Esse: Abaı atanyń atyn óshirmeýimiz kerek

815

 

Qazaq jerinde qanshama aqyn,jazýshy,ánshi,kúıshi,palýan ata-apalarymyz bar.Olar bizdiń dańqymyzdy asqaqtatyp «Qazaq» degen rýhty álemge tanytty. Sonyń biri ádebıet taný biliminiń  has sheberi,aqyn,aǵartýshy,qazaq ádebı tiliniń negizin qalaýshy,fılosof, kompozıtor,aýdarmashy,saıası qaıratker-Abaı  Qunanbaıuly atamyz!

Abaı ata-1845 jyly soǵyz aıaqtalǵan jyldary dúnıege kelip,1904 jyly dúnıeden ozǵan.Bala kezinen  óleń shyǵarýǵa,dombyra tartyp án-kúı  shyrqaǵanǵa áýes bolǵan.Tipten  qystygúni dúnıeniń aǵymen oınaǵandy jazdygúni jazǵy salqynmen oınaǵandy bilmegen.Sebebi Abaı atamyzdyń  zeıini tek qana bilimde,oqýda bolǵan.

Netken bilimge degen zeıin?

Netken oqýǵa degen jaqsy kózqaras deseńshi?Sebebi shyraqtyń merzimi bitip sónip qalsada  qarańǵy  jerde de  sonaý Pýshkınniń kitaptaryn bar zeıinimen ,bar talapshyldyǵymen oqyp ,úırenip,bilimin odan saıyn jetildirdi.

Shirkin,qazirgi tańdada bilimge qushtar,aqyldy, bilimpaz balalar qalyptassa ǵoı!

Abaı ata sekildi mánerletip,mándi etip óleń shyǵara almasamda  Abaı Qunanbaıuly atamyzdyń jolyp qýǵym keledi, ıaǵnı  álemdi moıyndatqan aqyn nemese jazýshy retinde tanylǵym keledi.Sol sebepti Abaı ataǵa arnap óleń-shýmaqtaryn shyǵarǵan bolatynmyn.Ol tek ataǵa arnalǵandyqtan «Abaı atama»dep atadym.

Abaı atama

Qara sózben  óleńderin Abaıdyń,

Tárbıeniń ordasy dep sanaımyn.

Túpsiz tereń maǵynaly óleńderi,

Júrekti terbep,lapyldatar  dúnıeni.

Qara sózben mánerletip jetkizdińiz bizderge,

Sol kezdegi taǵdyrdyń tálkeginde .

Ashtyqpenen toqtyqty,ýaıymmenen joqtyqty,

Arqańyzda Abaı ata bildik bizde.

Ata seniń urpaǵyńbyz,jalǵastyrar jolyńdy,

Óleńmenen jetkizemin qýanyshpen muńymdy.

Eshqashanda umytpaımyz sizdi biz,

Árqashanda aıtylady sizge  degen jyly lebiz.-dep  Abaı atamyzǵa sheksiz alǵysymdy bildirgim keledi.

Dúnıe júzinde  qanshama aqyn,jazýshylar bolsada,tek qana- Abaı óleńderinde ǵana qazaq dalasynyń ,tabıǵaty ,qazaq ómiriniń shyndyǵy,qazaq halqynyń sezim-syry,ulttyq erekshelik qasıetteri,túgel kórinip,seziledi.

Abaı atamyz naǵyz adam muratyn qalyptastyryp qana qoıǵan  joq,sonymen qatar  ol maqsatqa jetýdiń shynaıy jolyn kórsetip berdi.Sol sebepti biz Abaı atamyzdyń bizge qaldyrǵan muralaryn  esh joǵaltpaýymyz tıis.Kerisinshe olardy sary maıdaı saqtap,keleshek urpaqtarymyzǵada  Abaı atanyń atyn óshirmeı jetkizýimiz kerek.Iaǵnı  Abaı atamyzdyń bizge,qazaq eline arnalǵan óleńderin taǵydy ózi jaıly,qazaq eli jaıly jazylǵan  45 qara sózinde joǵaltpaýymyz tıis.

Qazirgi tańda Abaı atamyzǵa «175jyl»mereı  toıǵa baılanysty túrli is sharalar uıymdastyrylýda.Tipten Abaı atamyzǵa arnap 10 tamyzdy «Abaı kúni»dep atalyndy.Sebebi 10 tamyz Abaı atanyń týylǵan kúni.

Biz  10 tamyzdyda qazaq eliniń  merekesi dep sanaımyz!

 

 

Talshyn BIBOLQYZY,

Baızaq aýdany

 

 

 

Pikirler
Redakııa tańdaýy