ەلىمىزدە قارجى پيراميدالارى مەن ينتەرنەت-الاياقتىقتاردىڭ قۇربانى بولىپ، جيعان-تەرگەندەرىنەن ءبىر كۇندە ايىرىلعان ازاماتتار بارشىلىق. ءبىرى ەڭبەك ەتپەي تەز بايىپ كەتۋدى ويلاسا، ەكىنشىسى قاسقويلەردىڭ تۇزاعىنا ءتۇسىپ، بار جيعانىنان ايىرىلعان.
«كەيبىر ادامدار قارجىلىق پيراميداعا سانالى تۇردە بارادى»
زاڭگەر، قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگىنە قاراستى قوعامدىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى نۇرسۇلتان ورىنبەكوۆ قوعامدا قارجى پيراميداسىنا الدانعان ازاماتتار كوپ ەكەنىن ايتادى.
«قوعامدا قارجى پيراميداسى مەن ينتەرنەت-الاياقتار تۋرالى قانشالىقتى كوپ ايتىلسا، وعان سەنەتىن ادامدار سونشالىقتى كوبەيىپ جاتىر. ماسەلەن قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگىنە قاراستى قوعامدىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى رەتىنە اگەنتتىكتە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا قوعامدىق باقىلاۋ جۇرگىزەمىز. سونداي-اق «قۇقىق قورعان» زاڭگەرلىك كومپانيام ارقىلى قارجى پيراميداسىنا الدانعان ازاماتتارعا قۇقىقتىق تۇرعىدان كومەكتەسەمىن.
وكىنىشكە قاراي ءبىز قانشالىقتى قارجى پيراميدالارى مەن ينتەرنەت-الاياقتىق تۋرالى ايتقان سايىن، ودان الدانعان ازاماتتاردىڭ سانى ازايماي، كەرىسىنشە كۇن وتكەن سايىن كوبەيىپ جاتىر. اشىعىن ايتقام قانشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزسەك تە، ادامنىڭ اقىل-ويى وزگەرمەي ناقتى ءبىر ناتيجەگە جەتۋ قيىن. ءتىپتى قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگى وسى ۋاقىتقا دەيىن قانشاما رەت ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ، ناتيجە بەرمەگەن سوڭ قارجى پيراميدالارى جونىندە ارىز تۇسپەي ارەكەت ەتەتىن بولدى. بۇعان دەيىن قاندايدا ءبىر ادام زارداپ شەگىپ، شاعىمدانعاننان كەيىن بارىپ اگەنتتىك جۇمىس جۇرگىزەتىن. ال قازىر قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگى قاندايدا ءبىر ۇيىمنان قارجى پيراميدانىڭ بەلگىسىن بايقاسا بىردەن ءىس اشىپ، سوتتاپ جاتىر. بۇل ارەكەت وتە ورىندى بولدى.
مىسالى بۇگىن QNet جابىلسا، كۇنى ەرتەڭ «امانات درايۆ» اشىلىپ، ادامداردى جاپپاي الداپ جاتىر. ادامدار قاندايدا ءبىر قارجىلىق پيراميدا قۇرىلسا، وعان ەڭ ءبىرىنشى كىرىپ الۋعا تىرسادى. سەبەبى ولار قارجىلىق ۇيىمعا ەڭ ءبىرىنشى كىرگەن كەزدە كول-كوسىر پايدا تابادى دەگەنگە سەنىپ العان. شىنى بۇل جەردە ادامداردىڭ اشكوزدىگى مەن قارجىلىق ساۋاتسىزدىعىن ايتپاي كەتۋگە بولمايدى. نەگىزى كەيبىر ادامدار قارجىلىق پيراميدالارعا وزدەرى سانالى تۇردە دايىندالىپ بارادى»، – دەيدى ول.
«كوۋچتار ادامداردى ازعىرىپ جاتىر»
زاڭگەر قارجى پيراميداسىنان بولەك قازىر ينتەرنەت الاياقتىقتىڭ ءتۇرى كوبەيىپ كەتكەنىن ەسكەرتتى.
«بۇل جەردە قارجىلىق ساۋاتسىزدىقتان باسقا مەملەكەت تاراپىنان دەرەكتەر قاۋىپسىزدىگى ماسەلەسىنە نازار اۋدارۋ كەرەك. ءتيىستى قۇزىرلى ورگاندار ادامداردىڭ جەكە دەرەكتەرىن قاۋىپسىز ەتە الماي وتىر. قازىرگى كەزدە ءبىزدىڭ جەكە دەرەكتەرىمىز ەرىككەننىڭ قولىندا ءجۇر. ونىڭ ۇستىنە بانك قىزمەتكەرلەرى دەرەكتەر بازاسىن الاياقتارعا ساتىپ، تابىس تاۋىپ وتىر. ۇزىن ءسوزدىڭ قىسقاسى ءبىزدىڭ ەلدە ازاماتتاردىڭ جەكە دەرەكتەرىنىڭ قورعالۋى وتە ءالسىز بولىپ وتىر. بۇل ءوز كەزەگىندە ينتەرنەت الاياقتىعىن قوزدىرىپ تۇر.
وكىنىشكە قاراي قوعامدا تەز پايدا تاۋىپ، بايىپ كەتكىسى كەلەتىن ادامدار كوپ. ءار ءتۇرلى كوۋچتار مەن الەۋمەتتىك جەلىدەگى ينفوبيزنەستىڭ وكىلدەرى جەڭىل اقشا تاۋىپ، قامسىز ءومىردى كورسەتىپ ادامداردى ازعىرىپ جاتىر. ال ولارعا مەملەكەت تاراپىنان «اي دەيتىن اجا، قوي دەيتىن قوجا» جوق. قاندايدا ءبىر زاڭدىق جاعىنان ونىڭ قىزمەتىن باقىلاپ، شەكتەي المايسىز.
ءتىپتى قوسىمشا ءبىلىم بەرەتىن ورتالىقتار ونلاينعا كوشىپ، جۇمىس ىستەپ جاتىر. مىسالى ادامنىڭ ساناسىنا ىقپال ەتەتىن پسيحولوگتار الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى ەش كەدەرگىسىز ارەكەت ەتەدى. مىسالى قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارى زاڭ بويىنشا ەشقانداي ليتسەنزيا الۋعا مىندەتتەلمەيدى. ياعني كەز كەلگەن ادام قوسىمشا ءبىلىم بەرىپ، ادامداردى وزدەرىنە شاقىرىپ، سەندىرە الادى. بىرىنشىدەن، بۇل جەردە زاڭنىڭ وسال تۇسى بار ەكەنىن ايتپاي كەتۋگە بولمايدى. ەكىنشىدەن، ازاماتتاردىڭ ءوزى ەش قينالماي تەز بايىپ كەتەمىن دەگەن سانا-سەزىمگە يە بولىپ وتىر. وكىنىشكە قاراي ولاردى الەۋمەتتىك جەلىدەگى تانىمال بلوگەرلەر كۇندىز-ءتۇنى ناسيحاتتاپ جاتىر.
مىسالى كوپشىلىككە تانىمال ازامات كوڭىلباي شۇكەنوا «امانات حوۋم» جانە «امانات درايۆ» كومپانياسى بويىنشا ءىستى بولىپ جاتىر. قازىرگى تاڭدا ول قارجىلىق پيراميدانىڭ قۇرۋ بويىنشا 217 باپ، ياعني كووپەراتيۆتىڭ اتىن جامىلىپ قارجى جيناۋ بويىنشا تەرگەلۋدە. اتالعان ازاماتقا قانشاما ادام پاتەر مەن كولىك الامىن دەپ قارجى جيناپ بەرگەن»، – دەيدى ول.