ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ستاتيستيكاسى بويىنشا، 2026 جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا قازاقستان جاڭا وقۋشى ورىندارىن پايدالانۋعا بەرۋ كورسەتكىشى بويىنشا كوش باستادى. ءۇش ايدىڭ ىشىندە ەلىمىزدە 10 300 جاڭا وقۋشى ورنى مەن 1 307 مەكتەپكە دەيىنگى ورىن اشىلىپ، ءبىلىم بەرۋ جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردىڭ قارقىنى ايقىن كورىندى.
سوڭعى جىلدارى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋعا، مەكتەپتەردەگى ورىن تاپشىلىعىن ازايتۋعا، ءۇش اۋىسىمدى وقىتۋدى جويۋعا جانە ازاماتتاردىڭ ساپالى الەۋمەتتىك قىزمەتتەرگە قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باسىمدىق بەرىپ كەلەدى. وسى باعىتتاعى رەفورمالاردىڭ ناتيجەسى رەتىندە جاڭا ءبىلىم بەرۋ نىساندارىنىڭ سانى ارتىپ، الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاڭارتىلۋدا.
قازاقستاننىڭ اتالعان كورسەتكىشتەر بويىنشا ەاەو كەڭىستىگىندەگى كوشباسشىلىعى نەنى بىلدىرەدى؟ بۇل ناتيجەلەر ءبىلىم بەرۋ رەفورمالارىنىڭ تيىمدىلىگىن قانشالىقتى كورسەتەدى؟ وسى جانە وزگە دە سۇراقتارعا الەۋمەتتانۋشى، الەۋمەتتىك ساياسات، الەۋمەتتىك جۇمىس، تسيفرلاندىرۋ جانە قوعامنىڭ الەۋمەتتىك ترانسفورماتسياسى ماسەلەلەرىن زەرتتەۋشى مەدەت قۇدابەكوۆ جاۋاپ بەردى.
- ەاەو ستاتيستيكاسىنا سايكەس، 2026 جىلدىڭ ءى توقسانىندا قازاقستان جاڭا وقۋشى ورىندارىن پايدالانۋعا بەرۋ بويىنشا ءبىرىنشى ورىنعا شىقتى. بۇل ناتيجەنى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋعا جانە ساپالى ءبىلىمنىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان رەفورمالارىنىڭ ناقتى جەمىسى دەپ باعالاۋعا بولا ما؟
- بۇل ناتيجەنى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان رەفورمالارىنىڭ جەمىسى دەپ باعالاۋعا بولادى. سەبەبى جاڭا وقۋشى ورىندارىنىڭ اشىلۋى – ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ناقتى جۇمىستىڭ ناتيجەسى. بۇل تەك قاعاز جۇزىندەگى جوسپار ەمەس، حالىق كۇندەلىكتى ومىردە كورىپ وتىرعان وزگەرىس. جاڭا مەكتەپتەردىڭ اشىلۋى بالالارعا ارنالعان ورىنداردىڭ كوبەيۋىنە، ءۇش اۋىسىمدى وقىتۋدىڭ قىسقارۋىنا جانە اتا-انالار ءۇشىن قولايلى جاعدايلاردىڭ قالىپتاسۋىنا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. بۇل ءبىلىم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ باعىتىنداعى ماڭىزدى جەتىستىكتەردىڭ ءبىرى. سونىمەن قاتار، جاڭا ءبىلىم وشاقتارىندا بىلىكتى پەداگوگتەردىڭ جۇمىس ىستەۋىنە جاعداي جاسالىپ، زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى ەنگىزىلۋدە، قاۋىپسىز ءارى جايلى ءبىلىم بەرۋ ورتاسى قالىپتاسۋدا. مەكتەپتەر ينتەرنەتپەن جانە قاجەتتى تەحنيكالىق قۇرالدارمەن قامتاماسىز ەتىلىپ، باسقارۋ جۇيەلەرى دە جەتىلدىرىلۋدە. وسىنداي كەشەندى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە ءبىلىم بەرۋ ساپاسى ارتىپ، وقۋشىلاردىڭ جان-جاقتى دامۋىنا كەڭ مۇمكىندىكتەر جاسالۋدا.
- «ادىلەتتى قازاقستان» تۇجىرىمداماسى اياسىندا ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا ەرەكشە ءمان بەرىلۋدە. قازاقستاندا 10 300 جاڭا وقۋشى ورنىنىڭ اشىلۋى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جۇزەگە اسىرىپ جاتقان ءبىلىم بەرۋ رەفورمالارىنىڭ تيىمدىلىگىن قانشالىقتى كورسەتەدى؟
- 10 300 جاڭا ورىن – وتە ماڭىزدى كورسەتكىش. بۇل مىڭداعان بالاعا مەكتەپتە جايلى جاعدايدا ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اسىرەسە حالىق سانى قارقىندى ءوسىپ جاتقان قالالار مەن اۋىلدار ءۇشىن مۇنداي ورىنداردىڭ ماڭىزى زور. بۇل كورسەتكىش رەفورمالاردىڭ ناتيجە بەرە باستاعانىن كورسەتەدى. سونىمەن قاتار، رەفورمالاردىڭ تيىمدىلىگى جاڭا ورىنداردىڭ سانىمەن عانا ەمەس، ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان كەشەندى جۇمىستارمەن دە باعالانادى. بۇگىندە مەكتەپتەردە بالالاردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا جاعداي جاسالىپ، پەداگوگتەردىڭ كاسىبي الەۋەتىن ارتتىرۋ، وقۋ باعدارلامالارىن زامان تالابىنا ساي جەتىلدىرۋ جانە اۋىل مەن قالا وقۋشىلارىنىڭ ءبىلىم الۋ مۇمكىندىكتەرىن تەڭەستىرۋ باعىتىندا جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ كەلەدى. وسى باستامالار ءوزارا ۇيلەسىم تاپقان سايىن رەفورمالاردىڭ ناتيجەسى دە ايقىنىراق كورىنە تۇسەدى.
- پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ مەكتەپتەردەگى ورىن تاپشىلىعىن جانە ءۇش اۋىسىمدى وقىتۋ ماسەلەسىن جويۋ قاجەتتىگىن بىرنەشە رەت اتاپ ءوتتى. قازاقستاننىڭ بۇگىنگى ەاەو كەڭىستىگىندەگى كورسەتكىشتەرى وسى مىندەتتەردىڭ تابىستى ورىندالىپ جاتقانىن دالەلدەي الا ما؟
- جاڭا وقۋشى ورىندارى كوبەيگەن سايىن مەكتەپتەردەگى ورىن تاپشىلىعى ازايادى. بۇل ءۇش اۋىسىمدى وقىتۋدى قىسقارتۋعا دا وڭ اسەر ەتەدى. سوندىقتان قازىرگى كورسەتكىشتەر اتالعان باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ ءجۇرىپ جاتقانىن كورسەتەدى. كەيبىر وڭىرلەردە حالىق سانى قارقىندى ءوسىپ، جاڭا تۇرعىن ۇيلەر سالىنۋدا، سوعان سايكەس بالالار سانى دا ارتىپ كەلەدى. سوندىقتان مەكتەپ قۇرىلىسىنا تۇراقتى تۇردە كوڭىل ءبولىنىپ، جاڭا ءبىلىم بەرۋ نىساندارى پايدالانۋعا بەرىلۋدە. سونىمەن قاتار ءار ءوڭىردىڭ ناقتى قاجەتتىلىگى ەسكەرىلىپ، ينفراقۇرىلىمدى سوعان سايكەس جوسپارلاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن ودان ءارى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
- سوڭعى جىلدارى قازاقستانداعى ءبىلىم بەرۋ جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم سالالارىندا اۋقىمدى ۇلتتىق جوبالار ىسكە اسىرىلۋدا. قازاقستاننىڭ ەاەو ەلدەرى اراسىندا ءبىلىم بەرۋ نىساندارىن دامىتۋ بويىنشا كوشباسشىلىققا شىعۋىنا قانداي باستامالاردىڭ ىقپالى بولدى؟
- قازاقستاننىڭ ەاەو ەلدەرى اراسىندا كوشباسشىلىققا شىعۋىنا بىرنەشە ماڭىزدى باستاما اسەر ەتتى. بىرىنشىدەن، «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى ەرەكشە ءرول اتقاردى. بۇل جوبا جاڭا مەكتەپتەر سالۋعا، ءۇش اۋىسىمدى جانە اپاتتى مەكتەپتەر ماسەلەسىن شەشۋگە باعىتتالعان. ەكىنشىدەن، ءبىلىم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىن قولداۋ بويىنشا جۇيەلى شارالار ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ۇشىنشىدەن، اۋىل مەكتەپتەرىن جاڭعىرتۋ، ولاردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاقسارتۋ، قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرىن ەنگىزۋ جانە تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋ باعىتىندا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. ياعني بۇل تەك جاڭا مەكتەپتەر سالۋ ەمەس، جالپى الەۋمەتتىك جانە ءبىلىم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىن كەشەندى تۇردە جاڭارتۋ ساياساتىنىڭ ناتيجەسى دەپ ايتۋعا بولادى.
- قازاقستاندا 2026 جىلدىڭ العاشقى ءۇش ايىندا مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردا 1 307 جاڭا ورىن اشىلدى. بۇل كورسەتكىش قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ وتباسىلاردى قولداۋعا جانە الەۋمەتتىك مەملەكەتتى نىعايتۋعا باعىتتالعان ساياساتىنىڭ ناتيجەسى رەتىندە قانشالىقتى ماڭىزدى؟
- بالاباقشالارداعى ورىنداردىڭ كوبەيۋى وتباسىلارعا تىكەلەي اسەر ەتەدى. اتا-انالار، اسىرەسە جاس انالار، جۇمىسقا شىعۋعا مۇمكىندىك الادى. ال بالالار ەرتە جاستان تاربيە مەن ءبىلىم الادى. سوندىقتان بۇل الەۋمەتتىك مەملەكەتتى نىعايتۋدىڭ ناقتى كورىنىستەرىنىڭ ءبىرى دەپ ايتۋعا بولادى. سەبەبى مەملەكەت تەك مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردى عانا ەمەس، مەكتەپكە دەيىنگى جاستاعى بالالاردى دا قولدايدى. بۇل جەردە ورىن سانىمەن قاتار تاربيەشىلەردىڭ كاسىبي دەڭگەيى، بالاباقشالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى، تاماقتانۋ ساپاسى جانە بالالاردى دامىتۋ باعدارلامالارى ماڭىزدى ءرول اتقارادى. اتالعان باعىتتاردى دامىتۋ مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ودان ءارى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
- پرەزيدەنت رەفورمالارىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – ازاماتتاردىڭ تۇرعىلىقتى جەرىنە قاراماستان ساپالى الەۋمەتتىك قىزمەتتەرگە تەڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ. 2026 جىلدىڭ ءى توقسانىنداعى ناتيجەلەر ەلىمىزدىڭ قالالىق جانە اۋىلدىق وڭىرلەرىندە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جۇمىستارىنىڭ تيىمدىلىگىن قانشالىقتى كورسەتەدى؟
- جاڭا مەكتەپتەر مەن بالاباقشالاردىڭ اشىلۋى وڭىرلەردەگى الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمنىڭ دامىپ جاتقانىن كورسەتەدى. بۇل اسىرەسە اۋىلدىق جەرلەر ءۇشىن ماڭىزدى. ويتكەنى اۋىلدا زاماناۋي مەكتەپتىڭ بولۋى – ونىڭ بولاشاعىنىڭ بەرىك نەگىزى. سونىمەن بىرگە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم تەك مەكتەپ پەن بالاباقشامەن شەكتەلمەيدى. جاقسى جولدار، تازا اۋىز سۋ، ساپالى ينتەرنەت، قولجەتىمدى مەديتسينالىق قىزمەت، قاۋىپسىز ورتا جانە قوعامدىق كولىك جۇيەسى دە ماڭىزدى ورىن الادى. مەكتەپتەردىڭ اشىلۋى وسى باعىتتارداعى وڭ وزگەرىستەرمەن ۇشتاسقاندا ونىڭ تيىمدىلىگى ودان ءارى ارتا تۇسەدى. سوندىقتان الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى كەشەندى تۇردە دامىتۋ حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋدىڭ ماڭىزدى تەتىگى بولىپ قالا بەرەدى.
- حالىقارالىق ساراپشىلار ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردى ۇزاق مەرزىمدى ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ باستى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى رەتىندە باعالايدى. وسى تۇرعىدان العاندا، قازاقستاننىڭ ەاەو بويىنشا جاڭا وقۋشى ورىندارىن قۇرۋدا كوشباسشى بولۋى قازاقستاننىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ۇلت قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق رەفورمالارىنىڭ ناقتى ناتيجەسى دەپ ايتۋعا بولا ما؟
- ءيا، ايتۋعا بولادى. سەبەبى بىلىمگە سالىنعان ينۆەستيتسيا – بولاشاققا سالىنعان ينۆەستيتسيا. ونىڭ ناتيجەسى بىردەن كورىنبەيدى. بۇگىن اشىلعان مەكتەپتىڭ ناقتى ەكونوميكالىق پايداسى 10–15 نەمەسە 20 جىلدان كەيىن بايقالۋى مۇمكىن. سول مەكتەپتە ءبىلىم العان بالالار ەرتەڭ مامان، ينجەنەر، مۇعالىم، دارىگەر نەمەسە كاسىپكەر بولادى. سوندىقتان جاڭا وقۋشى ورىندارىنىڭ اشىلۋى تەك قۇرىلىس كورسەتكىشى ەمەس. بۇل – ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قادام. ەگەر جاڭا مەكتەپتەر ساپالى ءبىلىمنىڭ، زاماناۋي مەنەدجمەنتتىڭ، تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمنىڭ جانە قاۋىپسىز ورتانىڭ ورتالىعىنا اينالسا، وندا ولار ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوسادى. جالپى العاندا، قازاقستاننىڭ بۇل كورسەتكىشى قۋانتاتىن جاعداي.
