە الاتىن بولسا، بۇل كەڭ الەۋمەتتىك قولداۋدى قالىپتاستىرادى.
وبلىستا داۋىس بەرۋ قورىتىندىسى قىسقا مەرزىمدى جۇمىلدىرۋ ناتيجەسى رەتىندە ەمەس، رەفورما مازمۇنىنىڭ قوعام كۇتكەنىمەن سايكەس كەلۋى رەتىندە قاراستىرىلۋى ءتيىس. قاراعاندى ءوڭىرى ءداستۇرلى تۇردە الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك، ءومىر ساپاسى، ونەركاسىپتىك ەكولوگيا، ەڭبەك ادامىنىڭ ءرولى جانە جاستار ءۇشىن پەرسپەكتيۆالار ماسەلەلەرىنە ەرەكشە ءمان بەرەدى. جاڭا كونستيتۋتسيا وسى تاقىرىپتار تۇراقتى قۇقىقتىق نەگىزگە يە بولاتىن ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزدى ۇسىندى. بۇل تۇرعىدا جوعارى قولداۋ – بۇل ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ جاڭا نەگىزگى زاڭدا شتابتىڭ ساۋاتتى جۇمىسى ارقىلى ودان ءارى دامۋدىڭ تۇسىنىكتى مودەلىن كورگەندىگىنىڭ بەلگىسى.
سوندىقتان رەفەرەندۋم پروتسەستىڭ سوڭى ەمەس، ونىڭ دامۋ نۇكتەسى بولدى. كەلەسى كەزەڭ-كونستيتۋتسيالىق نورمالاردى ءىس جۇزىندە ىسكە اسىرۋ: زاڭنامانى بەيىمدەۋ، ينستيتۋتتاردى بەيىمدەۋ جانە قاعيداتتاردى ناقتى شەشىمدەرمەن تولتىرۋ. وبلىس تۇرعىندارى كورسەتكەن قولداۋدىڭ جوعارى دەڭگەيى بۇل ءۇشىن ەلەۋلى قوعامدىق ماندات جاسايدى. جاڭا كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلگەن ادامعا باعدارلانۋ قاعيداتى ومىرشەڭدىگى ەندىگى جۇمىستىڭ ساپاسىنا تىكەلەي
بايلانىستى.
ۇقساس جاڭالىقتار
