18 مامىر – قازاقستاندا "تۇركى جازۋى كۇن" رەتىندە اتاپ وتىلەتىن ماڭىزدى كۇندەردىڭ ءبىرى. بۇل داتا 2014 جىلى قر پارلامەنتىنىڭ شەشىمىمەن بەكىتىلىپ، ۇكىمەت قاۋلىسىمەن رەسمي تۇردە مەرەكەلىك كۇندەر قاتارىنا ەنگىزىلدى.
بۇل كۇننىڭ 18 مامىرعا بەلگىلەنۋى دە ەرەكشە مانگە يە. ءدال وسى كۇنى ەجەلگى تۇركى مۇراسىنىڭ اسا قۇندى جادىگەرى – كۇلتەگىن ەسكەرتكىشى كوشىرمەسى موڭعوليا جەرىنەن استاناعا جەتكىزىلگەن بولاتىن.
كونە تۇركى جازۋى – تۇركى حالىقتارىنىڭ تاريحي ءارى مادەني مۇراسىنىڭ ماڭىزدى بولىگى. عىلىمدا ول رۋنيكالىق نەمەسە سىنا جازۋى دەپ اتالادى. ورحون، سەلەنگا جانە تولى وزەندەرى ماڭىنان تابىلعان تاس جازبالار بۇگىنگى كۇنى سولتۇستىك موڭعوليا اۋماعىندا ورنالاسقان. بۇل ەسكەرتكىشتەر بىلگە قاعان، كۇلتەگىن جانە تونىكوك سىندى تاريحي تۇلعالارعا ارنالعان.
كونە تۇركى جازۋى العاش رەت XVIII عاسىردا زەرتتەلە باستادى. ونى ەنيسەي وڭىرىنەن نەمىس عالىمى دانيەل مەسسەرشميدت پەن شۆەد وفيتسەرى يوگانن سترالەنبەرگ انىقتاعان. ولار جازۋدىڭ تاڭبالارىن سكانديناۆيالىق رۋنالارعا ۇقساتىپ، «رۋنالىق جازۋ» دەپ اتاعان.
ال 1889 جىلى زەرتتەۋشى نيكولاي يادرينتسەۆ ورحون وزەنى اڭعارىنان ءىرى تاس جازۋلاردى تاۋىپ، بۇل جاڭالىق تۇركىتانۋ عىلىمىنداعى ۇلكەن سەرپىلىسكە اينالدى.
كونە تۇركى ماتىندەرىنىڭ قۇپياسىن العاش اشقان دات عالىمى ۆيلگەلم تومسەن بولسا، ونى تۇركى تىلىندە وقىپ، عىلىمي اينالىمعا ەنگىزگەن تۇركولوگ ۆاسيلي رادلوۆ ەدى.
كۇلتەگىن ەسكەرتكىشى كوشىرمەسىنىڭ استاناعا اكەلىنگەنى جايلى تۇرسىن جۇرتباي بىلاي دەپ ەسكە الادى.
"2001 جىلى ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اتريۋمىنا «كۇلتەگىن جازۋىنىڭ» تاس تۇعىرى اكەلىندى. اشىلۋ راسىمىندە شىڭعىس ايتماتوۆپەن قولتىقتاسا شىققان ولجاس اعامىز: «مەن تۇركى ءتىلىنىڭ تاستاعى داستانى كۇلتەگىن جازۋىنىڭ قۇرمەتىنە تۇركى تىلىندە، نەمەسە، قازاقشا سويلەيمىن. قايىرىمى كەلمەسە، قايىرىم ەتەرسىزدەر!» - دەپ باستاپ، كۇردەلى ويلاردىڭ قابىرعاسىن سىندىرىپ، وزىنە ءتان ىرعاق-ۇيقاسپەن ابىزشا تولعاي جونەلگەندە تاڭىرقاماعان ادام قالمادى. الگى، قازاقشا بىلمەيدى دەپ كۇڭكىلدەپ جۇرگەندەردىڭ مىسى باسىلىپ قالدى. مەن دە تاڭ قالدىم ءارى ءسۇيىندىم، كەۋدەمدى ماقتانىش كەرنەدى. شىندىعىندا دا، سۇيىنسەم – سۇيىنگەندەي، ماقتانسام – ماساتتاناتىنداي ءجونىم بار ەدى،"- دەپ جازادى جازۋشى تۇرسىن جۇرتباي.
