İrannyŋ soŋǧy şahy Mohammed Reza Pehlevidıŋ ülken ūly Reza Pehlevi eldegı jappai narazylyqtar aiasynda İranǧa oraluǧa daiyn ekenın aityp, AQŞ basşylyǧyn «şeşuşı sätte» naqty äreketke köşuge şaqyrdy. Ol būl turaly jeksenbı, 11 qaŋtar künı Fox News telearnasynda körsetılgen Sunday Morning Futures baǧdarlamasynda mälımdedı, dep habarlaidy "Adyrna".
«Sız özıŋızdı beibıtşılık pen zūlym küşterge qarsy kürestı ūstanǧan tūlǧa retınde tarihta qaldyrdyŋyz.. İranda adamdardyŋ sızdıŋ qūrmetıŋızge köşelerdıŋ atauyn özgertıp jatqany beker emes. İrandyqtar sızdıŋ Barak Obama men Djo Baidenge mülde ūqsamaitynyŋyzdy bıledı. Olar sızdıŋ būrynǧydai özderın eleusız qaldyrmaitynyŋyzǧa senedı», – dedı şahtyŋ ūly Aq üi basşysyna ündeu jasap.
Donald Tramp 10 qaŋtar künı Truth Social äleumettık jelısındegı jazbasynda İrandaǧy narazylyq bıldıruşılerdı taǧy da qoldaitynyn bıldırdı. Al 9 qaŋtardaǧy baspasöz konferensiiasynda AQŞ prezidentı eger İran rejimı jappai zorlyq-zombylyqqa barsa, AQŞ qataŋ jauap qaitaratynyn qaitalady.
«Bız olardyŋ eŋ auyr, eŋ älsız jerıne öte qatty soqqy beremız. Būl äsker engızu degendı bıldırmeidı, bıraq öte, öte küştı soqqy bolady», – dedı Tramp.
Reza Pehlevidıŋ aituynşa, Tramptyŋ aşyq qoldauy narazylyq bıldıruşılerge ruh bergen. Ol qazırgı jaǧdaidy ūltty «azat etu» üşın şeşuşı kezeŋ dep atady.
«İrandy azat etu arqyly būl mūrany bırjola bekıtemız dep ümıttenemın. Sonda bız de, sız de İrandy qaitadan ūly memleketke ainaldyra alamyz. Kelıŋızder, osy jolda bırıgıp, elımız ben halqymyz üşın jarqyn bolaşaq qūraiyq...
Būl – bızge berılgen mümkındık. Men alǧaşqy mümkındık tuǧan sätte-aq İranǧa oraluǧa daiynmyn. Qazırdıŋ özınde osy qadamdy jäne ötpelı komandany josparlap otyrmyn. Būl joly iran halqy jeŋıske jetedı dep ümıttenemız. Olar jeŋedı de, öitkenı irandyqtar būl ıs üşın janyn beruge daiyn, men de solardyŋ qataryndamyn», – dep atap öttı şahtyŋ ülken ūly.
The Wall Street Journal gazetınıŋ habarlauynşa, 13 qaŋtar künı Donald Tramp İrandaǧy narazylyqtar aiasynda AQŞ üşın qoljetımdı äreket nūsqalary turaly baiandama alady. Kezdesude yqtimal äskeri soqqylar, kiberqaru qoldanu, qosymşa sanksiialar engızu jäne oppozisiiany qoldau mäselelerı talqylanuy mümkın. Reuters agenttıgı būl kezdesuge Tramptyŋ joǧary lauazymdy keŋesşılerı qatysatynyn atap öttı.
Aita keteiık, äkesı Mohammed Reza Pehlevi taqtan qūlatylǧannan keiın 64 jastaǧy Reza Pehlevi AQŞ-ta tūrady jäne Tegerandaǧy rejimnıŋ auysuyn qoldap keledı.
Eske salaiyq, AQŞ-ta ornalasqan HRANA qūqyq qorǧau ūiymynyŋ deregınşe, İrandaǧy tärtıpsızdıkter barysynda 500-den astam adam qaza tauyp, 10 600-den astam adam ūstalǧan.
İrandaǧy şeruler 2025 jylǧy 28 jeltoqsanda bastaldy. Sol künı Tegerandaǧy düken ielerı ekonomikalyq jaǧdaidyŋ naşarlauyna qarsy narazylyq retınde sauda oryndaryn japty. Keiın aksiialarǧa basqa da ırı qalalardyŋ tūrǧyndary qosyldy.
30 jeltoqsan, seisenbı künı, narazylyq bıldıruşıler men polisiia arasyndaǧy alǧaşqy qaqtyǧystar tırkelıp, küş qūrylymdarynyŋ közden jas aǧyzatyn gaz qoldanǧany habarlandy. Köp ūzamai aksiialar saiasi sipat alyp, keibır qatysuşylar İrannyŋ ruhani köşbasşysy Äli Hameneige qatysty boluy mümkın «Diktatorǧa ölım!» degen ūrandar aita bastady. Narazylyqqa şyqqandar saiasi rejimnıŋ auysuyn jäne bilıkke Pehlevidıŋ keluın talap etude.
İran ekonomikasy 40 paiyzdyq infliasiiadan jäne Batys elderınıŋ sanksiialarynan qatty zardap şegıp otyr.
2 qaŋtar künı AQŞ prezidentı Truth Social jelısınde eger küş qūrylymdary auyr ekonomikalyq jaǧdai men joǧary infliasiiaǧa qarsy şyqqan beibıt şeruşılerge oq atsa, AQŞ aralasatynyn eskertken.
Keiınırek beibıt şeruler tärtıpsızdıkterge ūlasty. Tegeran merı Alireza Zakani 9 qaŋtarǧa qaraǧan tünı ötken aksiialar kezınde 50-den astam bank pen bırneşe memlekettık mekeme örtelıp, 30-dan astam meşıt otqa oranǧanyn mälımdedı.
