Euraziialyq ekonomikalyq odaqtyŋ statistikasy boiynşa, 2026 jyldyŋ alǧaşqy toqsanynda Qazaqstan jaŋa oquşy oryndaryn paidalanuǧa beru körsetkışı boiynşa köş bastady. Üş aidyŋ ışınde elımızde 10 300 jaŋa oquşy orny men 1 307 mektepke deiıngı oryn aşylyp, bılım beru jäne äleumettık infraqūrylymdy damytu baǧytyndaǧy jūmystardyŋ qarqyny aiqyn körındı.
Soŋǧy jyldary Memleket basşysy Qasym-Jomart Toqaev bılım beru jüiesın jaŋǧyrtuǧa, mektepterdegı oryn tapşylyǧyn azaituǧa, üş auysymdy oqytudy joiuǧa jäne azamattardyŋ sapaly äleumettık qyzmetterge qoljetımdılıgın arttyruǧa basymdyq berıp keledı. Osy baǧyttaǧy reformalardyŋ nätijesı retınde jaŋa bılım beru nysandarynyŋ sany artyp, äleumettık infraqūrylym kezeŋ-kezeŋımen jaŋartyluda.
Qazaqstannyŋ atalǧan körsetkışter boiynşa EAEO keŋıstıgındegı köşbasşylyǧy nenı bıldıredı? Būl nätijeler bılım beru reformalarynyŋ tiımdılıgın qanşalyqty körsetedı? Osy jäne özge de sūraqtarǧa äleumettanuşy, äleumettık saiasat, äleumettık jūmys, sifrlandyru jäne qoǧamnyŋ äleumettık transformasiiasy mäselelerın zertteuşı Medet Qūdabekov jauap berdı.
- EAEO statistikasyna säikes, 2026 jyldyŋ I toqsanynda Qazaqstan jaŋa oquşy oryndaryn paidalanuǧa beru boiynşa bırınşı orynǧa şyqty. Būl nätijenı Memleket basşysy Qasym-Jomart Toqaevtyŋ bılım beru jüiesın jaŋǧyrtuǧa jäne sapaly bılımnıŋ qoljetımdılıgın arttyruǧa baǧyttalǧan reformalarynyŋ naqty jemısı dep baǧalauǧa bola ma?
- Būl nätijenı Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyŋ bılım beru jüiesın jaŋǧyrtuǧa baǧyttalǧan reformalarynyŋ jemısı dep baǧalauǧa bolady. Sebebı jaŋa oquşy oryndarynyŋ aşyluy – bılım beru salasyndaǧy naqty jūmystyŋ nätijesı. Būl tek qaǧaz jüzındegı jospar emes, halyq kündelıktı ömırde körıp otyrǧan özgerıs. Jaŋa mektepterdıŋ aşyluy balalarǧa arnalǧan oryndardyŋ köbeiuıne, üş auysymdy oqytudyŋ qysqaruyna jäne ata-analar üşın qolaily jaǧdailardyŋ qalyptasuyna mümkındık berıp otyr. Būl bılım beru infraqūrylymyn damytu baǧytyndaǧy maŋyzdy jetıstıkterdıŋ bırı. Sonymen qatar, jaŋa bılım oşaqtarynda bılıktı pedagogterdıŋ jūmys ısteuıne jaǧdai jasalyp, zamanaui bılım beru baǧdarlamalary engızılude, qauıpsız ärı jaily bılım beru ortasy qalyptasuda. Mektepter internetpen jäne qajettı tehnikalyq qūraldarmen qamtamasyz etılıp, basqaru jüielerı de jetıldırılude. Osyndai keşendı jūmystardyŋ nätijesınde bılım beru sapasy artyp, oquşylardyŋ jan-jaqty damuyna keŋ mümkındıkter jasaluda.
- «Ädılettı Qazaqstan» tūjyrymdamasy aiasynda adami kapitaldy damytuǧa erekşe män berılude. Qazaqstanda 10 300 jaŋa oquşy ornynyŋ aşyluy Prezident Qasym-Jomart Toqaev jüzege asyryp jatqan bılım beru reformalarynyŋ tiımdılıgın qanşalyqty körsetedı?
- 10 300 jaŋa oryn – öte maŋyzdy körsetkış. Būl myŋdaǧan balaǧa mektepte jaily jaǧdaida bılım aluǧa mümkındık beredı. Äsırese halyq sany qarqyndy ösıp jatqan qalalar men auyldar üşın mūndai oryndardyŋ maŋyzy zor. Būl körsetkış reformalardyŋ nätije bere bastaǧanyn körsetedı. Sonymen qatar, reformalardyŋ tiımdılıgı jaŋa oryndardyŋ sanymen ǧana emes, bılım sapasyn arttyruǧa baǧyttalǧan keşendı jūmystarmen de baǧalanady. Bügınde mektepterde balalardyŋ sapaly bılım aluyna jaǧdai jasalyp, pedagogterdıŋ käsıbi äleuetın arttyru, oqu baǧdarlamalaryn zaman talabyna sai jetıldıru jäne auyl men qala oquşylarynyŋ bılım alu mümkındıkterın teŋestıru baǧytynda jüielı jūmystar jürgızılıp keledı. Osy bastamalar özara üilesım tapqan saiyn reformalardyŋ nätijesı de aiqynyraq körıne tüsedı.
- Prezident Qasym-Jomart Toqaev mektepterdegı oryn tapşylyǧyn jäne üş auysymdy oqytu mäselesın joiu qajettıgın bırneşe ret atap öttı. Qazaqstannyŋ bügıngı EAEO keŋıstıgındegı körsetkışterı osy mındetterdıŋ tabysty oryndalyp jatqanyn däleldei ala ma?
- Jaŋa oquşy oryndary köbeigen saiyn mektepterdegı oryn tapşylyǧy azaiady. Būl üş auysymdy oqytudy qysqartuǧa da oŋ äser etedı. Sondyqtan qazırgı körsetkışter atalǧan baǧyttaǧy jūmystardyŋ jürıp jatqanyn körsetedı. Keibır öŋırlerde halyq sany qarqyndy ösıp, jaŋa tūrǧyn üiler salynuda, soǧan säikes balalar sany da artyp keledı. Sondyqtan mektep qūrylysyna tūraqty türde köŋıl bölınıp, jaŋa bılım beru nysandary paidalanuǧa berılude. Sonymen qatar är öŋırdıŋ naqty qajettılıgı eskerılıp, infraqūrylymdy soǧan säikes josparlau jūmystary jürgızılıp jatyr. Būl bılım beru jüiesınıŋ qoljetımdılıgı men sapasyn odan ärı arttyruǧa mümkındık beredı.
- Soŋǧy jyldary Qazaqstandaǧy bılım beru jäne äleumettık infraqūrylym salalarynda auqymdy ūlttyq jobalar ıske asyryluda. Qazaqstannyŋ EAEO elderı arasynda bılım beru nysandaryn damytu boiynşa köşbasşylyqqa şyǧuyna qandai bastamalardyŋ yqpaly boldy?
- Qazaqstannyŋ EAEO elderı arasynda köşbasşylyqqa şyǧuyna bırneşe maŋyzdy bastama äser ettı. Bırınşıden, «Jaily mektep» ūlttyq jobasy erekşe röl atqardy. Būl joba jaŋa mektepter saluǧa, üş auysymdy jäne apatty mektepter mäselesın şeşuge baǧyttalǧan. Ekınşıden, bılım beru infraqūrylymyn qoldau boiynşa jüielı şaralar ıske asyrylyp jatyr. Üşınşıden, auyl mektepterın jaŋǧyrtu, olardyŋ materialdyq-tehnikalyq bazasyn jaqsartu, qauıpsızdık jüielerın engızu jäne sifrlyq tehnologiialardy damytu baǧytynda jūmystar jürgızılude. Iаǧni būl tek jaŋa mektepter salu emes, jalpy äleumettık jäne bılım beru infraqūrylymyn keşendı türde jaŋartu saiasatynyŋ nätijesı dep aituǧa bolady.
- Qazaqstanda 2026 jyldyŋ alǧaşqy üş aiynda mektepke deiıngı ūiymdarda 1 307 jaŋa oryn aşyldy. Būl körsetkış Qasym-Jomart Toqaevtyŋ otbasylardy qoldauǧa jäne äleumettık memlekettı nyǧaituǧa baǧyttalǧan saiasatynyŋ nätijesı retınde qanşalyqty maŋyzdy?
- Balabaqşalardaǧy oryndardyŋ köbeiuı otbasylarǧa tıkelei äser etedı. Ata-analar, äsırese jas analar, jūmysqa şyǧuǧa mümkındık alady. Al balalar erte jastan tärbie men bılım alady. Sondyqtan būl äleumettık memlekettı nyǧaitudyŋ naqty körınısterınıŋ bırı dep aituǧa bolady. Sebebı memleket tek mektep jasyndaǧy balalardy ǧana emes, mektepke deiıngı jastaǧy balalardy da qoldaidy. Būl jerde oryn sanymen qatar tärbieşılerdıŋ käsıbi deŋgeiı, balabaqşalardyŋ qauıpsızdıgı, tamaqtanu sapasy jäne balalardy damytu baǧdarlamalary maŋyzdy röl atqarady. Atalǧan baǧyttardy damytu mektepke deiıngı bılım beru sapasyn odan ärı arttyruǧa mümkındık beredı.
- Prezident reformalarynyŋ negızgı baǧyttarynyŋ bırı – azamattardyŋ tūrǧylyqty jerıne qaramastan sapaly äleumettık qyzmetterge teŋ qoljetımdılıgın qamtamasyz etu. 2026 jyldyŋ I toqsanyndaǧy nätijeler elımızdıŋ qalalyq jäne auyldyq öŋırlerınde äleumettık infraqūrylymdy damytu jūmystarynyŋ tiımdılıgın qanşalyqty körsetedı?
- Jaŋa mektepter men balabaqşalardyŋ aşyluy öŋırlerdegı äleumettık infraqūrylymnyŋ damyp jatqanyn körsetedı. Būl äsırese auyldyq jerler üşın maŋyzdy. Öitkenı auylda zamanaui mekteptıŋ boluy – onyŋ bolaşaǧynyŋ berık negızı. Sonymen bırge äleumettık infraqūrylym tek mektep pen balabaqşamen şektelmeidı. Jaqsy joldar, taza auyz su, sapaly internet, qoljetımdı medisinalyq qyzmet, qauıpsız orta jäne qoǧamdyq kölık jüiesı de maŋyzdy oryn alady. Mektepterdıŋ aşyluy osy baǧyttardaǧy oŋ özgerıstermen ūştasqanda onyŋ tiımdılıgı odan ärı arta tüsedı. Sondyqtan äleumettık infraqūrylymdy keşendı türde damytu halyqtyŋ ömır süru sapasyn jaqsartudyŋ maŋyzdy tetıgı bolyp qala beredı.
- Halyqaralyq sarapşylar bılım beru salasyna salynǧan investisiialardy ūzaq merzımdı ekonomikalyq ösudıŋ basty faktorlarynyŋ bırı retınde baǧalaidy. Osy tūrǧydan alǧanda, Qazaqstannyŋ EAEO boiynşa jaŋa oquşy oryndaryn qūruda köşbasşy boluy Qazaqstannyŋ bäsekege qabılettı ūlt qalyptastyruǧa baǧyttalǧan saiasi jäne äleumettık-ekonomikalyq reformalarynyŋ naqty nätijesı dep aituǧa bola ma?
- İä, aituǧa bolady. Sebebı bılımge salynǧan investisiia – bolaşaqqa salynǧan investisiia. Onyŋ nätijesı bırden körınbeidı. Bügın aşylǧan mekteptıŋ naqty ekonomikalyq paidasy 10–15 nemese 20 jyldan keiın baiqaluy mümkın. Sol mektepte bılım alǧan balalar erteŋ maman, injener, mūǧalım, därıger nemese käsıpker bolady. Sondyqtan jaŋa oquşy oryndarynyŋ aşyluy tek qūrylys körsetkışı emes. Būl – adami kapitaldy damytuǧa baǧyttalǧan maŋyzdy qadam. Eger jaŋa mektepter sapaly bılımnıŋ, zamanaui menedjmenttıŋ, sifrlyq infraqūrylymnyŋ jäne qauıpsız ortanyŋ ortalyǧyna ainalsa, onda olar el ekonomikasynyŋ damuyna ülken üles qosady. Jalpy alǧanda, Qazaqstannyŋ būl körsetkışı quantatyn jaǧdai.
