18 mamyr – Qazaqstanda "Türkı jazuy kün" retınde atap ötıletın maŋyzdy künderdıŋ bırı. Būl data 2014 jyly QR Parlamentınıŋ şeşımımen bekıtılıp, Ükımet qaulysymen resmi türde merekelık künder qataryna engızıldı.
Būl künnıŋ 18 mamyrǧa belgılenuı de erekşe mänge ie. Däl osy künı ejelgı türkı mūrasynyŋ asa qūndy jädıgerı – Kültegın eskertkışı köşırmesı Moŋǧoliia jerınen Astanaǧa jetkızılgen bolatyn.
Köne türkı jazuy – türkı halyqtarynyŋ tarihi ärı mädeni mūrasynyŋ maŋyzdy bölıgı. Ǧylymda ol runikalyq nemese syna jazuy dep atalady. Orhon, Selenga jäne Toly özenderı maŋynan tabylǧan tas jazbalar bügıngı künı Soltüstık Moŋǧoliia aumaǧynda ornalasqan. Būl eskertkışter Bılge qaǧan, Kültegın jäne Tonykök syndy tarihi tūlǧalarǧa arnalǧan.
Köne türkı jazuy alǧaş ret XVIII ǧasyrda zerttele bastady. Ony Enisei öŋırınen nemıs ǧalymy Daniel Messerşmidt pen şved ofiserı İogann Stralenberg anyqtaǧan. Olar jazudyŋ taŋbalaryn skandinaviialyq runalarǧa ūqsatyp, «runalyq jazu» dep ataǧan.
Al 1889 jyly zertteuşı Nikolai Iаdrinsev Orhon özenı aŋǧarynan ırı tas jazulardy tauyp, būl jaŋalyq türkıtanu ǧylymyndaǧy ülken serpılıske ainaldy.
Köne türkı mätınderınıŋ qūpiiasyn alǧaş aşqan dat ǧalymy Vilgelm Tomsen bolsa, ony türkı tılınde oqyp, ǧylymi ainalymǧa engızgen türkolog Vasilii Radlov edı.
Kültegın eskertkışı köşırmesınıŋ Astanaǧa äkelıngenı jaily Tūrsyn Jūrtbai bylai dep eske alady.
"2001 jyly Euraziia universitetınıŋ atriumyna «Kültegın jazuynyŋ» tas tūǧyry äkelındı. Aşylu räsımınde Şyŋǧys Aitmatovpen qoltyqtasa şyqqan Oljas aǧamyz: «Men türkı tılınıŋ tastaǧy dastany Kültegın jazuynyŋ qūrmetıne türkı tılınde, nemese, qazaqşa söileimın. Qaiyrymy kelmese, qaiyrym etersızder!» - dep bastap, kürdelı oilardyŋ qabyrǧasyn syndyryp, özıne tän yrǧaq-ūiqaspen abyzşa tolǧai jönelgende taŋyrqamaǧan adam qalmady. Älgı, qazaqşa bılmeidı dep küŋkıldep jürgenderdıŋ mysy basylyp qaldy. Men de taŋ qaldym ärı süiındım, keudemdı maqtanyş kernedı. Şyndyǧynda da, süiınsem – süiıngendei, maqtansam – masattanatyndai jönım bar edı,"- dep jazady jazuşy Tūrsyn Jūrtbai.
