فوتو: اقوردا
قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ كونستيتۋتسيا تالاپتارىن بۇزعاندارعا قاتىستى قاتاڭ شارا قولدانىلاتىنىن مالىمدەدى. مەملەكەت باسشىسى مەملەكەتتىك كومپانيالارداعى سىبايلاس جەمقورلىق ماسەلەسىن كوتەرىپ، ۇكىمەت پەن باقىلاۋشى ورگاندارعا ءتيىستى شارالار ازىرلەۋدى تاپسىردى. بۇل تۋرالى اقوردا جازدى، دەپ حابارلايدى “ادىرنا".
بۇگىن پرەزيدەنتتىڭ توراعالىعىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ كولىك-لوگيستيكا سالاسىن دامىتۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان شۇعىل وتىرىسى ءوتتى.
جيىندا ءسوز سويلەگەن قاسىم-جومارت توقاەۆ كونستيتۋتسيانىڭ مەملەكەتتىڭ قۇقىقتىق نەگىزى رەتىندەگى ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، اتا زاڭنىڭ نەگىزگى تالاپتارىن ەلەمەۋ ەلدىڭ ابىرويىنا جانە قوعامنىڭ مەملەكەتتىك ينستيتۋتتارعا دەگەن سەنىمىنە نۇقسان كەلتىرەدى.
"كونستيتۋتسيا – مەملەكەتىمىزدىڭ نەگىزگى زاڭى، بۇل – حالقىمىزدىڭ قۇقىقتىق تولقۇجاتى. سوندىقتان كونستيتۋتسيانى كۇلكى قىلۋ، ونىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن مەنسىنبەۋ حالقىمىزدى كەمسىتۋمەن بىردەي. ونداي ارەكەت جاساعاندار "زاڭ مەن ءتارتىپ" قاعيداتىنا سايكەس قاتاڭ تۇردە جازاعا تارتىلادى. ماسەلە مەملەكەتىمىزدىڭ ابىرويى، قوعامنىڭ ۇلتتىق ينستيتۋتتارعا دەگەن سەنىمى، قازاقستاننىڭ حالىقارالىق بەدەلى تۋرالى بولعاندا ءبىز، حالىق بيلىك ەتۋ وكىلدىگىن بەرگەن تۇلعالار، ۇلت مۇددەسىن قورعاۋ جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتۋىمىز كەرەك، سول ءۇشىن قولىمىزدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاساۋىمىز كەرەك. بۇل – ازاماتتىق جانە ساياسي بورىشىمىز", - دەدى توقاەۆ.
پرەزيدەنت «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنە دە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، قور ەلىمىزدىڭ ستراتەگيالىق اكتيۆتەرىن باسقارىپ، ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرادى. سونىمەن قاتار شەتەلدىك ءىرى كومپانيالارمەن جانە حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىمەن ارىپتەستىك ورناتقان.
"تۇپتەپ كەلگەندە، كەز كەلگەن كەلىسىمنىڭ، سەرىكتەستىكتىڭ ارتىندا ۇزاق جىلدار بويى جاسالاتىن كوپتەگەن كەلىسسوزدەر، سونىڭ ىشىندە حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ ەلىمىزگە دەگەن ۇلكەن سەنىمى مەن مەملەكەتىمىزگە جۇكتەلگەن ناقتى مىندەتتەر تۇرادى", - دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ جوعارى لاۋازىم يەلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. ونىڭ پىكىرىنشە، قىزمەتى مەن تانىستىق بايلانىستارىنا قاراماستان، بارلىق ازامات زاڭ تالاپتارىن ساقتاۋى كەرەك.
"جوعارى لاۋازىمعا يە بولۋ – ارقاشان جانە ءاردايىم جۇكتەلەتىن جوعارى جاۋاپكەرشىلىكتى دۇرىس ءتۇسىنۋ دەگەن ءسوز. قوعامىمىزدا اتقاراتىن لاۋازىمىنا، سىڭىرگەن ەڭبەگىنە نە بولماسا تامىر-تانىستارىنا، سونىڭ ىشىندە تۋىستىق بايلانىستارىنا قاراماستان، ەشكىم دە زاڭنان اتتاپ كەتە المايدى. بۇل – مەن ءۇشىن مىزعىمايتىن، ياعني وزگەرمەيتىن ۇستانىم. سوڭعى كەزدە ءبىز كەيبىر كەلىسىمدەر مەن شارتتاردى قايتا قارادىق. مەنىڭشە، ولارعا قول قويۋ قاتە شەشىم بولعان", - دەدى پرەزيدەنت.
سونىمەن بىرگە مەملەكەت باسشىسى كاسىپكەرلەرگە قاتىستى مەملەكەتتىك ساياسات وزگەرمەيتىنىن جەتكىزدى. ونىڭ سوزىنشە، بيلىك بيزنەسكە كەدەرگى كەلتىرۋدى ەمەس، كەرىسىنشە، قولداۋ كورسەتۋدى كوزدەيدى.
"كەرىسىنشە، ءبىز ولارعا ءاردايىم جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىپ جاتىرمىز جانە الداعى ۋاقىتتا دا سولاي بولادى. ءبارىڭىز دە بىلەسىزدەر، مەن كەلەسى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ شاعىن كاسىپكەرلىكتى تەكسەرۋگە ارنالعان تاعى ءبىر ءۇش جىلدىق موراتوري جاريالاۋ تۋرالى تاپسىرمامدى بەردىم. ەلىمىزدە بىرتىندەپ ورنىعىپ جاتقان "زاڭ مەن ءتارتىپ" قۇقىقتىق ستراتەگياسىنىڭ تۇپكى ءمانى دە – وسى: ادىلەتتىلىك قاعيداتىنا جانە زاڭ تالاپتارىنا ساي كومەككە مۇقتاج ادامدارعا، سونداي-اق كاسىپورىندارعا قولداۋ كورسەتۋ.
جاعداي قانشالىقتى كۇردەلى بولسا دا "سامۇرىق-قازىنا" ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىنىڭ اپپاراتى مەن مەملەكەتتىك كومپانيالاردىڭ، سونىڭ ىشىندە "قازاقستان تەمىر جولىنىڭ" جۇمىسى توقتاپ قالمايدى، ۇزدىكسىز جۇرە بەرەدى. مەملەكەتتىك كومپانيالارعا قاراستى بارلىق مەكەمەلەر قالىپتى تارتىپپەن جۇمىس ىستەپ جاتىر.
جالپى، بۇعان ەشقانداي سەبەپ تە جوق. كەرىسىنشە، جەمقورلىققا قارسى جۇرگىزىلىپ جاتقان كۇرەس ينۆەستورلار مەن نەسيە بەرۋشىلەردىڭ اتالعان ينستيتۋتقا دەگەن سەنىمىن ارتتىرىپ، ولاردىڭ مەيلىنشە ءتيىمدى، اشىق جانە جەمىستى جۇمىس ىستەۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى دەپ سانايمىن", - دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت باس پروكۋراتۋرانىڭ زاڭسىز يەمدەنىلگەن اكتيۆتەردى قايتارۋ جۇمىسىنا دا توقتالدى. ونىڭ مالىمەتىنشە، مەملەكەتكە جالپى سوماسى 1,3 تريلليون تەڭگەدەن اساتىن قاراجات قايتارىلعان.
بۇل قارجىعا 466 الەۋمەتتىك جانە ينفراقۇرىلىمدىق نىسان سالۋ جوسپارلانعان. قازىرگى ۋاقىتتا ولاردىڭ 383-ءىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالعان. اتاپ ايتقاندا، مەديتسينالىق مەكەمەلەر، سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرى، مەكتەپتەر مەن سپورت كەشەندەرى پايدالانۋعا بەرىلگەن.
الايدا پرەزيدەنت كەيبىر نىسانداردىڭ، سونىڭ ىشىندە جولداردىڭ ساپاسىنا قاتىستى ماسەلەلەر بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سوندىقتان قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ورىندالۋىن تەكسەرۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
"قالىپتاسقان جاعدايعا قاراعاندا، نىساندار قانشالىقتى ساپالى سالىنعانىن تەكسەرۋگە سەبەپ بار سياقتى. ويتكەنى نىسانداردىڭ، سونىڭ ىشىندە جولداردىڭ ساپاسى تالاپقا ساي بولمايتىن جاعداي ءجيى كەزدەسەدى. دەگەنمەن وسى وقيعانىڭ ءوزى جەمقورلىققا قاتىستى قۇقىق بۇزۋشىلىقتار مەملەكەتتىك كومپانيالاردىڭ ەڭ وسال تۇسى، ياعني، باستى دەرتى ەكەنىن ايقىن كورسەتىپ وتىر.
وسى ورايدا، ۇكىمەت پەن باقىلاۋشى ورگاندار بيىل 24 قاراشاعا دەيىن سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىستى قۇقىقبۇزۋشىلىقتاردى بارىنشا ازايتۋ، كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورداعى كومپانيالار مەن ولاردىڭ قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇمىس ساپاسىن ايتارلىقتاي جاقسارتۋ جونىندە ماعان ۇسىنىس بەرسىن", - دەدى توقاەۆ.
ەسكە سالايىق، 12 قاراشادا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل قىزمەتىنىڭ «سامۇرىق-قازىنا» اق باسقارما توراعاسى نۇرلان جاقىپوۆتى، «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق باسشىسى ەلجاس وتىنشيەۆتى جانە باسقا دا تۇلعالاردى ۇستاعانىن رەسمي تۇردە راستادى.
ۇقك مالىمەتىنشە، ۇستالعاندار سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستارىن جاسادى دەگەن كۇدىككە ىلىنگەن. قازىر وقيعانىڭ ءمان-جايىن انىقتاۋ ماقساتىندا سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ امالدارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
ۆەدومستۆو قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكستىڭ 201-بابىنا سايكەس تەرگەۋ بارىسى تۋرالى قوسىمشا اقپارات تاراتۋدان باس تارتتى.
ايتا كەتەيىك، ەلجاس وتىنشيەۆ «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ باسشىسى قىزمەتىنە تاعايىندالعاننان كەيىن ءتورت ايعا جەتپەي ۇستالعان.
12 قاراشادا الەۋمەتتىك جەلىلەردە استاناداعى قوناەۆ كوشەسىندە ورنالاسقان تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ ماڭىندا شاشىلىپ جاتقان دوللارلار تۇسىرىلگەن ۆيدەو تارادى. جازبادا اقش ۆاليۋتاسىنىڭ بىرنەشە بۋماسى جەردە جاتقانىن كورۋگە بولادى.
الەۋمەتتىك جەلى قولدانۋشىلارى بۇل اقشانى «سامۇرىق-قازىنا» مەن قتج باسشىلارىنىڭ ۇستالۋىمەن بايلانىستىرۋى مۇمكىن دەگەن بولجام جاسادى.
سونداي-اق ءتىنتۋ كەزىندە ۇستالعانداردىڭ ءبىرىنىڭ جۇبايى اقشا سالىنعان سومكەلەر مەن چەمودانداردى پاتەر تەرەزەسىنەن لاقتىرىپ جىبەرگەنى تۋرالى اقپارات تارادى.
الايدا بۇل مالىمەتتەر ازىرگە رەسمي تۇردە راستالعان جوق. كوشەدەن تابىلعان بانكنوتتاردىڭ تەرگەۋ ىسىنە قاتىسى بارى جونىندە دە قۇزىرلى ورگاندار ناقتى اقپارات بەرگەن جوق.
بۇدان بولەك، الەۋمەتتىك جەلىلەردە «سامۇرىق-قازىنا» جانە قتج باسشىلارىنىڭ ۇستالۋ ءساتى بولۋى مۇمكىن بەينەجازبالار جاريالاندى. ونىڭ ءمان-جايى دا ازىرگە رەسمي ناقتىلانباعان.
