قازاقستاندا جەمقورلىق بابىمەن ايىپتالىپ، سوتتالعان شەنەۋنىكتەر مەن توپ-مەنەدجەرلەردىڭ ءوزى ءبىر قاۋىم. كەيبىرى راقىمشىلىققا ىلىگىپ، جازا مەرزىمى قىسقارعان. كەيبىرەۋلەردىڭ تاعدىرىنا وزگە دە پروتسەسسۋالدىق شەشىمدەر اسەر ەتكەن. ساياسي رەڭككە يە بولعان وقيعالار دا كەزدەسەدى.
ەلدە جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىكتەر مەن توپ مەنەدجەرلەردىڭ ۇستالۋى كۇندە بولاتىن وقيعا ەمەس. اسىرەسە، ەلدىڭ ستراتەگيالىق اكتيۆتەرىن باسقاراتىن ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ باسشىلارىنىڭ قامالۋىن قوعام ايىپتادى. وعان دەيىنگى وقيعالار لەگى قانداي بولعان ەدى؟
2026 جىلعى 11 قاراشادا قر ۇقك سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل قىزمەتى «سامۇرىق-قازىنا» اق باسقارما توراعاسى نۇرلان جاقىپوۆ پەن «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق باسقارما توراعاسى ەلجاس ورىنشيەۆتى جانە باسقا دا ادامداردى ۇستادى.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ىلە-شالا قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ شۇعىل جيىنىن وتكىزدى. جيىندا مەملەكەتتىك قارجىنىڭ جۇمسالۋىن باقىلايتىن ارنايى كوميسسيا قۇرىلاتىنىن مالىمدەدى. «اشىعىن ايتقاندا، بۇل – مەملەكەتتىك كومپانيالاردا جەمقورلىق بەلەڭ العانىن كورسەتەتىن اسا كۇردەلى جاعداي،- دەگەن ەل باسشىسى. – سىبايلاس جەمقورلىققا باتقان نيەتى تەرىس كىسىلەر – ءبىزدىڭ قاس جاۋىمىز»، - دەپ جاريالادى.
بۇل وقيعا قازاقستانداعى جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالارعا قاتىستى بۇرىنعى رەزونانستى ىستەردى تاعى ءبىر ەسكە سالدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا بۇرىنعى پرەمەر-مينيسترلەر، مينيسترلەر، وبلىس اكىمدەرى، ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ باسشىلارى مەن ىقپالدى كاسىپكەرلەر قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. تەرگەۋ ءجۇرىپ جاتىر.
بۇرىنعى پرەمەرلەر نە جازدى؟
قازاقستاننىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى سەرىك احمەتوۆتىڭ ءىسى تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى ەڭ رەزونانستى جەمقورلىق ىستەرىنىڭ ءبىرى بولدى.
ول 2012-2014 جىلدارى ۇكىمەتتى باسقارعان. بۇعان دەيىن قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى قىزمەتىن اتقاردى.
2015 جىلى احمەتوۆ سىبايلاس جەمقورلىق جانە قىزمەتتىك وكىلەتتىگىن اسىرا پايدالانۋ دەرەكتەرى بويىنشا كىنالى دەپ تانىلىپ، 10 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. كەيىن جازا مەرزىمى قىسقارتىلىپ، ول شارتتى تۇردە مەرزىمىنەن بۇرىن بوساتىلدى.
بۇل ءىس قازاقستاندا بۇرىن پرەمەر-مينيستر بولعان ادامنىڭ قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋى تۇرعىسىنان ەرەكشە وقيعا بولدى.
سەرىك احمەتوۆ – جەمقورلىق بابىمەن سوتتالعان العاشقى پرەمەر ەمەس. 1998 جىلى الماتى قالاسىنىڭ پروكۋراتۋراسى قىزمەتىنەن كەتكەن پرەمەر-مينيستر اكەجان قاجىگەلديننىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعاعان. ءبىر جىلدان كەيىن قازاقستاننىڭ ەكس-پرەمەر-مينيسترىنە پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرلەرى حالىقارالىق ىزدەۋ جاريالادى. ەكس-پرەمەر-مينيسترگە قىزمەتتىك وكىلەتتىگىن اسىرا پايدالاندى، بوپسالاۋشىلىقپەن اينالىستى جانە اسا ءىرى كولەمدە پارا الدى، مەملەكەت قازىناسىنا بىرنەشە ميلليون تەڭگە زالال كەلتىردى دەگەن ايىپتار تاعىلدى. 2001 جىلى قازاقستاننىڭ جوعارعى سوتى اكەجان قاجىگەلدينگە سىرتتاي 10 جىل باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىن كەسكەن. سونداي-اق، ونىڭ دۇنيە-مۇلكىن تاركىلەۋ تۋرالى شەشىم شىقتى. سول كەزدە شەتەلگە شىعىپ كەتكەن قاجىگەلدين كەيىن اقش-قا قونىس اۋدارعان.
قازاقستاندى نازارباەۆ باسقارعان داۋىردە قاجىگەلدين ونىڭ ساياساتىن سىناپ، قارسىلاسىنا اينالدى.
ۋران ءۇشىن تۇرىسقان
قازاقستانداعى ەڭ كوپ تالقىلانعان قىلمىستىق ىستەردىڭ ءبىرى «قازاتومونەركاسىپ» ۇلتتىق اتوم كومپانياسىنىڭ بۇرىنعى باسشىسى مۇحتار جاكىشەۆكە قاتىستى بولدى.
ول 1998-2009 جىلدارى كومپانيانى باسقاردى. 2009 جىلى مامىردا تۇتقىندالىپ، وعان قىزمەتتىك وكىلەتتىگىن اسىرا پايدالانۋ جانە مەملەكەتكە اسا ءىرى كولەمدە زالال كەلتىرۋ بويىنشا ايىپتار تاعىلدى.
2010 جىلى سوت جاكىشەۆتى 14 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىردى. كەيىن جازا مەرزىمى قىسقارتىلىپ، 2020 جىلى ول شارتتى تۇردە مەرزىمىنەن بۇرىن بوساتىلدى.
جاكىشەۆتىڭ ءىسى قازاقستاندا عانا ەمەس، شەتەلدە دە ۇلكەن قوعامدىق-ساياسي پىكىرتالاس تۋدىردى. ونىڭ جاقتاستارى ءىستى ساياسي استارى بار دەپ باعالاسا، قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى تاعىلعان ايىپتاردى ەكونوميكالىق قىلمىستارمەن بايلانىستىردى.
بۇل وقيعا قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق ۋران سالاسىنداعى اكتيۆتەردى باسقارۋ ماسەلەسىن دە قوعام تالقىسىنا شىعاردى.
نازارباەۆ اۋلەتى سوتقا قالاي جەتتى؟
2022 جىلى قاڭتار وقيعاسىنان كەيىن بۇرىنعى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ نەمەرە ءىنىسى قايرات ساتىبالدىۇلىنىڭ ۇستالعانى تۋرالى اقپارات ۇلكەن قوعامدىق رەزونانس تۋدىردى.
ول ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى توراعاسىنىڭ بۇرىنعى ورىنباسارى بولعان. سونىمەن قاتار ءىرى بيزنەس اكتيۆتەرىمەن بايلانىستى تۇلعا رەتىندە تانىلدى. ساتىبالدىۇلى «قازاقتەلەكوم» كومپانياسىنا قاتىستى ىستەردى قوسا العاندا، اسا ءىرى كولەمدەگى قاراجاتتى جىمقىرۋ جانە باسقا دا ەكونوميكالىق قىلمىستار بويىنشا جاۋاپقا تارتىلدى.
2022 جىلى سوت ونى كىنالى دەپ تانىپ، التى جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىردى.تەرگەۋ بارىسىندا مەملەكەتكە ميللياردتاعان تەڭگەنىڭ اكتيۆتەرى مەن مۇلكى قايتارىلعانى تۋرالى رەسمي حابارلامالار جاسالدى. بۇل وقيعا قازاقستانداعى ىقپالدى اۋلەتتەردىڭ وكىلدەرى دە قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋى مۇمكىن ەكەنىن كورسەتتى.
ميللياردتاعان دوللاردىڭ داۋى
قازاقستانداعى ەڭ ءىرى قارجىلىق داۋلاردىڭ ءبىرى بۇرىنعى ەنەرگەتيكا ءمينيسترى، كەيىن بتا بانكىنىڭ باسشىسى بولعان مۇحتار ءابليازوۆتىڭ ىسىمەن بايلانىستى. ول 1998 جىلى ەنەرگەتيكا، يندۋستريا جانە ساۋدا ءمينيسترى قىزمەتىن اتقاردى.
كەيىن بانك سەكتورىنا اۋىسىپ، بتا بانكىنىڭ باسشىلىعىنا كەلدى. 2009 جىلى بانك قارجىلىق قيىندىقتارعا تاپ بولعاننان كەيىن ابليازوۆكە بانك قاراجاتىن اسا ءىرى كولەمدە جىمقىردى دەگەن ايىپ تاعىلدى. وسى باپ بويىنشا 20 جىلدىق جازاعا كەسىلدى. تاعى ءبىر ايىپتاۋلار بويىنشا ءومىر باقي تۇرمە جازاسىن ارقالادى. وسىلايشا ول سىرتتاي سوتتالىپ، اۋىر جازا ارقالاعان ەكس-شەنەۋنىك بولدى. بتا بانكىنە قاتىستى داۋ حالىقارالىق سوتتاردا دا قارالدى.
بۇل ءىس قازاقستان تاريحىنداعى ەڭ ءىرى قارجىلىق جانجالداردىڭ ءبىرى رەتىندە ەستە قالدى.
مينيستر بولعان ەكس-اكىمنىڭ ايىبى
الماتىنى 1997-2004 جىلدارى باسقارعان ۆيكتور حراپۋنوۆ تا قازاقستانداعى ەڭ داۋلى شەنەۋنىكتەردىڭ ءبىرى سانالادى.
بۇعان دەيىن شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى بولعان ول كەيىن شەتەلگە كەتكەن. حراپۋنوۆ كەزىندە توتەنشە جاعداي ءمينيسترى بولدى دا. قازاقستان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى وعان قىزمەتتىك وكىلەتتىگىن اسىرا پايدالانۋ، مەملەكەتتىك مۇلىكتى زاڭسىز يەمدەنۋ جانە قارجىلىق قىلمىستارعا قاتىستى ايىپتار تاقتى.
قازاقستان سوتى حراپۋنوۆتى سىرتتاي 17 جىلعا سوتتادى.
ونىڭ ءىسى مەملەكەتتىك مۇلىكتى جەكەشەلەندىرۋ، جەر تەلىمدەرىن ءبولۋ جانە شەتەلگە شىعارىلعان اكتيۆتەر ماسەلەسىمەن بايلانىستى بولعاندىقتان، قوعامدا ۇلكەن رەزونانس تۋدىردى.
دەنساۋلىق سالاسىنىڭ دەنساۋلىعىن كورسەتكەن ءىس
قازاقستاننىڭ بۇرىنعى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى جاقسىلىق دوسقاليەۆ تە ءبىر كەزدەرى سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىستى ايىپتار بويىنشا تەرگەۋگە الىنعان. 2010 جىلى ول قىزمەتتىك وكىلەتتىگىن اسىرا پايدالانۋ جانە پاراقورلىققا قاتىستى ايىپتار بويىنشا ۇستالدى. كەيىن 7 جىلعا سوتتالدى.
ونىڭ ءىسى سول كەزەڭدەگى ەڭ رەزونانستى قىلمىستىق پروتسەستەردىڭ ءبىرى بولدى. كەيىن سوت پروتسەسىندە بىرقاتار شەشىمدەر وزگەرتىلدى. دوسقاليەۆتىڭ ءىسى مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىندەگى جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ماسەلەسىن قوعام تالقىسىنا شىعاردى.
تاعى ءبىر دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەرجان ءبىرتانوۆتىڭ ءىسى دە ەلدەگى ەڭ شۋلى قىلمىستىق پروتسەستەردىڭ بىرىنە اينالدى. 2020 جىلى ول ءوزىنىڭ ورىنباسارى ولجاس ابىشەۆپەن بىرگە ۇستالدى. ولارعا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىن ازىرلەۋگە بولىنگەن بيۋدجەت قاراجاتىن جىمقىرۋ جانە قىزمەتتىك وكىلەتتىكتەرىن اسىرا پايدالانۋ ايىپتارى تاعىلدى.
تەرگەۋ نۇسقاسى بويىنشا، مەملەكەتتىك قاراجاتتى پايدالانۋ كەزىندە زاڭ بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرىلگەن.
2022 جىلى سوت ءبىرتانوۆتى قىزمەتتىك وكىلەتتىگىن اسىرا پايدالاندى دەپ تانىپ، بەس جىلعا باس بوستاندىعىن شەكتەۋ جازاسىن تاعايىندادى. الايدا ونى اسا ءىرى كولەمدە بيۋدجەت قاراجاتىن جىمقىرۋ ايىبى بويىنشا اقتادى.
بۇل ءىس مەملەكەتتىك اقپاراتتىق جۇيەلەردى ازىرلەۋگە بولىنەتىن بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ جۇمسالۋىنا قاتىستى ماسەلەلەردى قوعام تالقىسىنا شىعاردى.
مادەنيەت سالاسىنىڭ مادەنيەتىنە سىن
قازاقستاننىڭ بۇرىنعى مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەديۇلى دا جەمقورلىققا قاتىستى ەڭ رەزونانستى ىستەردىڭ بىرىندە فيگۋرانت بولدى.
2022 جىلى ول ۇستالدى. وعان حالىقارالىق كورمەگە بولىنگەن بيۋدجەت قاراجاتىن جىمقىرۋعا قاتىستى ايىپ تاعىلدى.
اڭگىمە 2017 جىلى استانادا وتكەن EXPO-2017 حالىقارالىق كورمەسى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان «شەلكوۆىي پۋت ۆ يسكۋسستۆە» كورمەسىنە بولىنگەن قاراجات تۋرالى بولدى.
2023 جىلى سوت مۇحامەديۇلىن وسى ايىپپەن كىنالى دەپ تانىپ، سەگىز جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىردى.
بۇرىنعى ءمينيستردىڭ سوتتالۋى مادەنيەت سالاسىنداعى مەملەكەتتىك جوبالاردى قارجىلاندىرۋ مەن بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ جۇمسالۋىنا قاتىستى ۇلكەن سۇراقتار تۋعىزدى.
جەمقورلىقتان اقتالىپ، كەيىن تاعى سوتتالعان مينيستر
قازاقستاننىڭ بۇرىنعى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى قۋاندىق بيشىمباەۆتىڭ ەسىمى قوعامعا ەكى ءىرى قىلمىستىق ىسپەن بەلگىلى.
2017 جىلى مينيستر قىزمەتىنەن كەتكەننەن كەيىن كوپ ۇزاماي ول سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىستى تەرگەۋگە ىلىكتى. 2018 جىلى سوت ونى پارا الۋ جانە باسقا دا قىلمىستار بويىنشا كىنالى دەپ تانىپ، 10 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىردى. كەيىن ول راقىمشىلىققا ىلىگىپ، جازادان بوساتىلدى.
الايدا بيشىمباەۆتىڭ ەسىمى 2024 جىلى تاعى دا ەل نازارىندا بولدى. بۇل جولى ول جۇبايى سالتانات نۇكەنوۆانى ءولتىردى دەگەن ايىپپەن سوتتالدى. سوت ونى 24 جىل باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىن تاعايىندادى.
وسىلايشا، بۇرىنعى ءمينيستردىڭ اتى قازاقستانداعى ەڭ رەزونانستى ەكى قىلمىستىق ءىستىڭ تاريحىندا قالدى.
20 جىل ارالىقپەن ەكى رەت سوتتالعان
ەكس-شەنەۋنىك ابىلاي مىرزاحمەتوۆ ەكى رەت قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ، سوتتالعان. العاشقى ءىس 2002 جىلى ول كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىن باسقارعان كەزدە تەمىر جول سالاسىنداعى بىلىققا ايىپتالىپ، مەملەكەتتىك مۇلىكتى جىمقىرۋ دەرەكتەرىنە بايلانىستى قوزعالدى. 2003 جىلى سوت ونى 5 جىلعا شارتتى تۇردە باس بوستاندىعىنان ايىردى. سونداي-اق مۇلكىن تاركىلەۋ تۋرالى شەشىم شىعاردى.
ارادا 20 جىل وتكەن سوڭ، 2023 جىلعى مامىردا مىرزاحمەتوۆ «اتامەكەن» ۇلتتىق پالاتاسىن باسقارعان كەزدە قايتا ۇستالدى. تەرگەۋ مالىمەتىنشە، ول كاسىپكەر تالعات بورانباەۆتان 13,9 ملرد تەڭگە الىپ، ونىڭ اعاسى قايرات بورانباەۆتى قاماۋدان بوساتۋعا كومەكتەسۋگە ۋادە بەرگەن. 2024 جىلعى مامىردا سوت ونى اسا ءىرى مولشەردەگى الاياقتىق جاساعانى ءۇشىن بەس جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىردى. مەملەكەت كىرىسىنە 5,8 ملرد تەڭگە تاركىلەۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
2026 جىلعى شىلدەدە سوت جازاسىنىڭ وتەلمەگەن بولىگىن باس بوستاندىعىن شەكتەۋگە اۋىستىرعاننان كەيىن مىرزاحمەتوۆ بوستاندىققا شىقتى.
2 مينيسترلىكتى باسقارعاننان كەيىنگى قتج
قازاقستاننىڭ بۇرىنعى ەكونوميكا جانە ساۋدا ءمينيسترى، ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى جاقسىلىق كۇلەكەەۆ 2008 جىلى «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى كەزىندە ءىستى بولدى.
2008 جىلعى 1 ساۋىردە ول 100 مىڭ اقش دوللارى كولەمىندە پارا الدى دەگەن كۇدىكپەن ۇستالدى. الايدا 2008 جىلعى 13 قاراشادا سوت ونى پارا الۋ ايىبى بويىنشا اقتادى. سونىمەن بىرگە قىزمەتتىك وكىلەتتىگىن اسىرا پايدالانۋ، كومپانياعا تيەسىلى اۆتوكولىكتى قىمبات باعاعا ساتۋ، جەكە كۇزەت قىزمەتىن كومپانيا ەسەبىنەن تولەۋ جانە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا قاتىستى ءۇش ەپيزود بويىنشا كىنالى دەپ تانىدى.
سوت كۇلەكەەۆتى ءۇش جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىردى. 2009 جىلعى قاڭتاردا اپەللياتسيالىق سوت بۇل ۇكىمدى وزگەرىسسىز قالدىردى. الايدا سول جىلدىڭ قازان ايىندا ول شارتتى تۇردە مەرزىمىنەن بۇرىن بوساتىلدى.
اكىم اركىم ەمەس
2020 جىلى پاۆلودار وبلىسىنىڭ سول كەزدەگى اكىمى بولات باقاۋوۆتىڭ ۇستالعانى تۋرالى اقپارات قوعامدا ۇلكەن رەزونانس تۋدىردى. ول ءوڭىردى 2016 جىلدان باستاپ باسقارعان.
باقاۋوۆ قىزمەتتىك وكىلەتتىگىن اسىرا پايدالانۋ دەرەگى بويىنشا قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. كەيىن سوت ونى كىنالى دەپ تانىپ، 3,5 جىلعا باس بوستاندىعىن شەكتەۋ جازاسىن تاعايىندادى.
اتىراۋ وبلىسىنىڭ بۇرىنعى اكىمى بەرگەي رىسقاليەۆتىڭ ءىسى قوعامدا ۇلكەن داۋعا اينالدى. ءوڭىردى 2006-2012 جىلى باسقارعان ونى سوت سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىسى بار دەگەن ايىپپەن 17 جىلعا سوتتادى.
بۇل وقيعالار ءوڭىر باسشىلارىنىڭ قىزمەتتىك شەشىمدەرى مەن بيزنەس مۇددەلەرىنىڭ اراقاتىناسى ماسەلەسىن تاعى دا كۇن تارتىبىنە شىعاردى. نازارباەۆ تۇسىندا اكىم بولىپ، كەيىن ونى شەتەلدە سىناۋشىعا اينالعان رىسقاليەۆتىڭ جاعدايىندا ماسەلەنىڭ ساياسي رەڭكى باسىم بولدى.
قازاقستانداعى جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىكتەرگە قاتىستى ىستەردىڭ اۋقىمى مەن سيپاتى ءارتۇرلى. بىرىندە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ماسەلەسى كوتەرىلسە، ەكىنشىسىندە ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ اكتيۆتەرى، بانكتەردىڭ قاراجاتى نەمەسە مەملەكەتتىك مۇلىكتى جەكەشەلەندىرۋ ماسەلەسى قوزعالدى.
بىراق ولاردىڭ بارلىعىن بىرىكتىرەتىن ورتاق ماسەلە بار: مەملەكەتتىك رەسۋرستار مەن لاۋازىمدىق وكىلەتتىكتەردى جەكە مۇددەگە پايدالانۋ ماسەلەسى.
2026 جىلعى قاراشادا «سامۇرىق-قازىنا» مەن «قازاقستان تەمىر جولى» باسشىلارىنىڭ ۇستالۋىنا قاتىستى وقيعا بۇل تاقىرىپتى قايتادان كۇن تارتىبىنە شىعاردى. ويتكەنى اڭگىمە جاي عانا ەكى لاۋازىمدى تۇلعا تۋرالى ەمەس. «سامۇرىق-قازىنا» قورى مەن «قازاقستان تەمىر جولى» – ەل ەكونوميكاسىنىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزى بار قۇرىلىمدارى. ولاردىڭ قىزمەتىنە قاتىستى كەز كەلگەن تەرگەۋ مەملەكەتتىك اكتيۆتەردى باسقارۋ، قارجىنىڭ اشىقتىعى جانە قوعامدىق باقىلاۋ ماسەلەلەرىن العا شىعارادى.
گۇلبارشىن نۇرحان
«ادىرنا»
