جۇرتتىڭ ءبارى جاقسى، ءبىز عانا جامانبىز!

632

ءبىز جالپى ەلىكتەگىش حالىقپىز. ايتەۋىر جۇرتتىكى وزىمىزدىكىنەن ارتىق كورىنىپ تۇرادى.
جۇرتتىڭ بالاسى تىلالعىش، كورشىنىڭ كۇيەۋ مال تاپقىش، باسقانىڭ ايەلى پىسىق، شەتەلدىڭ كيىمى جاقسى، كورشى ەلدىڭ ازىق-تۇلىگى ساپالى، ءوز تىلىمىزدەگى مەكتەپتەر ناشار ءبىلىم بەرەدى، بالامىز وزگە تىلدە ءبىلىم السا، مىقتى، جان-جاقتى بولادى... ايتا بەرسەك، كوپ ەندى...
"ويبۋي، انا جاپوندار دەگەن كەرەمەت ەكەن، بالالارىن تيتتەيىنەن ەڭبەككە ۇيرەتەدى، سودان بۇلاردىڭ تاربيەسى كەرەمەت، ءوزى باي ەل ەكەن!", -دەيمىز!
"انا اقش دەگەندە ارتىق سۋ اعىزبايدى، جارىق جاقپايدى، ۇنەمشىلدىگى سۇمدىق ەكەن ەندى",-دەيمىز.
تاعى ءبىر ەلدى "كوشەلەرى تاپ-تازا، ءبىر قوقىس جوق، ەلدىڭ ۇكىمەتى قانداي تاماشا!" دەيمىز.
كەشى ءبىر تىلگە قاتىستى پوستىما: "وي، ءتىلدىڭ جاعدايى سول، ءبىز قازاق بولمايمىز",- دەپ جازىپتى.
سوندا وسىنىڭ بارلىعىن ارقايسىمىز وزىمىزدەن، ءوز وتباسىمىزدان باستاۋ كەرەكتىگىن ۇمىتامىز.
ايتەۋىر ءبارىن "بىرەۋ باستاۋ كەرەك، بىرەۋ جاساپ بەرۋ كەرەۋ، تەك ءوزىمىز ەمەس"...
قازاقتىڭ دا تاربيەسى ۇنەمشىلدىككە، ىسىراپشىلدىققا جول بەرمەگەن، ەڭبەكقورلىققا ۇيرەتىپ، جاستايىنان تاربيەلەگەن.
قازاقتىڭ ءار ماقالىن كۇنىنە ءبىر وقىپ قويىڭىزشى، ارقايسىنىڭ استارىندا ۇشان-تەڭىز تاربيە جاتىر!
ماسەلەن، "سۋدىڭ دا سۇراۋى بار" دەگەندى ايتامىز، سونىڭ ماعىناسىنا نازار اۋدارامىز با؟
مىنە، ۇنەمدەۋگە ۇيرەتۋ، ىسىراپشىلدىققا جول بەرمەۋ!
بالانى ەڭبەكپەن تاربيەلەۋگە قاتىستى دا كوپتەگەن ناقىلدار بار.
قازاعىم ءار ىسىنە، قيمىلىنا ماقال-ماتەل، ناقىل ءسوز شىعارىپ قويعانداي، تەرەڭىنە بويلا دا، ۇرپاعىڭنىڭ تاربيەسىنە پايدالانا بەر! سوندا جاپونعا دا، امەريكاعا دا،باسقا دا قىزىقپايسىڭ.
وزبەكتەر ءتالىم-تاربيەگە مىقتى، شەشەندەر قىزدارىنىڭ تاربيەسىنە جاقسى دەيمىز، قىزىعىمىز.
قازاقتىڭ تاربيەسى ەشكىمنەن كەم بولماعان، ءتىپتى كەزىندە تالاي جيھانكەزدەر، پاتشالار تاڭقالعان ەكەن.
قازاق ەشقاشان جەتىمىن جىلاتپاعان، جەسىرىن جىبەرمەگەن، بايلارى كەدەي-كەپشىك اۋىلداستارىنا، رۋلاستارىنا قارايلاسقان.
جەتىمدەر ءۇيى، اجىراسۋ دەگەن "كورىڭدە وكىرگىر" كەڭەس ۇكىمەتىمەن كەلگەن دەرت.
ەندى كەپ، "جاپونيادا سولاي ەكەن" دەپ، جاپونياعا تاڭعالامىز. وزبەك سالت-داستۇرگە بەرىك دەپ تامسانامىز.
رەۆوليۋتسياعا دەيىن ءبىزدىڭ سالت-ءداستۇر، ادەت-عۇرپىمىزعا تاڭعالعان زەرتتەۋشىلەردىڭ پىكىرلەرى -قازاقتىڭ ۇلى حالىق بولعانىنىڭ دالەلى!
باسقاعا قاراپ تاڭعالماي، بويىمىزداعى، قانىمىزداعى تەگىمىزدەگى اسىل قاسيەتتەردى وياتۋىمىز كەرەك.
وزگەنىكىن "كەرەمەت!" دەپ تامسانا بەرگەنشە، ناعىز قازاق ارقايسىمىز وزىمىزدەن باستايىق، ەرىنبەي، قاعاز-قۇجاتتى اۋىستىرۋ جۇمىسىنان قاشپاي، تەگىمىزدى قازاقشالايىق، بالامىزدى تەك قازاقشا وقىتايىق، ەڭبەكقورلىققا، ۇنەمشىلدىككە، ەكوتازالىققا ۇيرەتەيىك!
ءوزىمىز كوشەگە قولىمىزداعى قوقىستى تاستاپ، قاقىرىپ-تۇكىرىپ ءجۇرىپ، "مىنانى، اكىمدەر نەگە قارامايدى،ءا!" دەپ ءجۇرىپ،بالا تۇگىلى ءوزىمىزدى-ءوزىمىز تاربيەلەي المايمىز.
جاعىلىپ قالعان جارىق بولسا، ءسوندىر، شاشىلىپ جاتقان نارسە بولسا، جينا، شاشىپ جاتسا، ايت، سوندا ۇل-قىزىڭىز قاراپ بوي تۇزەيدى.
تەگىڭدى قازاقشالا، "وۆ، وۆادان،وۆيچ، وۆنادان قۇتىل. قىزمەتتى، بانكوماتتى قازاقشا قولدان.
"بالاڭدى قازاقشا وقىتپا" دەپ ساعان ۇكىمەت ايتىپ جاتقان جوق عوي!
قازاقتار بالالارىن جاپپاي قازاقشاعا بەرسە، ورىس مەكتەبىنە سۇرانىس ازايىپ، ءوز-وزىنەن جابىلادى.
سوندا وزگە ەلگە قىزىقپاي، وزىمىزدىكىمەن ماقتاناتىن بولامىز!
ال مۇنىڭ ءبارى اتا-بابامىز مۇراعا تاستاپ كەتكەن تاربيەدە بار!
قىزدارىمىز قىلىقتى، ۇلدارىمىز نامىستى بولسىن، اجىراسۋ بولماسىن، جەتىمدەر جىلاماسىن دەسەك، ۇلتتىق تاربيەنى قولعا الۋ كەرەك!
"ۇلتىمىز ۇلت بولىپ قالسىن" دەسەك، بەسىگىمىزدى تۇزەيىك!
باسقا جول جوق!

 

تۇرار ساتتارقىزى

"ادىرنا" ۇلتتىق پورتالى

پىكىرلەر